Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for 27 Φεβρουαρίου 2011

Η φύση είναι μια διαδικασία της οποίας οι ανθρώπινες υπάρξεις αποτελούν ενα αναπόσπαστο και αναπόφευκτο κομμάτι και συμμετέχουν στην συμπαραγωγή της «φύσης». Έχω σοβαρές δυσκολίες με την ρομαντική αντίληψη για την φύση ως κάτι διαφορετικό, «εκεί έξω». Δεν βλέπω τίποτα αφύσικο σε εναν ουρανοξύστη, που μπορεί να έχει επίπτωση στο περιβάλλον, ή σε κοινωνικές ομάδες ή άτομα. Επειδή δεν εχω τίποτα ενάντια στην κατασκευή νέας φύσης ή στην καταστροφή  της φύσης. Θα σας δώσω ενα παράδειγμα. Είναι πολύ ωραίο να υποστηρίζουμε ότι πρέπι να προστατέψουμε την φάλαινα[…] Άλλα τι γίνεται με τον ιό του Aids; Τι θα πρέπει να κάνουμε; Να τον αφήσουμε στην φύση; Να τον προστατέψουμε; Να τον βάλουμε σε ένα επισκέψιμο χώρο; Όχι, θα πρέπει να τον καταστρέψουμε, να τον εξαφανίσουμε απο την επιφάνεια της Γης.(Eric Swyngedouw στο Λ. Λεοντίδου, Αγεωγράφητος Χώρα, εκδόσεις ελληνικά γράμματα 2009, σελ. 204)

Η άποψη αυτή του Swyngedouw, αναδυκνύει μερικά πολύ σπουδαία ζητήματα περιβαλλοντικής φύσεως τα οποία και προτίθεμαι να σχολιάσω. Αυτό που καταλαβαίνω εγώ απο το απόσπασμα, εκτός απο την πεποίθηση του συγγραφέα(και τη δική μου) ότι τα πάντα είναι φύση, είναι ότι οι οικολογικές ευαισθησίες του ανθρώπου, σχετίζονται άμεσα, ή θα έπρεπε να σχετίζονται άμεσα, με το πόσο χρειάζεται το κομμάτι της φύσης εκείνο που πασχίζει να προτατέψει.  Βάσει της λογικής αυτής, αν κάτι στη φύση δεν εξυπηρετεί τον άνθρωπο στην παρούσα του μορφή, ή αν απειλεί την ύπαρξη του, τότε εκείνος θα πρέπει είτε να το μετουσιώνει σε κάτι χρήσιμο, είτε να το εξαφανίζει, είτε να το αποφεύγει.

Υπάρχουν στην ιστορία της ανθρωπότητας, άπειρα παραδείγματα, κατά τα οποία ο άνθρωπος άλλαξε την φύση, έτσι ώστε η νεα αυτή της μορφή να τον εξυπηρετεί σε όρους επιβίωσης, άνεσης, γούστου. Υπάρχουν όμως και άλλα τόσα παραδείγματα, κατά τα οποία ο άνθρωπος επενέβη στην φύση με καταστροφικά για το είδος του αποτελέσματα, έστω και αν φαινομενικά έμοιαζε ότι το προστάτευε. Έτσι έχουμε την υπεραλίευση που εξαφάνισε τα ψάρια απο τις θάλασσες, την εκβιομηχάνιση η οποια μολυνε τον πλανήτη, το ασταμάτητο κυνήγι ζώων μέχρι αυτά να γίνουν είδη προς εξαφάνιση κ.α.

Αρκετοί επιστήμονες σήμερα υποστηρίζουν ότι κοντεύουμε να φτάσουμε, ενώ άλλοι ότι το έχουμε ξεπεράσει, στο σημείο χωρίς επιστροφή, το σημείο δηλαδή εκείνο που η επέμβαση μας στην φύση θα είναι τόσο μεγάλη που δεν θα μπορούμε πια να επιβιώσουμε ως είδος.

Ας υποθέσουμε όμως, ότι δεν υπάρχει φυσικό όριο για τον άνθρωπο, ότι θα μπορούσε να επιβιώσει ως είδος και να προσαρμοσθεί ακόμα και στις πιο αντίξοες συνθήκες, υπάρχει κάποιο ηθικό όριο το οποίο πρέπει να σεβαστεί όσον αφορά την παρέμβαση του στη φύση;

Μερικοί θεωρούν για παράδειγμα ότι πρέπει να παραδώσουμε τον πλανήτη στα παιδιά μας όπως τον παραλάβαμε απο τους πατεράδες μας, αυτή είναι μάλλον μια συντηρητική αντίληψη και θα μπορούσε να πει κάποιος ως αντίλογο «γιατί να μην τους τον παραδώσουμε και καλύτερο;»(το καλύτερο και το χειρότερο βέβαια είναι σχετικές έννοιες, όμως δεν θα επεκταθώ).

Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι όπως ο άνθρωπος, έτσι και τα άλλα ζωα, έχουν δικαίωμα στην ύπαρξη, οπότε χρέος του ανθρώπου είναι να μην είναι αιτία εξαφάνισης κάποιου είδους. Και εδω υπάρχει αντίλογος, συνίσταται στο γεγονός ότι και η ίδια η φύση(η Γαία), ακόμα και πριν την εμφάνιση του ανθρώπου ήταν υπεύθυνη για την εξαφάνιση εκατομμυρίων ειδών, δεν χρειάζεται να σας θυμήσω τους δεινόσαυρους. Την διαδικασία αυτή, η ίδια η φύση να «απορρίπτει» οργανισμούς, την ονομάζουμε εξέλιξη, μπορεί να ονομαστεί όμως εξέλιξη η βάρβαρη επέμβαση του ανθρώπου πάνω στην φύση; Προσωπικά πιστεύω πως ναι, και θα εξηγηθώ, αν και η ερμηνεία μου δεν είναι τόσο ευοίωνη.

Καταρχήν επιτρέψτε μου να πάρω πίσω τον περιορισμό τον οποίο έθεσα πιο πάνω, ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να (αυτό)καταστραφεί, ας υποθέσουμε λοιπόν πως ο άνθρωπος κάνει τη φύση τόσο άνω κάτω, που γίνεται ακατάλληλη για να τον διατηρήσει και εκλείπει.Μήπως αυτό απο μόνο του δεν είναι μια εξελικτική διαδικασία στα πλαίσια της φύσης; Δηλαδή ο άνθρωπος, που και αυτός και οι ενέργειες του είναι φύση, μιας και όλα είναι φύση, αποδείχθηκε εξελικτικά ανίκανος, μας άφησε χρόνους, και έδωσε τη θέση του στις κατσαρίδες, τις αμοιβάδες και τα κουνούπια. Στην περίπτωση αυτή η ίδια η φύση δεν έχασε τίποτα ουσιαστικό, υπέστη απλά ακόμη μια αλλαγή όπως εκείνες που επέφερε σε αυτήν και το ανθρώπινο είδος πριν τα κακαρώσει. Η φύση δεν έχει ανάγκη τον άνθρωπο, η φύση απλά υπάρχει, είναι αυτό που είναι, δεν έχει σκοπό, απλά είναι(όπως έλεγαν και στον μεσαίωνα για τον θεό, ο θεός είναι αυτοσκοπός). Είχα για την ακρίβεια διαβάσει κάπου, ότι η ζωή στην φύση, χωρίς τον άνθρωπο θα έμπαινε ξανά σε μια περίοδο άνοιξης, γονιμότητας, έξαρσης κλπ.

Ανθρωποκεντρικά πάντα μιλώντας, το καλύτερο που μπορεί να κάνει ο άνθρωπος, είναι να διατηρήσει το φσικό περιβάλλον έτσι ώστε να μπορεί πάντα να προσαρμόζεται σε αυτό.
Το όριο δηλαδή, όχι το ηθικό αλλά το φυσίκό(γιατί περί ηθικού είναι πιο μπερδεμένα τα πράγματα), μέχρι πόσο ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει την φύση, είναι όχι ο βαθμός της ικανότητας του να μετατρέπει το περιβάλλον, αλλά ο βαθμός της δυνατότητας του να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες. Τα πράγματα βέβαια δεν είναι και τόσο απλά, διότι αλλαγές που σε μικρό χρονικό διάστημα φένεται να τον ωφελούν, μπορεί σε μακρύ χρονικό διάστημα να αποτελέσουν την καταδίκη του. Στην περίπτωση αυτή, η ίδια η φύση θα μας πει με το δικό της μοναδικό τρόπο, συγνώμη χάσατε…

…και απλά θα ακολουθήσουμε τον δρόμο των δεινοσαύρων, βρίσκοντας θέση, στην καλύτερη περίπτωση σε κάποιο μουσείο φυσικής ιστορίας(ή σε κάποιο επισκέψιμο χώρο παρέα με τον ιό του Aids).

Read Full Post »

Αρέσει σε %d bloggers: