Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for Απρίλιος 2019

Shhhh-1
Δημοσιεύτηκε εχθές στα parakritika ενα άρθρο κάποιου κυρίου Κλωθάκη το οποίο αναφέρεται στην κινητοποίηση των Επιτροπών Ειρήνης της Κρήτης που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 14/4/2019 έξω από την ΝΑΤΟΪΚΗ βάση της Σούδας. Παραθέτω το άρθρο ως έχει και από κάτω θα κάνω κάποια σχόλια.

«Οι αρμονικές σχέσεις σε μια κοινωνία επιτυγχάνονται με δουλεία κατ’ αρχήν από τις οργανωμένες δομές της ίδιας της κοινωνίας και ακολούθως από τους ίδιους του πολίτες με ατομικές ή συλλογικές ενέργειες.

Όλοι οι πολίτες οφείλουν να σέβονται τους θεσμούς της κοινωνίας , να συμμορφώνονται με τις υποδείξεις τους και να λειτουργούν εντός των ορίων που έχουν τεθεί στα πλαίσια της δημοκρατίας και της ατομικής ελευθερίας.

Στα πλαίσια αυτά, οι πολίτες οφείλουν να ενεργούν σεβόμενοι τους συνανθρώπους τους και να λειτουργούν με τρόπο αρμονικό εντός των θεσμοθετημένων και εθιμικών κανόνων. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι διεθνείς συνθήκες της χώρας μας για την Ε.Ε., το ΝΑΤΟ και με τρίτες χώρες.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η επικείμενη διαδήλωση μιας ομάδας ανθρώπων έξω από τις βάσεις της Σούδας αντίκειται στους κοινωνικούς κανόνες , διαταράσσει την αρμονία της τοπικής κοινωνίας και έρχεται σε ευθεία αντίθεση με όσα έχουν αποφασιστεί από την βουλή των Ελλήνων.

Για τους λόγους αυτούς, καταδικαστέα είναι κάθε μορφή αποκλεισμού , βίας, αμφισβήτησης των κανόνων δικαίου και διατάραξης της κοινωνικής συνοχής στον νομό Χανίων.

Νίκος Κλωθάκης
Οικονομολόγος MSc»

 

Ξεκινάει ο Κ. Κλωθάκης το άρθρο του μιλώντας για αρμονικές σχέσεις, αλήθεια, αρμονικές σχέσεις με ποιούς; Με αυτά τα καθάρματα που αιματοκυλούν λαούς καταστρέφοντας χώρες, που εκβιάζουν, που λειτουργούν σαν νταβατζήδες του πλανήτη ολόκληρου, που θέλουν να έχουν τον τελευταίο λόγο για το ποιός θα ζήσει και ποιός θα πεθάνει, που στεγνώνουν οικονομικά χώρες, που ελέγχουν κυβερνήσεις, που ανεβάζουν δικτάτορες στην εξουσία; Αρκεί να δει κάποιος πως έχουν καταντήσει χώρες όπως το Ιράκ, τη Λιβύη, τη Συρία, το Αφγανιστάν κ.α, προκειμένου να κατάβει το ποιόν τους.

Συνεχίζει μιλώντας για σεβασμό στους θεσμούς και στους νόμους… δεν μας λέει όμως σε ποιούς θεσμούς και ποιούς νόμους. Τους νόμους των κατασχέσεων, τους νόμους που υποθηκεύουν ιστορικά μνημεία στο υπερταμείο, τους νόμους που θα ρίξουν στα μαλακά τους ναζί εγκληματίες της Χρυσής Αυγής, τους νόμους που βάζουν καθαρίστριες στις φυλακές και σέρνουν καστανάδες και υπερήλικες χορταρομαζώχτρες στα αστυνομικά τμήματα; Μας ζητάει λοιπόν ο κύριος κλωθάκης να σεβόμαστε νόμους, ας είναι και νόμοι της ζούγκλας, και να τηρούμε απέναντι τους το νόμο της σιωπής και της υποταγής… Αφού είναι νόμιμο, δεν μπορεί, θα είναι και ηθικό.

Παρακάτω μας προτρέπει να σεβόμαστε τις διεθνείς συνθήκες της χώρας μας με την Ε.Ε το ΝΑΤΟ και τρίτες χώρες. Ο σεβασμός αυτός, κατά τη γνώμη του, μας επιβάλλει να μην τους ενοχλούμε με κινητοποιήσεις έξω από τα σφαγεία τους, μπαίνοντας έτσι εμπόδιο στην επιτέλεση του θεάρεστου έργου τους. Με λίγα λόγια, δεν δικαιούμαστε δια να ομιλούμε… Γίνεται όμως να μη μιλάμε όταν η χώρα μας γίνεται στόχος εξαιτίας τους, γίνεται να μη μιλάμε όταν οι θάλασσες μας ξεβράζουν συνέχεια νεκρά παιδάκια απ΄τους πολέμους τους, γίνεται να μη μιλάμε όταν τα στρατά τους αντιμετωπίζουν την πόλη μας -τα Χανιά- σαν πορνείο πολυτελείας, γίνεται να μη μιλάμε όταν χύνεται τόσο αίμα;

ΟΧΙ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ!

Και διερωτώμαι…

Πως λέγεται άραγε αυτός που δεν βάζει άχνα όταν συμβαίνει μπροστά στα μάτια του ένα συνεχές έγκλημα γιγαντιαίων διαστάσεων; Πως λέγεται αυτός που βάζει το δάχτυλο μπροστά στο στόμα κάνοντας σου και εσένα σινιάλο να σεβαστείς την ομερτά και να μη βγάλεις άχνα; Στην προκειμένη περίπτωση λέγεται Νίκος Κλωθάκης, γενικότερα όμως λέγεται συνένοχος…

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

Read Full Post »

cartouche-18th-c-map-black-sea

Πίνακας που απεικονίζει σύναψη ρωσοτουρκικής συνθήκης.

Αν κάποιος επιθυμεί να διερευνήσει τις απαρχές της σύγχρονης ελληνικής ναυτιλίας, τότε πρέπει να κάνει μια μεγάλη στάση στον τελευταίο αιώνα της οθωμανικής κατοχής, ειδικότερα από τα μέσα του 18ου και μέχρι τις αρχές του 19ου. Οι ιδιαίτερες συνθήκες που επικράτησαν εκείνη την περίοδο έδωσαν μια ώθηση στην ελληνική ναυτιλία και γενικότερα στο εμπόριο. Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε συνοπτικά τις συνθήκες αυτές στην προσπάθεια μας να κατανοήσουμε τους κύριους άξονες αυτής της διαδικασίας.

Η τουρκοκρατία οδήγησε στην γενικότερη ανατροπή της βυζαντινής οικονομίας, η οποία μέχρι τότε είχε αρκετά πράγματα να επιδείξει στον τομέα του εμπορίου, ακόμη και αν αυτή, στα ύστερα βυζαντινά χρόνια, είχε υπονομευθεί από την εμπορική ανάπτυξη των ανταγωνιστικών ιταλικών πόλεων (διαβάστε εδώ σχετικό παλιότερο μου άρθρο). Η σπίθα της παράδοσης αυτής συνέχιζε να σιγοκαίει ακόμα και στα χρόνια της τουρκοκρατίας. Από μια έκθεση του αντιπροσώπου του βασιλιά της Γαλλίας Ερρίκου Δ’ (1560 – 1610) στην Πόλη, μαθαίνουμε πως οι Έλληνες έμποροι έπαιζαν σημαντικό ρόλο στο εμπόριο του σιταριού, πράμα που ανησυχούσε τη γαλλική κυβέρνηση. Ακόμη γνωρίζουμε πως κάποιοι Έλληνες το 16ο αιώνα είχαν ιδρύσει την «Ανατολική Εταιρία των Ελλήνων» με αντικείμενο της το εμπόριο με την κεντρική και δυτική Ευρώπη και με την Αμερική.[1]  

 

Η ιστορική Συγκυρία

 

Μέχρι το 18ο αιώνα το εμπόριο των υπόδουλων Ελλήνων ήταν σχετικά στάσιμο, όμως από εκεί και πέρα, τόσο η αποσταθεροποίηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όσο και μια σειρά από άλλες διεθνείς εξελίξεις έδωσαν ευκαιρίες στους Έλληνες εμπόρους και πλοιοκτήτες να εξελιχθούν. Στην παρούσα ενότητα θα εξετάσουμε τους παράγοντες εκείνους που συνέβαλλαν σε αυτή την εξέλιξη.

Αρκετοί παράγοντες σχετίζονται με τις μεταβολές που σημειώθηκαν στη φύση του εξωτερικού εμπορίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι «διομολογήσεις», για παράδειγμα, ήταν συμφωνίες μεταξύ της αυτοκρατορίας με επιλεγμένους εμπόρους του της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης, οι οποίοι αναλάμβαναν τη διεκπεραίωση του εξωτερικού εμπορίου για λογαριασμό της Υψηλής Πύλης. Στην διαδικασία αυτή άρχισαν να μετέχουν ως μεσάζοντες και οι Έλληνες πλοιοκτήτες και έμποροι, που γνώριζαν επαρκώς το χώρο της Μεσογείου και του Αιγαίου, καθώς και τους χερσαίους εμπορικούς δρόμους. Στα πλαίσια αυτά, τα ελληνικά πλοία έπλεαν είτε με Οθωμανική σημαία, είτε με τη σημαία του κράτους για λογαριασμό του οποίου γίνονταν οι συναλλαγές με τους Οθωμανούς.[2]

Η οικονομική απώλεια που υπέστη το οθωμανικό κράτος εξαιτίας της εκτεταμένης χρήσης του συστήματος προστασίας ξένων σημαιών το οδήγησε στην αλλαγή πολιτικής. Επί σουλτάνου Σελίμ Γ’ (1802) δόθηκαν προνόμια (μείωση τελωνιακών δασμών, απαλλαγές καπετάνιων από τον κεφαλικό φόρο[3] κ.α.) στους μη μουσουλμάνους πλοιοκτήτες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που αποφάσιζαν να ταξιδεύουν με οθωμανική σημαία στο εξωτερικό εμπόριο. Υπάρχουν μεταξύ 1804 – 1821 1423 καταγραφές στα οθωμανικά αρχεία «χριστιανών ραγιάδων» που ταξίδευαν και εμπορεύονταν στη μεσόγειο με οθωμανική σημαία.[4] Στην εικόνα 1 υπάρχουν πιο εκτενή στοιχεία για το μέγεθος του ελληνικού στόλου.

στολος

Εικόνα 1: Πηγή Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ 1918 – 1939, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, δεύτερη έκδοση, Αθήνα 2019, Α1 Τόμος σελ. 111.

Μετά τη «Συνθήκη του Κάρλοβιτς» (1699),[5] που είχε σαν αποτέλεσμα να αντιδράσει η Υψηλή Πύλη θέτοντας σε δυσμένεια τους εμπορικούς εκπροσώπους και τα πλοία πολλών δυτικών κρατών, ήρθαν να καλύψουν το κενό οι Έλληνες πλοιοκτήτες που άδραξαν την ευκαιρία. Αργότερα, ο αποκλεισμός από το 1752 – 1783 των ξένων πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα από τους Οθωμανούς, εδραίωσε ακόμη περισσότερο τη θέση των Ελλήνων πλοιοκτητών και εμπόρων στην ευρύτερη περιοχή.[6]

Η πείρα των Ελλήνων καπετάνιων από τα χρόνια τα οποία επιδίδονταν στην πειρατεία, και εξαιτίας της πειρατείας, τους έκανε ιδανικούς για να αναλαμβάνουν τις πιο επικίνδυνες αποστολές. Έτσι χρησιμοποιήθηκαν από τους Βρετανούς κατά τη διάρκεια του Επταετούς Πολέμου (1756 – 1753) αλλά και από τη Ρωσία στους δύο πολέμους της με την Τουρκία στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Οι συνθήκες[7] –υπέρ της Ρωσίας- που υπογράφηκαν μετά από τους ρωσοτουρκικούς πολέμους  επέκτειναν και ενίσχυσαν την ακτίνα δράσης της Ρωσίας η οποία παραχώρησε  αποκλειστικά προνόμια στους Έλληνες πλοιοκτήτες και εμπόρους. Επιπλέον, ο βρετανικός ναυτικός αποκλεισμός της Γαλλίας, εξαιτίας των Ναπολεόντειων Πολέμων (1803 – 1815), εκτόπισε τον γαλλικό στόλο από τη Μεσόγειο, ευνοώντας ακόμη περισσότερο τον ελληνικό. Την διαμάχη μεταξύ των δυο αυτών μεγάλων ναυτικών δυνάμεων (Γαλλίας και Αγγλίας) οι Έλληνες πλοιοκτήτες από την πλευρά τους, την εκμεταλλεύθηκαν ποικιλοτρόπως, συμμαχώντας με τους Βρετανούς.. [8]

Γράψαμε πιο πάνω ότι οι Έλληνες ναυτικοί αναλάμβαναν να φέρουν εις πέρας ριψοκίνδυνους στόχους. Στο να «ψηθούν» σε αντίξοες συνθήκες συντέλεσε τόσο η ανάμειξη τους στην πειρατεία – που αποτέλεσε σύμφωνα με τον Κορδάτο το προζύμι του ελληνικού εφοπλιστικού κεφαλαίου – όσο και η προσπάθεια προστασίας των ίδιων από την πειρατεία.  Ακριβώς επειδή η Μεσόγειος και το Αιγαίο ήταν θάλασσες που μαστίζονταν πειρατές (εκτός από τους Έλληνες ήταν φημισμένοι πειρατές και οι Αλγερινοί), η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε επιτρέψει στα ελληνικά πλοία να φέρουν οπλισμό. Στο να είναι εμπειροπόλεμοι οι Έλληνες ναυτικοί, συνέβαλλε και το γεγονός ότι υπηρετούσαν υποχρεωτικά στο τουρκικό ναυτικό, ενώ ο μέγας δραγουμάνος[9] του στόλου ήταν Ρωμιός Φαναριώτης.[10] Την εμπειρία τους αυτή -όπως και τον εξοπλισμό τους- οι Έλληνες ναυτικοί και πλοιοκτήτες την χρησιμοποίησαν αργότερα για τις ανάγκες τις επανάστασης.

Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι ώθηση στην ανάπτυξη του εφοπλιστικού κλάδου έδωσε και η γενικότερη οικονομική εξέλιξη εκείνης της περιόδου στην Ελλάδα και στα κέντρα όπου δραστηριοποιούνταν οι Έλληνες επιχειρηματίες. Στην επόμενη ενότητα πρόκειται να εξετάσουμε ενδεικτικά κάποιες τέτοιες περιπτώσεις.

Τα σημαντικά κέντρα της ελληνικής ναυτιλίας

 

Το μεγαλύτερο μέρος της συσσώρευσης του κεφαλαίου της ελληνικής αστικής τάξης πραγματοποιήθηκε τόσο στα εμπορικά κέντρα των ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών κρατών, όσο και στα μεγάλα αστικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Θεσσαλονίκη, Αλεξάνδρεια).[11]Ο Ένγκελς σημείωνε ότι στο χρηματιστήριο του Μάντσεστερ οι Έλληνες αγοραστές αυξάνονται σε αριθμό και σημασία, ενώ τα ελληνικά ακούγονταν εκεί παράλληλα με τα γερμανικά και τα αγγλικά.[12]

Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης σημειώνει μεγάλη εμπορική δραστηριότητα, πολλά προϊόντα ανταλλάσσονται εκεί και πολλά πλεούμενα πηγαινοέρχονται. Εκτός των άλλων χρησίμευε και ως διαμετακομιστικό κέντρο για το εμπόριο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από και προς τη Δύση, αυτός είναι και ο λόγος που εγκαθίσταντο εκεί πρόξενοι από διάφορες χώρες. Δραστηριοποιούνται εκεί έμποροι διαφόρων εθνικοτήτων (Τούρκοι, Εβραίοι, Σλάβοι, Γάλλοι), οι Έλληνες όμως είναι εκείνοι που κατέχουν τα πρωτεία. Εκεί διακινείται και η ντόπια παραγωγή της Μακεδονίας, που είναι κατά κύριο λόγο τα καπνά και το βαμβάκι.[13]

Άλλο σημαντικό λιμάνι ήταν αυτό της Πάτρας που αποτελούσε την μεγαλύτερη εμπορική σκάλα της Πελοποννήσου. Από εκεί πέρναγε όλη η εξαγωγή σταφίδας προς Τριέστι, Αγκώνα, Νεάπολη, Γένοβα, Μασσαλία ενώ επέστρεφαν στην Ελλάδα προϊόντα από τα λιμάνια αυτά. Η Πάτρα είχε μάλιστα καταφέρει να έχει μεγάλη ανεξαρτησία (τέλεια αυτοδιοίκηση αναφέρει ο Κορδάτος) από την αυτοκρατορία, και ξεχωριστά προνόμια.[14]

Άλλες περιοχές εντός της [σημερινής] ελληνικής επικράτειας που είχαν αξιοσημείωτη παραγωγή ήταν η Θεσσαλία (παραγωγή μαλλιού) η Λιβαδιά (κτηνοτροφία), τα Μαντεμοχώρια στη Χαλκιδική (ορυχεία), τα Αμπελάκια στη Θεσσαλία (βαμβακουργία), τα Ζαγοροχώρια στην Ήπειρο, κ.α. Τα αγαθά που παράγονταν ή μεταποιούνταν στις περιοχές αυτές δεν περιορίζονταν μόνο στην ελληνική αγορά αλλά ανταλλάσσονταν και στο εξωτερικό. Υπήρχαν και περιπτώσεις που Έλληνες επιχειρηματίες από αυτά τα μέρη, άνοιγαν υποκαταστήματα και στο εξωτερικό.[15] Στην εικόνα 2 βρίσκουμε κάποια συγκεντρωτικά στοιχεία για το εξαγωγικό εμπόριο της Ελλάδας στα τέλη του 18ου αιώνα.

56742577_10157062805754194_8902442154828234752_n

Εικόνα 2: Πηγή Γ. Κορδάτου, Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, Νεώτερη 1453 – 1821, εκδόσεις 20ος αιώνας, Β’ έκδοση, τόμος 16, σελ. 279.

Νησιά όπως η Ύδρα, τα Ψαρά, οι Σπέτσες, η Σάμος, η Σκόπελος, είχαν καταφέρει να αποσπάσουν προνόμια από τα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας. Είχαν δικό τους διοικητή και κανονίζανε τις περισσότερες υποθέσεις τους μόνα τους. Με τη Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή και αργότερα με τη ρωσοτουρκική συνθήκη του 1808 (συνθήκη συμμαχίας ανάμεσα στη Ρωσία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία) οι Οθωμανοί έχασαν τη δικαιοδοσία τους σε πολλά ακόμη νησιά, ενώ δίνονταν προνομιακός χώρος στη Ρωσία που εμφανίζονταν ως προστάτιδα δύναμη.[16]

Παραθέτω κάποια από τα άρθρα της συνθήκης:

«Η επτάνησος ρεπούμπλικα[17] των Κορυφών να είναι υπό τη διοίκηση της Ρωσίας», «Η Ρωσία να έχει άδεια μέχρι να τελειώσουν οι εννέα χρόνοι της συμμαχίας να περνά 300.000 στρατεύματα από ξηράς για να κυνηγά τους εχθρούς της και τους εχθρούς της Τουρκίας.», «Όσα καράβια άφησαν τις σημαίες τους με τη βία, αν τις ζητήσουν πίσω να τους δοθούν», «Όσοι από τους Έλληνες θέλουν να γίνονται στρατιώτες στη Ρωσική αρμάδα να τους δίνεται η άδεια.» […][18]

Η Ύδρα, οι Σπέτσες και τα Ψαρά, από ξερονήσια, μετατράπηκαν σε πολυσύχναστους κόμβους. Ο στόλος τους ήταν ανταγωνιστικός του αγγλικού και  σημαία τους είχε την πρώτη θέση στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.[19] Τα νησιά αυτά, και ιδιαίτερα η Ύδρα, έπαιξαν μάλιστα πολύ σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του 21.

 

Εκσυγχρονισμός της ελληνικής ναυτιλίας

 

Πέρα όμως από την εκτατική και την ποσοτική ανάπτυξη της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας, έγιναν –μοιραία- και κάποια βήματα εκσυγχρονισμού της. Αναπτύχθηκε ο τραπεζικός τομέας και η λογιστική, που αποτελούν βασικούς παράγοντες για την απελευθέρωση μιας οικονομίας προς τον καπιταλισμό. Οι πλοιοκτήτες και γενικότερα οι έμποροι άρχιζαν να εφαρμόζουν τη διπλογραφία και να κρατούν εμπορικά βιβλία, κάτι που τους ήταν σχεδόν άγνωστο πριν από τα τέλη του 18ου αιώνα.[20]

Επιπλέον, για να μειώσουν το ρίσκο των ταξιδιών, οι καραβοκυραίοι ξεκίνησαν να ασφαλίζουν τα εμπορεύματα τους σε ειδικευμένους ασφαλιστικούς οργανισμούς. Η πρώτη εταιρία ναυτικής ασφάλειας ιδρύθηκε στο Τριέστι γύρω στα 1792, ενώ από το 1801 άρχισαν να ιδρύονται και άλλες.[21]

 

Η παρακμή

 

Μετά το 1812 άρχισε να παρατηρείται μια τάση παρακμής της ελληνικής ναυτιλίας που έφτασε στο ναδίρ λίγο πριν το  ξέσπασμα της επανάστασης. Παράγοντες που συνέβαλλαν σε αυτό ήταν:

– Η ανάκτηση από τη Γαλλία, των θέσεων της στην Ανατολική Μεσόγειο.

– Η μείωση της εμπορικής κίνησης στα Βαλκάνια εξαιτίας της Δεύτερης Σέρβικης Εξέγερσης (1815 – 1817) ενάντια στην οθωμανική κατοχή.

– Ακόμα, η Ευρώπη άρχισε να εισάγει μεγάλες ποσότητες βαμβακιού από την Αμερική, που ανταγωνίζονταν το ελληνικό ως εμπορικό προϊόν, και που η μεταφορά του γίνονταν με βρετανικά κυρίως πλοία.[22]

– Άλλη μια συγκυρία που επηρέασε αρνητικά ήταν η μεγάλη πτώση της τιμής των σιτηρών μετά το 1815.

– Γενικότερα, μετά από τη λήξη των Ναπολεόντειων Πολέμων οι Έλληνες πλοιοκτήτες δεν μπορούσαν να διατηρήσουν τα υψηλά κέρδη της πολεμικής περιόδου. Η μείωση του ρίσκου – που δε δίσταζαν να αναλάβουν οι Έλληνες πλοιοκτήτες- και η άμβλυνση των πολεμικών αντιπαραθέσεων ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις, τους αφαίρεσε το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που τους εγγυόταν αυξημένα κέρδη.

Καθώς οι μεγάλες δυνάμεις ανακτούσαν τις θέσεις τους στη Μεσόγειο, οι Ρωμιοί ναυτικοί καταδικάζονταν στην ανεργία. Παράλληλα, η κρίση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας δημιουργούσε ένα ακόμη πλήγμα στο Ελληνόκτητο εμπόριο αφού μειώνονταν ο όγκος των συναλλαγών που γίνονταν για λογαριασμό της.[23]

Αυτό που μπορούμε να συμπεράνουμε λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, είναι ότι η ελληνική ναυτιλία ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από το Οθωμανικό κράτος και από τις «προστάτιδες» ευρωπαϊκές δυνάμεις. Η μη ύπαρξη ενός εθνικού αστικού κράτους καθιστούσε το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο ιδιαίτερα ευάλωτο και εξαρτημένο από τις ιστορικές συγκυρίες. Ταυτόχρονα, εμποδίζονταν η αυτοτελής ανάπτυξη μιας ενιαίας αγοράς και μιας αλληλοτροφοδοτούμενης και ολοκληρωμένης οικονομίας, βάζοντας έτσι όρια στην γενικότερη καπιταλιστική ανάπτυξη. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι αυτή η περίοδος δεν ήταν καθοριστική ή ότι δεν άφησε παρακαταθήκες για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Αντιθέτως, αυτοί οι περιορισμοί αύξησαν σε ένα βαθμό την συσσωρευμένη πίεση που οδήγησε στην επαναστατική έκρηξη των επόμενων χρόνων.

 

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] Γ. Κορδάτου, Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, Νεώτερη 1453 – 1821, εκδόσεις 20ος αιώνας, Β’ έκδοση, τόμος 16, σελ. 274.

[2] Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ 1918 – 1939, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, δεύτερη έκδοση, Αθήνα 2019, Α1 Τόμος, σελ. 107.

[3] Φόρος που επιβάλλονταν στους μη μουσουλμάνους κάτοικους της αυτοκρατορίας.

[4] «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ…» ο.π. σελ. 108 – 109.

[5] Η Συνθήκη του Κάρλοβιτς σφράγισε τον τερματισμό του πολέμου που ξεκίνησε το 1683 ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και στον Ιερό Συνασπισμό του Λινζ ((Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, Πολωνολιθουανική Κοινοπολιτεία, Δημοκρατία της Βενετίας, Τσαρική Αυτοκρατορία κ.α.) Ο πόλεμος τελείωσε με ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η δε Συνθήκη του Κάρλοβιτς θεωρείται ως η εποχή της παρακμής της. («Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ»… ο.π. σελ. 107).

[6] «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ…» ο.π. σελ. 107 – 108.

[7] Πρόκειται για τη Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή και τη Συνθήκη του Ιασίου.

[8] «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ…» ο.π. σελ. 108 – 109.

[9] Αξιωματούχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κυριολεκτικά η λέξη σημαίνει διερμηνέας όμως οι δραγουμάνοι συνήθως είχαν και άλλες αρμοδιότητες όπως αυτόν του μεσάζοντα κ.α.

[10] Γ. Κορδάτου, «Μεγάλη Ιστορία…», ο.π. σελ. 280.

 

[11] «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ…» ο.π. σελ. 113.

[12] Κ. Μαρξ – Φρ. Ένγκελς, Η Ελλάδα, η Τουρκία και το ανατολικό ζήτημα, εκδ. Γνώσεις, Αθήνα, 1985, σελ. 106.

[13] Γ. Κορδάτου, «Μεγάλη Ιστορία…», ο.π. σελ. 276.

[14] Γ. Κορδάτου, «Μεγάλη Ιστορία…», ο.π. σελ. 278.

[15] Στο ίδιο, σελ. 276 – 278.

[16] Στο ίδιο, σελ. 283.

[17] Εννοεί την Επτάνησο Πολιτεία (1800 – 1807), από την περίοδο που καταλύθηκε από τους Οθωμανούς και τους Ρώσους η γαλλική κατοχή στα Επτάνησα, στα οποία επιτράπηκε να έχουν ημιαυτόνομο καθεστώς κάτω από την «προστασία» της Ρωσίας.

[18] Γ. Κορδάτου, «Μεγάλη Ιστορία…», ο.π. σελ. 283.

[19] Στο ίδιο, σελ. 281.

[20] Στο ίδιο, σελ. 288.

[21] Στο ίδιο, σελ. 288.

[22] «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ…» ο.π. σελ. 112.

[23] Στο ίδιο, σελ. 112.

Read Full Post »

Αρέσει σε %d bloggers: