Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Ιστορία’ Category

Δημοσιεύθηκε και στο katiousa.gr

Καταρχήν Χρόνια Πολλά στους εορτάζοντες Κωνσταντίνους, Ελένες και στις λοιπές παραλλαγές των ονομάτων αυτών. Συνεχίζουμε -χωρίς παρεξήγηση- από το πρώτο μέρος.

Ήταν ο Κωνσταντίνος χριστιανός;

Μια γρήγορη απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι το «όχι», όμως επειδή ένα όχι δεν λέει πολλά πράγματα καλό θα ήταν να αναλύσουμε λίγο τη στάση του Κωνσταντίνου απέναντι στο Χριστιανισμό. Ο Κωνσταντίνος δεν υπήρξε ποτέ επισήμως χριστιανός, ενώ δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι –εξαιτίας των όσων ψευδών έχουν γραφτεί γύρω από το άτομό του- αν αληθεύει καν, το ότι βαπτίστηκε χριστιανός στο τέλος της ζωής του. Παρόλα αυτά, για λόγους πολιτικής, ο Κωνσταντίνος φλέρταρε με τη χριστιανική θρησκεία, όπως άλλωστε και με την παλαιά –ειδωλολατρική- θρησκεία, της οποίας ήταν πιστός κατά παράδοση.

Στην πραγματικότητα, ο Κωνσταντίνος, ως το 300 μ.Χ. ήταν λάτρης του θεού Ηρακλή, και ύστερα του Απόλλωνα Ήλιου. Η λατρεία του Απόλλωνα Ήλιου, που συνδέονταν με τον Ζωροαστρισμό, ήταν μια μονοθεϊστική θρησκεία πιστός της οποίας ήταν και ο πατέρας του Κωνσταντίνου ο Κωνστάντιος Α’ Χλωρός. Η μονοθεϊστική εκδοχή της παλαιάς θρησκείας (δωδεκάθεου), ταίριαζε με τη φιλοσοφία της μοναρχικής εξουσίας, ο ένας θεός, ο ένας ηγεμόνας, η απόλυτη εξουσία. Πάντως ο Κωνσταντίνος δεν απέρριψε το υπόλοιπο δωδεκάθεο, αφού το 311, κατά την επιστροφή του από το Autum επισκεύθηκε όλους τους ναούς και προσκύνησε όλες τις αρχαίες θεότητες (επρόκειτο κατά πάσα πιθανότητα για μια ακόμη διπλωματική ενέργεια).[1]

poexania-eleni2a

Εν τοιούτο νίκα

Η «ανθεκτικότητα» των χριστιανών στους συνεχείς διωγμούς και ο πολλαπλασιασμός των πιστών της νέας αυτής θρησκείας, ανάγκασαν κάποια στιγμή τους Ρωμαίους αξιωματούχους να αποδεχθούν το γεγονός πως θα ήταν καλύτερο να τους ενσωματώσουν. Φυσικά η αποδοχή αυτή δεν ήρθε με την πρώτη και υπήρξαν συνεχώς πισωγυρίσματα, ανάλογα την περίοδο, ανάλογα τον αυτοκράτορα. Η κοινωνική ειρήνη ήταν ήδη αρκετά διαταραγμένη από τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η αυτοκρατορία από τον 3ο αιώνα μ.Χ και ύστερα, και οι διωγμοί όξυναν περαιτέρω τις ήδη οξυμένες αναταραχές και οδηγούσαν το λαό σε εξεγέρσεις.

Πρώτος ο Γαλέριος[2] ήταν εκείνος που νομοθέτησε το «Διάταγμα των Μεδιολάνων» το 313 (αν και υπήρξαν και στο παρελθόν αυτοκράτορες που έπαυαν τους διωγμούς και έδειχναν ανοχή στους χριστιανούς), το οποίο καθιέρωσε την ανεξιθρησκία. Λανθασμένα η διαταγή αυτή αποδίδεται στον Κωνσταντίνο, στην πραγματικότητα, ο Κωνσταντίνος και οι υπόλοιποι συναυτοκράτορες απλά την υπέγραψαν. Το έδικτο αυτό είχε σκοπό να παύσει τις λαϊκές εξεγέρσεις οι οποίες είχαν ξεσπάσει εξαιτίας των διωγμών του Διοκλητιανού. Ιδιαίτερα στο ανατολικό κομμάτι της αυτοκρατορίας που κατοικούσαν περισσότεροι χριστιανοί.[3]

Ο Κωνσταντίνος, αν και αποδέχθηκε τον χριστιανισμό, ήταν η πολιτική σκοπιμότητα που τον ώθησε προς τα εκεί και όχι η θρησκευτικότητα. Κατάλαβε ότι ήταν πιο χρήσιμο να ελέγχεις τους χριστιανούς από ότι να τους διώκεις. Με το να «πλησιάσεις» τους χριστιανούς σου δίδονταν η ευκαιρία να:

  • τους ενσωματώσεις στα σχέδια σου, ώστε να σε αποδεχθούν, να σε ακολουθήσουν στον πόλεμο και να μη σου δημιουργούν προβλήματα.
  • Από την άλλη μπορούσες, ελέγχοντας τους αξιωματούχους της εκκλησίας να περνάς τη δική σου βούληση μέσα από αυτούς στις μάζες, να μαθαίνεις πληροφορίες και να νομιμοποιείς στα μάτια των πιστών την εξουσία σου.
  • Ακόμα και το ίδιο το χριστιανικό κήρυγμα μπορούσες να το προσαρμόσεις στους στόχους σου, να δώσεις δηλαδή στις αιματηρές φιλοδοξίες σου έναν ιδεολογικό μανδύα.

Ο Κωνσταντίνος χρησιμοποίησε τη [χριστιανική] θρησκεία για όλα τα παραπάνω, κάτι που θα εξετάσουμε λιγότερο εδώ και περισσότερο στο τρίτο μέρος του άρθρου. Πάντως, στη ζωή του Κωνσταντίνου, καμία θρησκεία δεν είχε την αποκλειστική του προτίμηση. Ο ίδιος παρουσιάζονταν άλλοτε ως προστάτης των χριστιανών και άλλοτε ως ειδωλολάτρης, ανάλογα δηλαδή με το κοινό του. Πραγματική του θρησκεία ήταν η εξουσιομανία και φιλοσοφία του η πολιτική, οι μηχανορραφίες, οι εκβιασμοί, η εγωπάθεια, οι κατακτήσεις και ο πόλεμος.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των πρακτικών του αποτελεί, ο θρύλος του «εν τούτω νίκα» που αποτελεί κατοπινή κατασκευή του Κωνσταντίνου και των γραφιάδων υμνητών του. Η σκοπιμότητα ήταν να παρουσιαστεί στους χριστιανούς σαν σταυροφορία, το εμφύλιο μακελειό που ο ίδιος προκάλεσε κατά την πορεία του προς την απόλυτη εξουσία. Σύμφωνα λοιπόν με τους υμνητές του, Ευσέβιο και Λακτάντιο, ο Κωνσταντίνος δέχθηκε θεϊκή επίσκεψη σε μορφή οράματος το απομεσήμερο (αυτή είναι η εκδοχή του Λακτάντιου), μια μέρα πριν από την καθοριστική του μάχη με το Μαξέντιο. Είδε λοιπόν στον ουρανό πλάι στον ήλιο (τι διάολο δεν στραβώθηκε;) φωτεινό το σήμα του σταυρού και πύρινα γράμματα που έγραφαν «εν τούτω Νίκα». Τι βολικό και αμφίσημο όραμα, αλήθεια, για κάποιον που λάτρευε τον θεό Απόλλωνα Ήλιο. Ο Ευσέβιος, από την πλευρά του, τοποθετεί το όραμα τη νύχτα πριν τη μάχη, όπου ό Κωνσταντίνος ονειρεύτηκε το σταυρό και έλαβε θεϊκή εντολή να το χαράξει στις ασπίδες των στρατιωτών.[4] Διαλέχτε και πάρτε…

Την άλλη μέρα λοιπόν, πρωί- πρωί, έστησε ο Κωνσταντίνος ειδικό συνεργείο και το πρόσταξε να κατασκευάσει λάβαρο με κοντάρι σε σχήμα σταυρού και επιγραφή ΧΡ (εκδοχή Ευσέβιου, η οποία μοιάζει σε σημείο αντιγραφής στο όραμα του Παύλου κατά την πορεία του προς τη Δαμασκό). Κατά την εκδοχή τώρα του Λακτάντιου, ο Κωνσταντίνος χάραξε το σχήμα Χ στις ασπίδες των στρατιωτών του. Γράφει επίσης ο Λακτάντιος, ότι το Χ τέμνονταν από μια κάθετη γραμμή με κυρτό το άνω άκρο της.

Αυτές του οι ενέργειες, σύμφωνα με τους αυλοκόλακες, του χάρισαν τη νίκη και μετέτρεψαν τον κατακτητικό του οίστρο σε θεϊκό θέλημα. Κατά τους δυο συγγραφείς, από εκείνη τη στιγμή και πέρα ο Κωνσταντίνος έγινε Χριστιανός. Αυτό φυσικά ήταν ένα ακόμη ψέμα, αφού στην αψίδα του θριάμβου που υψώθηκε στη Ρώμη μετά την εξόντωση του Μαξέντιου, ο Κωνσταντίνος έδωσε εντολή να χαραχθεί το όνομα του Δία, ενώ συνέχιζε να κυκλοφορεί νομίσματα με τον θεό ήλιο. Αν και μετά την ολοκλήρωση της αυτοκρατορίας του απέφευγε να κυκλοφορεί νομίσματα με σαφή χριστιανικά ή σαφή ειδωλολατρικά μοτίβα και προτιμούσε τις αμφισημίες.[5]

Τόσο τα σύμβολα που περιγράφει ο Ευσέβιος, όσο και εκείνα που περιγράφει ο Λακτάντιος (η εκδοχή το ΧΡ ή το Χ με την τέμνουσα), σχετίζονται με την κέλτικη παράδοση και μόνο αργότερα, σκοπίμως, καθιερώθηκαν και στον χριστιανισμό. Πάντως, ο Κωνσταντίνος, επικαλούνταν συχνά οράματα και θεϊκές παρεμβάσεις πριν από μεγάλες μάχες, προκειμένου να εμψυχώσει το στρατό του. Δυο χρόνια νωρίτερα, το 310, στη Γαλατία, κατά το προσκύνημά του στο ναό του Απόλλωνος, αυτός εμφανίσθηκε στο όνειρό του και του υποσχέθηκε τριάντα χρόνια βασιλείας.[6]  Στην πραγματικότητα, αυτό που προσπαθούσε να πετύχει ο Κωνσταντίνος, είναι να τον θεωρούν όλοι ομόπιστο. Κάτι που μαρτυράται και στην διαφορετική εκδοχή που δίνει στα γραπτά του ο ειδωλολάτρης Nazarius, για τα γεγονότα πριν από τη μάχη του Κωνσταντίνου με τον Μαξέντιο, όπου ανακατεύει στο όραμα και κομμάτια της ειδωλολατρικής παράδοσης.[7]*Ανάλογα με το κοινό προσαρμόζονταν και το όραμα.

Πάντως, τα αγάλματα που έβαζε τους τεχνίτες να κατασκευάζουν ο Κωνσταντίνος, τον παρουσίαζαν με σύμβολα ειδωλολατρικά. Το γιγάντιο άγαλμα στην αγορά της Ρώμης, παρουσίαζε τον Κωνσταντίνο με κέλτικα ειδωλολατρικά σύμβολα, έχουν κυκλοφορήσει και σχετικά νομίσματα. Ο Ευσέβιος όμως στην ιστορία του, γράφει ότι στο χέρι το άγαλμα κρατούσε σταυρό.[8] Αντιστοίχως, στην νέα πρωτεύουσα (Κωνσταντινούπολη), έβαλε να κατασκευάσουν μπρούτζινη στήλη και πάνω της ολόχρυσο άγαλμα που κρατούσε στα χέρια του φιγούρα που αντιπροσώπευε την τύχη της πόλης.[9]

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, το πως οι κόλακες του Κωνσταντίνου, ευθυγραμμίζονται στις βουλές του, και στα γραπτά τους κατακεραυνώνουν τους κατά καιρούς αντιπάλους του. Ο Ευσέβιος για παράδειγμα, ενώ για καιρό κολάκευε τον Λικίνιο, όταν ο Κωνσταντίνος αποφασίζει να τον εξοντώσει, στρέφεται εναντίον του με ακραίες ύβρεις. Από τα πυρά των γραφιάδων δεν ξέφυγε ούτε ο Μαξέντιος, που αν και ανεκτικός και προστατευτικός απέναντι στον χριστιανισμό, κατηγορήθηκε από τους «κωνσταντινικούς» ως αντι-χριστιανός, έτσι ώστε η σφαγή του να πλασαριστεί στους πιστούς σαν αρμόζουσα τιμωρία.[10]

Πώς να χαρίσεις στο παιδί σου και στη γυναίκα σου γρήγορα και εύκολα την βασιλεία των ουρανών;

Με το να τους στείλεις στους ουρανούς μια ώρα αρχύτερα! Και αυτό ακριβώς έπραξε ο Κωνσταντίνος, ας το δούμε όμως λίγο πιο αναλυτικά.

Η λίστα με τους συγγενείς που δολοφόνησε με βάναυσο τρόπο ο Κωνσταντίνος είναι μεγάλη (Μαξιμιανός, Μαξέντιος, Λικίνιος, Βασσιανός), όμως κατάφερε να ξεπεράσει και τα δικά του όρια δολοφονώντας ακόμα και τη γυναίκα του και το γιό του. Πρόκειται για τον Κρίσπο, που είχε αποκτήσει με την πρώτη του σύζυγο την Μινερβίνη. Όπως επίσης και την κατοπινή γυναίκα του Κωνσταντίνου, και μητριά του Κρίσπου, Φαύστα. Αν και ο Κωνσταντίνος είχε χρησιμοποιήσει τη βοήθεια του γιου του Κρίσπου στις εμφύλιες διαμάχες του με τους συμβασιλείς (μάλιστα τον είχε χρίσει καίσαρα, ενώ του είχε δώσει και τη διοίκηση της Γαλατίας), ούτε αυτός δεν κατάφερε να ξεφύγει από τη δολοφονική οργή του πατρός.

Ως αφορμή για την δολοφονία ο Κωνσταντίνος χρησιμοποίησε φήμες που ήθελαν την Φαύστα με τον Κρίσπο να είναι ζευγάρι. Στην πραγματικότητα, αυτό που τον φόβιζε, ήταν ότι ο Κρίσπος με τον καιρό γίνονταν όλο και πιο ισχυρός και δημοφιλής με αποτέλεσμα να αποτελεί απειλή για το θρόνο. Ίσως στην αποτρόπαια πράξη του να συντέλεσε και η προτροπή του Κρίσπου προς τον πατέρα του, να αποσυρθεί από το θρόνο ύστερα από 20 χρόνια, όπως είχε κάνει ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός.[11]

Το 326 λοιπόν, ύστερα από τον εορτασμό της εικοστής επετείου της ηγεμονίας του στη Νιμομήδεια, ο Κωνσταντίνος ταξίδεψε στη Ρώμη, όπου είχαν προετοιμασθεί λαμπρές τελετές (εορτάζονταν παράλληλα και τα δεκάχρονα του Κρίσπου ως καίσαρα). Δίδεται διαταγή να συλληφθεί ο Κρίσπος, να ανακριθεί με ραβδισμό και τελικά παραδίδεται στο δήμιο που τον θανατώνει με δηλητήριο. Την ίδια περίοδο εξοντώνεται και ο Λικινιανός, ο 14χρονος γιός του Λικίνιου και της αδερφής του Κωνσταντίνου, και πολλοί συγγενείς και φίλοι του Κρίσπου. Ο Ευσέβιος και πάλι, ενώ πρωτύτερα μιλούσε με λόγια εγκωμιαστικά για τον Κρίσπο και τη σχέση με τον πατέρα του, τώρα αλλάζει στάση και τον υβρίζει. Καταφέρνει έτσι, να ευθυγραμμιστεί με τη γραμμή του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, και παράλληλα να δικαιολογήσει την αδικαιολόγητη παιδοκτονία. [12]

Για τη δολοφονία της Φαύστας υπάρχουν δυο εκδοχές. Σύμφωνα με την πρώτη, ο Κωνσταντίνος τη δολοφόνησε ρίχνοντας τη μέσα σε μπάνιο με βραστό νερό. Κατά τη δεύτερη, την οδήγησε γυμνή στο βουνό, την έδεσε σε ένα δέντρο, και την εγκατέλειψε να τη φάνε τα θηρία.[13] Δεν γνωρίζω αν κάποια από αυτές τις δυο εκδοχές ευσταθεί, όμως σε κάθε εξόντωση –ακόμα και σύμφωνα με τους υμνητές του- ο Κωνσταντίνος βρίσκει τρόπους να κάνει τα θύματά του να υποφέρουν.

poexania-eleni2b

Θανατερή βυζαντινή ομορφιά

Οι φρικτές αυτές δολοφονίες είχαν το ανάλογο αντίκτυπο στην Βυζαντινή κοινωνία. Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος είχε νομοθετήσει πολύ αυστηρούς νόμους για την παιδοκτονία, που προφανώς δεν αφορούσαν τον ίδιο. Στο σημείο αυτό να σημειωθεί πως ο αυτοκράτορας διέταξε να εξαφανισθούν με καλέμι τα ονόματα του Κρίσπου και της Φαύστας από τις δημόσιες επιγραφές και να αποσυρθούν τα νομίσματα με τις μορφές τους.[15]

Αναζητώντας –για τα μάτια του κόσμου- την εξιλέωση, ο Κωνσταντίνος στράφηκε τόσο στο χριστιανικό όσο και στο ειδωλολατρικό ιερατείο. Οι ιεροφάντες της παλιάς θρησκείας θεώρησαν τις πράξεις του ιδιαίτερα βδελυρές και απέκλεισαν τον εξαγνισμό του. Οι χριστιανοί επίσκοποι, όντας πιο δεκτικοί, αποφάνθηκαν ότι αν ήθελε άφεση αμαρτιών έπρεπε να βαπτιστεί χριστιανός. Αυτό όμως ο Κωνσταντίνος, ακόμη και εβρισκόμενος σε τέτοια θέση, το απέφυγε.[16] Ίσως και να υπολόγιζε στην εξιλέωση μέσω των χρονικογράφων του, είχε κάθε λόγο να το κάνει,άλλωστε τον είχαν υπηρετήσει πιστά, διαστρεβλώνοντας και επινοώντας ιστορίες που τον έκαναν να μοιάζει ισόθεος.

[1]Κυριάκος Σιμόπουλος, Ο μύθος των μεγάλων της ιστορίας, εκδόσεις: Στάχυ, Αθήνα 2000, τέταρτη έκδοση, σελ. 256.

[2]Αυτοκράτορας στο Ανατολικό τμήμα από το 305 – 311.

[3]Στο ίδιο, «Ο μύθος…», σελ. 254.

[4] Ο.π. σελ. 235 -236.

[5] Ο.π. σελ. 237, 257.

[6] Ο.π. σελ. 237.

[7] Ο.π. σελ. 242.

* Αξίζει επίσης να σημειωθεί, ότι στα χρόνια του Κωνσταντίνου ήταν που καταργήθηκε από τον ίδιο η Πραιτοριανή φρουρά. Ο Κωνσταντίνος προέβη σε αυτήν την πράξη, επειδή οι πραιτοριανοί, στην εμφύλια διαμάχη του με τον Μαξέντιο, είχαν πολεμήσει στο πλευρό του δεύτερου.

[8] Ο.π. σελ. 261.

[9] Charles Diehl, «Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας», τόμος Γ, εκδόσεις Ηλιάδη, σελ. 361.

[10] Στο ίδιο, «Ο μύθος…», σελ. 249 – 250.

[11] Ο.π. σελ. 262.

[12] Ο.π. σελ. 263.

[13] Ο.π. σελ. 264 – 265.

[14] Ο.π. σελ. 264.

[15] Ο.π. σελ. 266.

[16]Ο.π. σελ. 266.

(συνεχίζεται)

Read Full Post »

Δημοσιεύτηκε και στο katiousa.gr

Ποια Ελένη;
Τη μάνα του Κωνσταντίνου
Ποιου Κωνσταντίνου;
Του γιου του Κωνστάντιου
Αααααα…

Όπως καταλάβατε, αφορμή για τη σειρά άρθρων που θα ακολουθήσει αποτελεί η μεταφορά στη χώρα μας –με τιμές αρχηγού κράτους- του σκηνώματος της Αγίας Ελένης, μητέρας του πρώτου βυζαντινού αυτοκράτορα, του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Η μούμια, πρόκειται να παραμείνει στη χώρα μας για ιερό προσκύνημα –και καλοκαιρινές διακοπές- ως τις 15 Ιουνίου, όσοι πιστοί προσέλθετε.

Προσωπικά, δεν έχω ιδέα αν μέσα στη σαρκοφάγο βρίσκεται το πραγματικό λείψανο της αγίας, ούτε και έχει τελικά τόση σημασία αυτό. Αυτό που πραγματικά έχει σημασία, είναι η κοσμοσυρροή προσκυνητών που συνοδεύει κάθε φορά την έκθεση όλων αυτών των ιερών λειψάνων (σαγιονάρες, πασούμια, ακρωτηριασμένα χέρια κλπ), που σε κάνει να αναρωτιέσαι πόσο κοντά  ερχόμαστε σε κάποιες μεσαιωνικές συνήθειες και δοξασίες, και πόσο μακριά είμαστε από αυτό που ο Βέμπερ αποκαλούσε «απομάγευση του κόσμου».  Ίσως μάλιστα, στα χρόνια της κρίσεως (της οικονομικής όχι της βιβλικής), να έχουμε έρθει ακόμη πιο κοντά στις μεσαιωνικές τελετουργίες, αφού οι άνθρωποι, παγιδευμένοι σε μια σειρά αδιεξόδων, αναζητούν τη λύση στο μεταφυσικό, στην θρησκεία και στα θαύματα.

agia_eleni

«Για μια σαρκοφάγο αδειανή (;) για μια Ελένη»

Από την πλευρά της η εκκλησία, όχι μόνο δεν σέβεται τις ίδιες της τις διακηρύξεις που εναντιώνονται στην ειδωλολατρία, αλλά εκμεταλλεύεται όλα αυτά τα είδωλα για να αυξήσει την επιρροή της και να γεμίσει τα ταμεία της. Άλλωστε αυτή είναι μια συνήθεια που η εκκλησία την έχει τουλάχιστον από τα βυζαντινά χρόνια, κατά τα οποία ο χριστιανισμός μετατράπηκε από θρησκεία των απανταχού κατατρεγμένων, σε εξουσιαστικό κυβερνητικό θεσμό που εναντιώνονταν και κατεδίωκε οποιαδήποτε μη ενταγμένη στον κρατικό έλεγχο ερμηνεία της πίστης, ως αιρετική.

«Πριν όμως πάρει τα κατάλληλα μέτρα (ο Λέων ο Ίσαυρος, που ήθελε να περιορίσει την δύναμη των μοναστηριών) κατά του εξαχρειωμένου καλογερισμού, θέλησε να χτυπήσει την ειδωλολατρεία, που εκδηλώνονταν με την προσκύνηση των εικόνων. Οι διάφοροι άγιοι είχαν αντικαταστήσει τη λατρεία του θεού και οι εικόνες τους χαρακτηρίζονταν ως θαυματουργές.

Εξάλλου οι εκκλησίες, όπως πολύ σωστά γράφει ο Κ. Παπαρηγόπουλος, είχαν καταντήσει «κοσμικά εντευκτήρια» και σ’ αυτές πήγαιναν άντρες και γυναίκες για να διεκπεραιώσουν τις ερωτικές τους υποθέσεις και όχι για να ακούσουν το «λόγο του θεού».

Πρώτο μέτρο που πήρε ο Λέων ήταν το εξής: Πρόσταξε να κρεμάσουν ψηλότερα τις εικόνες ώστε να μην μπορούν οι θρησκόληπτοι να τις ασπάζονται και να τις προσκυνούνε. Το μέτρο αυτό έγινε αφορμή να εξεγερθούν οι καλόγεροι και να δημιουργηθούν ταραχές (και παράλληλα σήμανε το ξεκίνημα των εικονομαχιών οι οποίες κράτησαν σχεδόν ενάμιση αιώνα).»(1)

«Τα χρώματα των εικόνων μεταχειρίζοντο ως φάρμακα, ταύτας επικαλούντο εις περιπτώσεις κει εις γεγονότα όλως άσχετα προς την θρησκείαν, λ.χ, ταύτας (τας εικόνας) καθίστων αναδόχους των βαπτιζομένων νηπίων ή των προσερχομένων εις τον μοναχικόν βίον. Τινές των πρεσβυτέρων ανεμίγνυον μετά της θείας ευχαριστίας χρώματα των εικόνων, άλλου δε έθετον άρτον της θείας ευχαριστίας επί των εικόνων και ούτο μετελάμβανον…»(2)

Ο Μέγας Κωνσταντίνος και η μητέρα του λογίζονται από την ορθόδοξη εκκλησία ως δυο από τους σπουδαιότερους αγίους, πάνε μάλιστα και σετάκι γι’ αυτό γιορτάζουν την ίδια μέρα, στις 21 του Μάη. Ο λόγος είναι πως θεωρούνται θεμελιωτές της ορθοδοξίας, αφού στα χρόνια τους και με την συμβολή τους έγινε το πρώτο μεγάλο βήμα για να μετατραπεί ο χριστιανισμός σε επίσημη θρησκεία του βυζαντινού κράτους.(3) Κατά τα άλλα πάντως, τόσο η Ελένη αλλά κυρίως ο Κωνσταντίνος κάθε άλλο παρά άγιοι ήταν στη ζωή τους, αφού, όπως θα δούμε παρακάτω, ούτε τη σάρκα μίσησαν (εκτός και αν επρόκειτο για τη σάρκα των αντιπάλων τους), ούτε και το πνεύμα αγάπησαν (εκτός και αν εξυπηρετούσε τους επίγειους σκοπούς τους).

Επειδή, γενικώς, καλό θα ήταν να γνωρίζουμε τι κρύβεται πίσω από τα σύμβολα της πίστεως τα οποία σεβόμαστε και προσκυνούμε (ή τελοσπάντων αρκετοί σέβονται και προσκυνούν), αποφάσισα να γράψω μερικά πράγματα για το ποιόν της Ελένης και κυρίως του Κωνσταντίνου, βασισμένος σε ιστορικά στοιχεία που φανερώνουν την πραγματική τους προσωπικότητα πέρα από τον θρησκευτικό μύθο.

Μέγας Κωνσταντίνος, η πορεία προς την απόλυτη εξουσία

Η κατάρρευση του παλαιού συστήματος διοικήσεως της Ρωμαϊκής ηγεμονίας (principatus) έφερε το σύστημα της δεσποτείας (dominatus), του Διοκλητιανού (αυτοκράτορας από το 284 – 205). Το παλαιό σύστημα διοικήσεως των δήμων κατέρρευσε και αυτό, έτσι, ολόκληρη η κρατική διοίκηση πέρασε στα χέρια του αυτοκράτορα και του σώματος των επιτελών του. Ο αυτοκράτορας δεν είναι πλέον ο ανώτερος δημόσιος λειτουργός αλλά ο απόλυτος δεσπότης που η εξουσία του δεν στηρίζεται τόσο σε γήινους θεσμούς, αλλά πηγάζει από το θεό (ελέω θεού εξουσία). Τα χρόνια άλλωστε της κρίσεως (ή κατά κάποιους κατάρρευσης) της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας με τις σκληρές μάστιγες και δοκιμασίες, εγκαινιάζουν μια εποχή θρησκευτικότητας και στροφής προς τα υπερκόσμια.(4)

Προκειμένου να μπορεί να διοικεί μια τόσο τεράστια αυτοκρατορία όπως ήταν η Ρωμαϊκή, ο Διοκλητιανός υιοθέτησε τον θεσμό της συμβασιλείας, διορίζοντας δυο αυγούστους και δυο καίσαρες. Ο ένας αύγουστος διοικούσε το ανατολικό κομμάτι της αυτοκρατορίας και ο άλλος το δυτικό. Σε κάθε αύγουστο αντιστοιχούσε ένας καίσαρας επιφορτισμένος να τον βοηθάει στην διοίκηση. Το σύστημα διακυβέρνησης αυτό έγινε γνωστό ως «Τετραρχία».(5)

Το 293 συμβασιλεύουν στο ανατολικό τμήμα ο Διοκλητιανός με τον Γαλέριο, και στη Δύση ο Μαξιμιανός και ο Κωνστάντιος Χλωρός (πατέρας του Μεγάλου Κωνσταντίνου). Το 305 παραιτείται από το θρόνο ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιλιανός, ορίζοντας ως αυτοκράτορες, ο πρώτος το Γαλέριο και ο δεύτερος τον  Κωνστάντιο, δηλαδή τους καίσαρές τους. Το 306, και κατά την διάρκεια της επιστροφής του από εκστρατεία ο Κωνστάντιος πεθαίνει και η αυτοκρατορική φρουρά ανεβάζει στο θρόνο τον νόθο γιο του από την παλλακίδα Ελένη Κωνσταντίνο.(6)

Η Ελένη ήταν ξενοδόχα (stabularia), αλλά ο Κωνσταντίνος την παρουσίασε στους υπηκόους του ως Βρετανή πριγκίπισσα. Ο Αμβρόσιος, ένας από τους πατέρες της λατινικής εκκλησίας γράφει ότι ο Χριστός «την περιμάζεψε από την κοπριά και την ανέβασε στο θρόνο». Όταν ο επίσκοπος Αντιοχείας Ευστάθιος, κατά την επίσκεψη της βασιλομήτορος, επανέλαβε αυτήν την φράση το 326, προκάλεσε την μήνη του Κωνσταντίνου που τον τιμώρησε με ισόβια εξορία.(7)

Agioi-Konstantinos-kai-Eleni

Το αχτύπητο δύδιμο

Μετά την κατάκτηση του καισαρικού αξιώματος, ο Κωνσταντίνος νυμφεύεται την ανιψιά του Μαξιμιανού Θεοδώρα, μια κίνηση που έχει διπλωματική σημασία. Η μητέρα του Ελένη, χρησιμοποίησε την επιρροή της στον Κωνσταντίνο για να χωρίσει το ζεύγος και κατόρθωσε να απομονώσει τη Θεοδώρα σε μια πτέρυγα του παλατιού. Σκοπός της ήταν να προωθήσει για αύγουστο, στη θέση του Μαξιμιανού τον Κωνσταντίνο.(8)

Ο Κωνσταντίνος, όντας και ο ίδιος φιλόδοξος, ξεκινάει την προετοιμασία του στρατού του με μικρότερης κλίμακας εκστρατείες και λεηλασίες. Το 310 λεηλατεί την Ισπανία διακόπτοντας έτσι τον εφοδιασμό της Ιταλικής χερσονήσου με αφρικανικά σιτηρά και προκαλώντας λιμό. Το ίδιο έτος εξολοθρεύει τους Βρουκτέρους, μια γερμανική φυλή στην περιοχή του Ρήνου. Οι κατακτήσεις του συνοδεύονταν από πλιατσικολόγημα, εξόντωση πληθυσμών και καύση χωριών και πόλεων. Όσοι από τους Βρουκτέρους κρίθηκαν ακατάλληλοι για το στρατό ή για σκλάβοι, εξαιτίας της ανυπακοής τους, διέταξε να γίνουν τροφή για τα θηρία στα θεάματα της αρένας.(9)

Ο ειδωλολάτρης ρήτορας Θεοφάνης, υμνητής του Κωνσταντίνου, αναφέρει:

«Κατέστρεψε, ανίκητε αυτοκράτωρ ολόκληρη τη χώρα. Αμέτρητο πλήθος σφαγιάστηκε και πολυάριθμοι αιχμαλωτίστηκαν. Όλα πυρολύθηκαν… Έκανες, Κωνσταντίνε, τέτοια σφαγή, τέτοιες καταστροφές, που από τον επίορκο λαό δεν απόμεινε παρά μόνο το όνομα» (…) «Η σφαγή έδωσε μεγαλείο στο θρίαμβο σου και σε εμάς την απόλαυση του θεάματος του κατασπαραγμού των πολυάριθμων αιχμαλώτων. Αυτοί οι αχάριστοι και δόλιοι βάρβαροι, βιάζονταν να ξεψυχήσουν(…)»(10)

Απώτερος όμως σκοπός του Κωνσταντίνου, που κυριαρχούσε στην Χώρα των Κελτών την Ιβηρική και την Βρετανία, ήταν η κατάκτηση της εξουσίας σε ολόκληρη την αυτοκρατορία. Για να γίνει αυτό έπρεπε πρώτα να υπερνικήσει τους υπόλοιπους ηγεμόνες της τετραρχίας, δηλαδή τον Μαξέντιο (που είναι γιος του Μαξιμιανού, πρώην αυτοκράτορα αυγούστου της Δύσης) στην Ιταλία και την περιοχή ως το Δούναβη, τον Λικίνιο (ο οποίος διαδέχθηκε τον Γαλέριο), και τον Μαξιμίνο Ντάια στο ανατολικό τμήμα. Κύριοι αντίπαλοί του είναι ο Μαξέντιος στη Δύση και ο Λικίνιος στην Ανατολή, γι’ αυτό και σπεύδει να αποκτήσει με αυτούς συγγενικούς δεσμούς προκειμένου να κερδίσει χρόνο και παραπλανώντας τους. Νυμφεύεται λοιπόν την κόρη του Μαξιμιανού και αδελφή του Μαξέντιου το 307 και προσφέρει την αδερφή του Κωνσταντία για σύζυγο στον Λικίνιο. «Έχε τους φίλους σου κοντά σου και τους εχθρούς σου ακόμη πιο κοντά», που λένε.(11)

Ο Κωνσταντίνος συλλαμβάνει τον πεθερό του Μαξιμιανό και τον οδηγεί στην αυτοκτονία το 310, με πρόσχημα ότι συνωμοτούσε για να του πάρει το θρόνο όσο αυτός βρισκόταν σε εκστρατεία. Το 311 διατάζει να σβηστεί το όνομά του από τη μνήμη, αλλά τέσσερα χρόνια αργότερα, θεωρώντας πως αυτή η κίνηση εξυπηρετούσε την εικόνα του, επανατοποθετεί άγαλμα του Μαξιμιανού στην αψίδα που έστησε η σύγκλητος στη Ρώμη προς τιμήν του. Μάλιστα, αφού ανέτρεψε το γιο του Μαξιμιλιανού Μαξέντιο, κυκλοφόρησε νόμισμα το 324 που απεικόνιζε τα τρία παιδιά του (του ίδιου του Κωνσταντίνου), με την επιγραφή «ανίψια του θεϊκού Μαξιμιανού».(12)

Το 311, ο Κωνσταντίνος εκστρατεύει και εισβάλει στην Ιταλία, σκοπεύει να φτάσει στη Ρώμη και να εκθρονίσει τον Μαξέντιο. Σκορπίζει παντού το θάνατο στο πέρασμα του και καταστρέφει όσους τόλμησαν να του προβάλουν αντίσταση.  Καταφέρνει να κερδίσει τον πόλεμο και στην τελική μάχη (το 312) στη γέφυρα Milvius του Τίβερη ο Μαξέντιος, μαζί με τα τελευταία απομεινάρια του στρατού του, πνίγηκε στα ορμητικά νερά του ποταμού. Ο Κωνσταντίνος εισέρχεται το 312 στη Ρώμη, ενώ προπορεύεται ένας στρατιώτης που έχει καρφωμένη την κεφαλή του Μαξέντιου, και αδερφού της γυναίκας του Κωνσταντίνου, σε κοντάρι. Αμέσως ανακηρύσσεται αύγουστος της Δύσης. Ο ειδωλολάτρης Γαλάτης Nazarius πανηγυρίζοντας τη νίκη του Κωνσταντίνου γράφει:

«Η σφαγή των εχθρών υπήρξε τόσο μεγάλη και τόσο εκτεταμένη, η νίκη τόσο ευδαιμονική και στοίχισε τόσο λίγο αίμα που θα νόμιζε κανείς ότι δεν ήταν επικίνδυνος πόλεμος αλλά μια απλή τιμωρία μιαρών».(13)

Το 313, η τύχη ευνοεί τον Κωνσταντίνο, αφού ξεσπάει εμφύλιος πόλεμος στην Ανατολή μεταξύ του Λικίνιου και του Μαξιμίνου Ντάια. Η ήττα του δεύτερου και η αυτοκτονία του αφήνει μοναδικό εχθρό του Κωνσταντίνου τον γαμπρό του Λικίνιο. Αρχίζει αμέσως εκκαθάριση των βασιλικών οικογενειών -του Σεβήρου, του Μαξιμίνου κ.α.- με εξόντωση των νόμιμων κληρονόμων και πιθανών ανταγωνιστών. Οι δυο αυτοκράτορες συμφώνησαν αρχικά να κρατήσουν την ειρήνη, γι’ αυτό και διόρισαν καίσαρα ενός ενδιάμεσου κράτους κάποιον Βασσιανό, φίλο και προστατευόμενο του Λικίνιου. Ο Κωνσταντίνος, προσπαθώντας να τον πάρει με το μέρος του, του προσφέρει σε γάμο την αδερφή του Αναστασία. Όμως ο Βασσιανός μένει πιστός στον Λικίνιο και έτσι ο Κωνσταντίνος τον δολοφονεί.(14)

Ο πόλεμος μεταξύ των δυο αυγούστων δεν αργεί να ξεσπάσει το 314. Στην πρώτη του φάση δεν υπάρχει νικητής και οι δυο αντίπαλοι συνομολογούν ειρήνη και συμμαχία. Ο Κωνσταντίνος όμως δεν παραιτείται των σχεδίων του για απόλυτη κυριαρχία και ξανακάνει πόλεμο στον Λικίνιο. Η τελική μάχη γίνεται το 323, που με πρόσχημα βαρβαρική επιδρομή (την οποία έχει οργανώσει ο Ίδιος ο Κωνσταντίνος) εισβάλει στα εδάφη του Λικίνιου. Ο Λικίνιος μαζί με όσους συμμάχους είχε, προσπαθεί να αποκρούσει το στρατό του Κωνσταντίνου. Ακολούθησαν σφαγές και από τον στρατό του Λικίνιου που αριθμούσε συνολικά 130.000 στρατιώτες, διασώθηκαν μονάχα οι 30.000. Ο ίδιος διαφεύγει στην Νικομήδεια όπου πολιορκείται, ενώ το Βυζάντιο και η Χαλκηδόνα ανοίγουν τις πύλες τους στον Κωνσταντίνο. Η Κωνσταντία, αδερφή του Κωνσταντίνου και γυναίκα του Λικίνιου εκλιπαρεί τον αδερφό της να του χαρίσει τη ζωή. Ο Κωνσταντίνος τη διαβεβαιώνει ότι δεν θα τον πειράξει, και ορκίζεται και μπροστά στον ίδιο. Ο Λικίνιος παραδίδεται, και γονατίζει μπροστά στον Κωνσταντίνο, παραδίδοντας του και την αυτοκρατορική πορφύρα. Ο Κωνσταντίνος ορκίζεται συμφιλίωση και του δίνει εντολή να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη για λόγους ασφαλείας. Τελικά, μετά από λίγο καιρό, καταπατά τους όρκους του και τον απαγχονίζει.(15)

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

1) Γιάνης Κορδάτος, Ακμή και Παρακμή του Βυζαντίου, εκδόσεις: Μπουκουμάνη, Αθήνα 1974, Ε έκδοση, σελ. 181. (Οι επεξηγήσεις στις παρενθέσεις δικές μου)
2) Ο.π, σελ. 190.
3) Η διαδικασία αυτή  βέβαια δεν ολοκληρώθηκε στα χρόνια του Κωνσταντίνου, αυτό έγινε αργότερα επί αυτοκρατορίας Θεοδοσίου(379-395).
4) Georg Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού κράτους, τόμος πρώτος, εκδόσεις: Ιστορικές εκδόσεις Στέφανος Βασιλόπουλος, Αθήνα 1978, σελ. 87-88.
5) Ο.π. σελ. 92.
6) Κυριάκος Σιμόπουλος, Ο μύθος των μεγάλων της ιστορίας, εκδόσεις: Στάχυ, Αθήνα 2000, τέταρτη έκδοση, σελ. 224 – 225.
7) Ο.π. σελ. 225.
8) Ο.π. σελ 225.
9) Ο.π. σελ. 231.
10) Ο.π. σελ. 231 – 232.
11) Ο.π. σελ. 226 – 227.
12) Ο.π. σελ. 228.
13) Ο.π. σελ 229.
14) Ο.π. σελ 229.
15) Ο.π. σελ 230.

(συνεχίζεται)

Το δεύτερο μέρος

Read Full Post »

lenin-155794_640-1

Το πρώτο μέρος εκεί

Συνεχίζω με το δεύτερο και τελευταίο μέρος του άρθρου μου για τα πλαστά Τσιτάτα τα οποία αποδίδονται ψευδώς στον Λένιν. Όπως έγραψα και στο προηγούμενο μέρος, ως πηγή χρησιμοποιώ το βιβλίο They Never Said it: A Book of Fake Quotes, Misquotes, and Misleading Attribution, των Paul F. Boller, Jr και John George. Και συγκεκριμένα το κεφάλαιο τους για τον Λένιν στις σελίδες 63-76. Συνεχίζω την παράθεση από το σημείο που είχα σταματήσει.

Παράθεμα 13: Ο αμετάβλητος σκοπός μας είναι, άλλωστε, η κατάκτηση του κόσμου. Η σοβιετική κυριαρχία δεν αναγνωρίζει ούτε την ελευθερία ούτε τη δικαιοσύνη. Ανυψώνεται μέσα από την εξόντωση της ατομικής βούλησης, πάνω σε μια χωρίς όρους υποταγή στις σχέσεις εργασίας όπως και σε άλλες ανθρώπινες σχέσεις. Είμαστε, άλλωστε, οι κυρίαρχοι. Η καταστολή είναι δικαίωμα μας. Είναι καθήκον μας να χρησιμοποιήσουμε απόλυτη αυστηρότητα και για την επιτυχία ενός τέτοιου σκοπού η ακραία σκληρότητα μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη. Με τη χρήση της τρομοκρατίας και των παρελκόμενων της, προδοσία, ψευδορκία, και την άρνηση της αλήθειας, θα φέρουμε την ανθρωπότητα στο επίπεδο να μας υπακούει με απόλυτη αποδοχή.

Το παραπάνω «απόφθεγμα» αναφέρθηκε από τον κυβερνήτη Νέλσον Ροκφέλερ στο New York Republican Club στις 12/7/1960 ως ρήση του Λένιν. Στην πραγματικότητα ο βοηθός του Ροκφέλερ το πληροφορήθηκε από τον οικονομολόγο Αδόλφο Α. Μπέρλε, Jr που με τη σειρά του το είχε βρει στα γραπτά ενός Ελβετού ακαδημαϊκού ονόματι Κλόντ Μέγιερ που και αυτός έτυχε να το διαβάσει σε μια Ελβετική εφημερίδα(η οποία τώρα έχει κλείσει). Προκειμένου να αποδείξει την πλαστότητα του αποφθέγματος αυτού, ο Αβραάμ Μπρούμπεργκ, που ειδικευόταν στα του κομμουνισμού, είπε ότι ως στόχος των κομμουνιστών δεν διακηρύσσονταν η κατάκτηση του κόσμου αλλά η ελευθερία και η δικαιοσύνη. Ο ίδιος αναφέρει, ότι εκφράσεις όπως «We shall reduce humanity to a state of docile submission»[1]δεν είχε τολμήσει να ξεστομίσει δημόσια ούτε ο Αδόλφος Χίτλερ.

Παράθεμα 14: Είναι αδύνατον στον κόσμο να συνυπάρχουν η δημοκρατία και ο κομμουνισμός. Ένα από τα δυο είναι αναπόφευκτο να εξαφανιστεί. 

Αυτό το ρητό χρησιμοποιήθηκε σε μια διαφήμιση της Gray Manufacturing Company of Hartford, στην National Review το 1955, συνοδευόμενη από τη φράση «ειρηνική συνύπαρξη…BUNK![2]».

Παράθεμα 15: Πρώτα θα πάρουμε την ανατολική Ευρώπη, μετά τις μάζες της Ασίας, μετά θα περικυκλώσουμε τις ΗΠΑ που θα είναι το τελευταίο οχυρό του καπιταλισμού. Δεν θα χρειαστεί να επιτεθούμε. Θα πέσουν στα χέρια μας από μόνες τους σαν ώριμο φρούτο.

Την άνοιξη του 1985 αυτή η φράση ειπώθηκε σαν ρήση του Λένιν από τον Αμερικάνο πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν, είχε όμως αναδυθεί στην επιφάνεια και παλαιότερα.  Αρκετά χρόνια πριν από την «παράθεση» του Ρέιγκαν οι Χάρι και Μπονάρο Όβερστριτ, στην προσπάθεια τους να ανακαλύψουν την πηγή αυτής της ρήσης έψαξαν στα γραπτά του Λένιν αλλά δεν βρήκαν τίποτα σχετικό. Συμβουλεύτηκαν άλλους πιο έμπειρους στο έργο του Λένιν, ενώ  ενημερώθηκαν ότι και καθηγητές του Στάνφορντ είχαν προσπαθήσει να ανακαλύψουν την πηγή αυτής της ρήσης αλλά χωρίς να έχουν επιτυχία. Ο έφορος του Slavic Room της βιβλιοθήκης του κογκρέσου προσπάθησε και αυτός να επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα της αλλά δεν τα κατάφερε. Συχνά, ως χρονιά «γέννησης» αυτής της φράσης δίνεται το 1924, όμως αυτό δεν φαίνεται και πολύ πιθανό γιατί ο Λένιν πέθανε τον Ιανουάριο εκείνου το χρόνου όντας κατάκοιτος.

Πριν από τον Ρέιγκαν αυτή η φράση για πρώτη φορά είχε αποδοθεί στον Λένιν σε μια κατάθεση ενός Ρώσου φυγά στην υποεπιτροπή εσωτερικών υποθέσεων των ΗΠΑ στις 14/7/1954, το όνομα του ήταν Νικόλας Κοντσάροφ(NicholasKoncharoff), και από εκεί άρχισε να διαδίδεται. Αργότερα, το 1958, εμφανίστηκε και στο Blue Book of John Birch Society. Ο Λούις Φ. Μπαντεζ, ένας Αμερικάνος πρώην κομμουνιστής, είπε ότι αυτή η φράση(που μερικές φορές αποδίδονταν και στον Στάλιν) είναι αμφίβολης προελεύσεως, και ότι συνηθίζεται να την χρησιμοποιούν διάφοροι αντικομμουνιστές.

Όταν το 1988, πριν την συνάντηση του με τον Γκορμπατσόφ, ο Ρέιγκαν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους σχετικά με την αυθεντικότητα αυτής της φράσης, απάντησε ότι δεν θυμόνταν ακριβώς την πηγή της και προσπάθησε να δικαιολογηθεί με το να επικαλεστεί και να διαστρεβλώσει τα λεγόμενα και άλλων κομμουνιστών, όπως του Καρλ Μαρξ[3].

Παράθεμα 16: Οι υποσχέσεις είναι σαν τις πίτες, η κρούστα τους έχει φτιαχτεί για να σπάει.

Ο Λένιν χρησιμοποίησε αυτά τα λόγια, αλλά ως αγγλική παροιμία(η οποία στην πραγματικότητα έχει γραφτεί τον 18 αιώνα από τον σατυρικό ποιητή Τζόναθαν Σουίφτ). Ο Λένιν επικαλέστηκε αυτήν την παροιμία για να κατηγορήσει κάποιους πολιτικούς του αντιπάλους. Παρόλα αυτά αποδόθηκε ως ρήση του Λένιν, σχετική με το πνεύμα της σοσιαλιστικής ιδεολογίας, με την οποία δεν έχει καμία σχέση.

Παράθεμα 17: Ο δρόμος για το Παρίσι περνά από το Πεκίνο.

Η υποτιθέμενη αυτή ρήση του Λένιν έγινε γνωστή γύρω στη δεκαετία του 1950 από τον Γουίλιαμ Νόουλαντ, συντηρητικό γερουσιαστή της Καλιφόρνια. Δεν υπάρχει πουθενά καταγεγραμμένη μια τέτοια ρήση, παρόλα αυτά ό Λένιν έχει πει:

«Σε τελική ανάλυση, το αποτέλεσμα της πάλης θα εξαρτηθεί από το γεγονός ότι η Ρωσία, η Ινδία και η Κίνα, κλπ αποτελούνται από τη συντριπτική πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού. Και είναι ακριβώς αυτή η πλειοψηφία που τα τελευταία χρόνια την έχει ελκύσει η μάχη για χειραφέτηση με πρωτοφανή ένταση, οπότε με αυτήν την έννοια δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για το ποιο θα είναι το τελικό αποτέλεσμα αυτής της πάλης.»

Παράθεμα 18: [Το εθνικό σύστημα υγείας και ασφάλισης][4] αποτελεί τον θεμέλιο λίθο στην αψίδα του σοσιαλιστικού κράτους.

Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν πρότεινε νομοθεσία σχετική με την υγεία και την ασφάλεια, η National Physicians Committee σθεναρά αντιστάθηκε και «πρόσβαλε» την νομοθεσία αντιπαραβάλλοντας το υποτιθέμενο ρητό του Λένιν(για να παρομοιάσει τις πράξεις του Τρούμαν με αυτές των εχθρών κομμουνιστών). Παρόλα αυτά τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο Δημοκρατικός καγκελάριος Άντριου Τζ. Μπιμίλερ του Ουισκόνσιν δήλωσε ότι αυτή η παράθεση ήταν πλαστή αφού δεν υπήρχε πουθενά στα γραφτά του Λένιν. Επίσης, είπε -στην προσπάθεια του να δείξει τον παραλογισμό- ότι αν δηλαδή ο Λένιν ήταν υπέρ του συστήματος υγείας, θα έπρεπε κατ’ ανάγκη εμείς(οι αμερικάνοι) να ήμασταν με το «σύστημα ασθενείας»;

Η ρήση είχε πρωτοεμφανιστεί στο βιβλίο του Λόρενς Σάλιβαν, «The Case Against Social Medicine»(1948). Χρησιμοποιήθηκε και σε ένα φυλλάδιο της American Medical Association, με τίτλο The voluntary way is the American way, το οποίο κυκλοφόρησε σε πάρα πολλά αντίτυπα, και αναφέρθηκε πάρα πολλές φορές από τον κυβερνήτη Τόμας Ε. Ντούι της Ν. Υόρκης. Και το 1950 ο δημοκρατικός καγκελάριος Τζόρτζ Α. Σμάθερς, στην καμπάνια του για την εκτόπιση του δημοκρατικού γερουσιαστή  της Φλόριντα Κλόντ Πέπερ, χρησιμοποίησε πάλι αυτήν την υποτιθέμενη ρήση του Λένιν για να κατηγορήσει τον Πέπερ ότι δήθεν είχε σοσιαλιστικές επιρροές.

Ο ειδικός στα σοσιαλιστικά ζητήματα Αβραάμ Μπρούμπεργκ, ο οποίος ασχολείται χρόνια να ανακαλύπτει ψευδείς ατάκες που αποδίδονται στον Λένιν, συμπεριέλαβε αυτήν την ρήση στην λίστα του με τις «απάτες».

Παράθεμα 19: Θα αναγκάσουμε τις ΗΠΑ να ξοδεύουν μέχρι να οδηγηθούν στην καταστροφή.

Στις 22 Φλεβάρη του 1960 η Timken Roller Bearing Company του Οχάιο έβαλε μια διαφήμιση στην Colombus Dispatch, επικαλούμενη αυτήν την ανύπαρκτη δήλωση του Λένιν, χρησιμοποιώντας τεράστια γραμματοσειρά και βάζοντας μάλιστα και φωτογραφία του Λένιν στην διαφημιστική στήλη της εφημερίδας. Ο καθηγητής του Ohio State University, στις πολιτικές επιστήμες ονόματι Ντέιβιντ Σπιτζ, διερωτούμενος για την αυθεντικότητα της ρήσης έστειλε ερώτηση στην εταιρία Timken σχετικά με την προέλευση της. Αυτή του απάντησε ότι βρίσκεται στον τόμο 21 των απάντων του Λένιν. Ο ίδιος δεν κατάφερε να εντοπίσει στα άπαντα την δήλωση αυτή, ούτε στην Ρώσικη ούτε στην Αγγλική τους έκδοση, και ξαναέστειλε γράμμα στην εταιρία ζητώντας περισσότερες διευκρινήσεις(σελίδα, χρονολογία κλπ.). Αυτήν την φορά ο διευθυντής του τμήματος ανθρωπίνων σχέσεων του απάντησε λέγοντας του ότι ο Λένιν μπορεί να μην έχει πει την ακριβή αυτή φράση, αλλά ότι αποτελεί την ερμηνεία του 21ου και 22ου τόμου των απάντων[5](προφανώς σύμφωνα με τη δική τους ερμηνεία).

 

Παράθεμα 20: Πρέπει να εξασφαλίσουμε την ευαρέσκεια των δασκάλων και των καθηγητών, των φιλελεύθερων λειτουργών της θρησκείας και των ειρηνιστών και μεταρρυθμιστών του κόσμου προκειμένου να υψώσουμε ένα πνευματικό εμπόδιο στα μυαλά των νεολαιών των καπιταλιστικών κρατών, που θα τους εμποδίσει για πάντα να έρθουν σε μάχη σώμα με σώμα με την κομμουνιστική τάξη πραγμάτων.

Αυτό ήταν κάτι που αποδόθηκε στον Λένιν από την Senate of Investigating Committee of Education της Καλιφόρνια το 1956. Ο Λένιν όμως ούτε έγραφε σε τέτοιος στυλ ούτε σκέφτονταν με αυτόν τον τρόπο.  Είναι χαρακτηριστικό ότι κανένας ερευνητής δεν κατάφερε να επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα αυτής της φράσης. Η ίδια η επιτροπή, με δήλωση της το 1970, παραδέχθηκε ότι αυτή η ρήση πιθανόν να αποτελούσε μια κατασκευή της περιόδου του Μακαρθισμού.

Παράθεμα 21: Τι πειράζει και αν τα ¾ του κόσμου χαθούν, το ¼ που θα μείνει θα είναι κομμουνιστές.

Ο Ρώσος φυγάς στις ΗΠΑ Νικόλας Τ. Κοντσάροφ, και όχι ο Λένιν, το έχει πει αυτό σε ειδική επιτροπή των ΗΠΑ στις 15/Ιουλίου/1954. Υποτίθεται ότι παρέθετε τον Λένιν. Πάντως δεν υπάρχει πουθενά καμία καταγραφή σχετική που να επιβεβαιώνει αυτόν του τον ισχυρισμό. Η ρήση αυτή συνεχίζει να είναι δημοφιλής και να αναπαράγεται σε διάφορους αντικομμουνιστικούς κύκλους.

Παράθεμα 22: Δώστε μου μια οργάνωση με επαγγελματίες επαναστάτες και εγώ θα φέρω τον κόσμο τα πάνω κάτω.

Το μόνο που έχει να κάνει κανείς για να διαπιστώσει ότι αυτή η ρήση αποτελεί παράφραση είναι να τσεκάρει το έργο του Λένιν με τίτλο «Τι να κάνουμε»(1902). Ο Λένιν ασκώντας κριτική στους συνεργάτες του είπε ότι «συμπεριφέρονται σαν ερασιτέχνες σε μια στιγμή της ιστορίας που θα έπρεπε να μπορούσαμε να πούμε: Δώσε μας μια οργάνωση από επαναστάτες, και θα φέρουμε τα πάνω κάτω στη Ρωσία.»

Παράθεμα 23: Θα κερδίσουμε τον Δυτικό κόσμο για τον κομμουνισμό χωρίς να χυθεί ούτε μια σταγόνα αίμα από Ρώσο στρατιώτη. Πως; Θα δημιουργήσουμε φόβο και υποψίες. Θα λειτουργήσουμε στο εσωτερικό του δημιουργώντας εθνικά μίση και θρησκευτικούς ανταγωνισμούς. Θα στρέψουμε τον πατέρα ενάντια στο γιο, τη σύζυγο ενάντια στον σύζυγο. Θα ξεκινήσουμε καμπάνιες μίσους ενάντια στους εβραίους και ενάντια στους καθολικούς και ενάντια στους νέγρους. Θα τους τρομάξουμε. Θα δημιουργήσουμε πολιτικές στρεψοδικίες. Θα μπερδέψουμε τη διεθνή διπλωματία. Θα τα κάνουμε όλα αυτά…

 Τα παραπάνω μάλλον περιγράφουν τον τρόπο που λειτουργεί ο καπιταλισμός παρά ο σοσιαλισμός. Ο σοσιαλισμός μόνο ένα μόνο μίσος ενδιαφέρεται να πυροδοτήσει και αυτό είναι το ταξικό, και συγκεκριμένα το μίσος της εργατικής τάξης ενάντια στην εκμεταλλεύτρια τάξη την αστική. Ο Λένιν φυσικά ποτέ δεν εκφράζονταν κατά αυτόν τον τρόπο, με ρατσισμό ή με ύπουλες μεθόδους που θα έστρεφαν λαϊκούς ανθρώπους τον έναν ενάντια στον άλλο, δεν ήταν στο μυαλό του αυτός ο δρόμος για την επανάσταση. Τα λόγια αυτά τα έβαλε στο στόμα του Λένιν ο ακροδεξιός σταυροφόρος Νταν Σμότ από το Ντάλας,  όταν δούλευε ως μεσολαβητής[6] για το φόρουμ του δισεκατομμυριούχου Χ. Λ Χαντ τη δεκαετία του 50.  Χωρίς βέβαια να δίνει καμία πηγή.

Και εδώ ολοκληρώνεται το άρθρο. Φυσικά τα «τσιτάτα» που παραθέτονται εδώ δεν είναι τα μόνα που ψευδώς αποδίδονται στον Λένιν, είναι μονάχα εκείνα τα οποία κατάφερα να αλιεύσω στο βιβλίο των boller και George. Να αναφέρω για τα πρακτικά, ότι οι δυο αυτοί αμερικάνοι συγγραφείς δεν είναι κατά κανέναν τρόπο κομμουνιστές και στο βιβλίο τους ο Λένιν αναφέρεται ως δικτάτορας. Αυτό σημαίνει ότι με κανένα τρόπο δεν θα του χαρίζονταν αν τα αμφιβόλου προελεύσεως τσιτάτα, που σκοπό έχουν να υπονομεύσουν τον ίδιο τον Λένιν και την ιδεολογία του, ήταν πραγματικά δικά του.

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

[1] Εγώ το μετέφρασα ως «θα φέρουμε την ανθρωπότητα στο επίπεδο να μας υπακούει με απόλυτη αποδοχή».

[2]Το BUNKυπάρχει στο πρωτότυπο, δεν κατανοώ τι ακριβώς έννοια έχει, για αυτό και το μετέφερα όπως ήταν.

[3]Στη σελίδα 71-72 του βιβλίου υπάρχει η πλήρης απάντηση του Ρέιγκαν.

[4]Στο πρωτότυπο το έχει σε αγκύλη οπότε το μεταφέρω και εγώ έτσι.

[5]Την φράση «collectiveworks»χρησιμοποιεί το πρωτότυπο κείμενο την οποία εγώ μεταφράζω σε «άπαντα».

[6] Moderator είναι η λέξη που χρησιμοποιεί το πρωτότυπο .

Read Full Post »

Lenin addressing vsevobuch troops on red square in moscow on may 25, 1919.

Βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα

Στο παρόν άρθρο χρησιμοποιώ ως πηγή το ιδαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο, They Never Said it: A Book of Fake Quotes, Misquotes, and Misleading Attribution, των Paul F. Boller, Jr και John George[1], το οποίο έχει ως αντικείμενο του να αποκαλύψει διάφορα «τσιτάτα» τα οποία λανθασμένα αποδίδονται σε διάφορες ιστορικές προσωπικότητες. Εδώ θα μας απασχολήσει το κεφάλαιο τους για τον Λένιν, που όπως θα διαπιστώσετε και από το κείμενο είναι πολλά εκείνα τα οποία ψευδώς του αποδίδονται. Αφορμή για το άρθρο στάθηκε ένα κατάπτυστο κείμενο του Κλικ, το οποίο παραθέτει ατάκες που υποτίθεται ότι έχει πει ο Λένιν(χωρίς καμία αναφορά στην πηγή), οι μισές από τις οποίες είναι -όχι τυχαία- ψευδείς ή παραφρασμένες. Το άρθρο θα ολοκληρωθεί σε δυο μέρη, ότι έχει υπογράμμιση συναντάται και στο άρθρο του Κλικ χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το κλικ ψεύδεται μόνο για τα υπογραμμισμένα, απλά δεν καλύπτει τα πάντα το συγκεκριμένο βιβλίο.

Παράθεμα 1: Δεν μπορεί να υπάρχει κόσμος με τους μισούς να είναι σκλάβοι και τους μισούς να είναι ελεύθεροι. Πρέπει να είναι όλοι σκλάβοι.

Δεν έχει ποτέ ειπωθεί από τον Λένιν. Αποτελεί αναποδογύρισμα αυτού που είχε πει ο Αβραάμ Λίνκολν και το έβαλε στο στόμα του Λένιν ο Μακάρθυ σε ένα λόγο του το φαβρουάριο του 1953.

Παράθεμα 2: Ο καλύτερος τρόπος να καταστρέψουμε τον καπιταλισμό είναι με το να υπονομεύσουμε το νόμισμα του. Με μια συνεχή διαδικασία πληθωρισμού, οι κυβερνήσεις έχουν τη δυνατότητα να υφαρπάξουν, με κρυφό τρόπο και χωρίς να τους καταλάβει κανείς ένα σημαντικό κομμάτι από τον πλούτο των πολιτών τους.

Το κομμάτι «Ο καλύτερος τρόπος …νόμισμα του», έχει γράψει ο Κέυνς ότι το έχει πει ο Λένιν στο βιβλίο του(του Κέυνς) «Οι οικονομικές επιπτώσεις της ειρήνης» το 1920. Το υπόλοιπο κομάτι του τσιτάτου είναι λόγια του ίδιου του Κέυνς.

Παράθεμα 3: Οι καπιταλιστές θα μας πουλήσουν το σχοινί που θα τους κρεμάσουμε.

Δεν υπάρχει πουθενά καμία ιστορική καταγραφή που να επιβεβαιώνει ότι αυτήν την ατάκα την έχει πει ο Λένιν.

Παράθεμα 4: Όταν ο καπιταλιστικός κόσμος θα αρχίσει το εμπόριο με εμάς, θα είναι η στιγμή που θα έχει υπογράψει την καταδίκη του.

Ατάκα που χρησιμοποιήθηκε από αντικομμουνιστικά κέντρα που δεν επιβεβαιώνεται από καμία ιστορική καταγραφή.

Παράθεμα 5: Αν κάποιος θέλει να χαιδολογήσει τις μάζες, δεν το τολμά γιατί αυτές σαν σκύλος θα γυρίσουν και θα τον δαγκώσουν.

Στην πραγματικότητα ο Λένιν φέρεται να είπε το παρακάτω στον Γκόρκγι την ωρα που άκουγαν μια σονάτα του μπετόβεν μαζί. «Δεν μπορώ να ακούω μουσική τόσο συχνά. Επηρρεάζει τα νεύρα σου, σε κάνει να θες να πεις χαζοχαρούμενα, όμορφα πράγματα, και να χαιδέψεις το κεφάλι όσων δημιουργούν τέτοια ομορφιά την στιγμή που ζούμε σε μια τέτοια δαιμόνια κόλαση. Και τώρα δεν πρέπει να χαιδεύεις κανενός το κεφάλι γιατί μπορεί να σου δαγκώσει το χέρι. Πρέπει να τους χτυπάς στο κεφάλι χωρίς έλεος, και παρόλο που η ιδεολογία μας είναι ενάντια στη βία, πάνω στο καθήκον είναι κάτι κολασμένα δύσκολο να γίνει.» Η παράφραση του τσιτάτου χρεώνεται στον Ρόμπερτ Κάζμαγιερ που την χρησιμοποίησε σε ένα άρθρο του με τίτλο «Λίνκολν εναντίον Λένιν» στις 7/2/1965 στην Washington Star.

Παράθεμα 6: Διαφθείρετε τους νέους του έθνους μας και η μάχη έχει κερδηθεί.

Από άρθρο της Dallas Morning News(3/5/1965) σχετικά με την πορνογραφία. Δεν υπάρχει πουθενά καμία ιστορική απόδειξη ότι ο Λένιν έχει πει κάτι σχετικό. Παρόμοια ατάκα εμφανίστηκε και στο ακροδεξιό περιοδικό Pilgrim Torch το 1965 στο τεύχος Φεβρουαρίου Μαρτίου, δεν έκαναν τον κόπο ούτε καν να αντιγράψουν σωστά την πρωτότυπη πλαστή της Dallas Morning News.

Παράθεμα 7: Αν στην Πετρούπολη είχαν βρεθεί 1000 άνθρωποι που να ήξεραν τι ήθελαν, εμείς δεν θα είχαμε πάρει ποτέ την εξουσία στη Ρωσία.

Αυτή η ψευδής παράθεση πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον καθολικό οργανισμό «Χριστόφοροι» που ιδρύθηκε το 1945 για να προωθήσει τις χριστιανικές αξίες σε ένα κόσμο που άλλαζε με ταχύς ρυθμούς. Δεν υπάρχει πουθενά καταγεγραμμένη μια τέτοια φράση του Λένιν.

Παράθεμα 8: Θεωρούμε ότι το πιο έφορο κτήμα για την εισβολή της  ιδεολογίας μας είναι εκείνο της θρησκείας, διότι οι θρήσκοι είναι οι πιο ευκολόπιστοι άνθρωποι και θα πιστέψουν σχεδόν οτιδήποτε τους το πλασάρουμε με θρησκευτική ορολογία.

Στα τέλη της δεκαετίας του 50  ο ευαγγελιστής Έντγαρ Μπάντι, αρχηγός του εκκλησιάσματος “League Of  America” έβαλε τα λόγια αυτά στο στόμα του Λένιν, και αργότερα διαδόθηκαν από φονταμενταλιστές προτεστάντες.

Παράθεμα 9: Το πρώτο πράγμα για να ρίξεις μια κυβέρνηση είναι να θεσπιστούν νόμοι ελέγχου(ή καταγραφής, χρησιμοποιείται ο όρος Registration) των όπλων. Όταν αποκτήσεις αρκετή δύναμη, δημιούργησε μια συνομωσία, κατάσχεσε τα όπλα και θα έχεις αποσιωπήσει τις όποιες λαϊκές αντιδράσεις.

Καλά αυτό και αν είναι βλακώδες… ο Λένιν συνεχώς μιλούσε και ξαναμιλούσε για τη δύναμη του εξοπλισμένου προλεταριάτου! Στο κάτω κάτω την εποχή που πέθανε ο Λένιν δεν υπήρχε τέτοιο ζήτημα. Το ψευδές τσιτάτο αυτό χρησιμοποιείται από ακροδεξιές ομάδες υπέρ της οπλοφορίας στις ΗΠΑ από τα τέλη του 20ου αιώνα και μετά, που έχει ξεκινήσει η συζήτηση για τον έλεγχο των όπλων στη χώρα.

Παράθεμα 10: Αν έχεις 5 εχθρούς, πρώτα συμμάχησε με τους 4 για να εξοντώσεις τον πιο επικίνδυνο για εσένα. Μετά με τους 3 για να εξοντώσεις τον τέταρτο και συνέχισε έτσι μέχρι να μείνει ένας εχθρός που θα μπορείς να τον κερδίσεις από μόνος σου.

Ούτε αυτή η ατάκα υπάρχει πουθενά καταγεγραμμένη.

Παράθεμα 11: Γιατί να πρέπει να επιτραπεί η ελευθερία του τύπου και του λόγου; Γιατί μια κυβέρνηση που κάνει αυτό που πιστεύει να επιτρέψει να την κριτικάρουν. Δεν θα επέτρεπε αντίδραση με όπλα. Πόσο μάλλον τις ιδέες που είναι πολύ πιο μοιραίες από τα όπλα.

Δεν έχει ειπωθεί από τον Λένιν, είναι κάτι που δημοσίευσε ο Ντόναλντ Ε. Μίλερ στο περιοδικό του Freedom Facts το Σεπτέμβρη του 1957 ως τσιτάτο του Λένιν. Το 1968, όταν ο ίδιος ο Μίλερ έμαθε ότι το τσιτάτο αυτό ήταν αμφιλεγόμενο, το ανακοίνωσε με νέα του δημοσίευση.

Παράθεμα 12: Δώστε μου ένα οκτάχρονο παιδί και θα το κάνω μπολσεβίκο για πάντα.

Αποδόθηκε στον Λένιν από τον Έζρα Ταφτ Μπένσον(στέλεχος της κυβέρνησης του Αϊζενχάουερ). Ήταν κάτι που ο Λένιν υποτίθεται ότι είπε το 1923. Όμως δεν υπάρχει τίποτα σχετικό στα γραπτά του Λένιν εκείνης της περιόδου, που σημειωτέων, ήταν η περίοδος λίγο πριν από τον θάνατο του(το 24) κατά την οποία έπαθε απανωτά εγκεφαλικά που τον άφησαν κατάκοιτο.

Τέλος πρώτου μέρους

[1] Paul F. Boller, Jr και John George, They never said it: A book of fake Quotes, Misquotes, and Misleading Attribution, New York, oxford university press, 1989, σελ. 63 – 76.

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

Το δεύτερο μέρος εκεί

Read Full Post »

Γιώργος Γ. Πιτσιτάκης                                                                                                                                        Δάσκαλος – Ιστορικός Ερευνητής                                                                                                            pitsitakisg@gmail.com

884

Η ΕΠΟΝ Νέας Χώρας τον Απρίλη ή Μάη του 1944 στα Νεροκούρου, με το βιολί, το λαγούτο, το ακορντεόν και το σύνθημά της «Πολεμάμε και Τραγουδάμε». (Συλλογή Γ. Χριστοδουλάκη).

«24 Μαρτίου 1944. Βαρειά τραντάζει τη χαρούμενη άλλοτε πολιτεία, η μπότα του καταχτητή. Αύριο είναι επέτειος του ξεσηκωμού του 21 για την Εθνική μας ανεξαρτησία. Κι είμαστε πάλι σκλάβοι. Μα δεν πισωγυρίζουμε. Τραβάμε μπρος με θάρρος. Για λευτεριά και για καλύτερη ζωή. […]Μα είναι και οι άλλοι. Οι προσκυνημένοι. Κι αποφάσισαν, λέει, να γιορτάσουν την αυριανή επέτειο, μαζί μ’ όλο το λαό, αφού πήραν την άδεια από τ’ αφεντικό τους: τους καταχτητές. Τα νιάτα όμως κι ολόκληρος ο λαός δεν έδωσαν την άδειά τους. Δεν θέλουν την άγια μέρα τους να τη μολύνουν οι προσκυνημένοι. Μ’ οδηγητές το ΕΑΜ και την ΕΠΟΝ, θα τη γιορτάσουν όπως αυτοί θέλουν. […]».

Τούτα τα πύρινα λόγια έγραφε, μεταξύ άλλων, στο ημερολόγιό του, ο Νίκος Λευκορίτης [1], όταν ένας αντάρτης ήλιος φλόγιζε τις ψυχές των σκλάβων πολιτών και των νέων των Χανίων. Και πήραν την απόφαση και προχώρησαν σε συναρπαστικές αντιστασιακές πράξεις χωρίς να λογαριάζουν τις ζωές τους. Ο Γιάννης Τσίβης, μέλος της Παγκρήτιας Επιτροπής του ΕΑΜ ως εκπρόσωπος των Χανίων, στο βιβλίο του[2] παρουσιάζει με εκτενή τρόπο και διεξοδικά, τα μεγαλειώδη γεγονότα της 24 και 25 του Μάρτη 1944 που διαδραματίστηκαν στα Χανιά κι έγραψαν μια χρυσή σελίδα στο βιβλίο της Αντίστασης. Παρακάτω για το θέμα, θα παραθέσουμε αρχειακές πηγές, επονίτικα έντυπα και τον τύπο της εποχής. Αλλά ας ξετυλίξουμε το νήμα απ’ την αρχή. Η ΕΠΟΝ στα Χανιά, δημιούργησε τον «Φοιτητικό Συνεταιρισμό» (Φ.Σ.) που ήταν η μεγάλη νόμιμη εκπολιτιστική οργάνωση της. Ο Φ.Σ. ανέπτυξε δραστηριότητες του τύπου διαλέξεις, παραστάσεις, εκδηλώσεις, στο πνεύμα του συνθήματος της ΕΠΟΝ “πολεμάμε και τραγουδάμε”.

 

epon39

Ο αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης Παύλος Μιχελιουδάκης, σε προφορική του μαρτυρία [3], αφηγείται: «Τον Φοιτητικό Συνεταιρισμό αρχίζουμε να τον σκεφτόμαστε ως ΠΟΕΝ, αλλά υλοποιείται όταν γίναμε ΕΠΟΝ.[…] Ένας Συνεταιρισμός που δεν ήταν ούτε φοιτητικός, γιατί στο καταστατικό είχαμε λάβει πρόνοιες να περιλάβουμε διάταξη, ότι επειδή η επαφή μας με το Πανεπιστήμιο δεν ήταν εύκολη, φοιτητής δυνάμενος να υπάρξει μέλος μας ήταν όποιος θα έφερνε βεβαιώσεις από δύο ήδη μέλη του Φ.Σ. ότι ήταν φοιτητής. Και Συνεταιρισμός δεν ήταν, γιατί η φιλοσοφία μας δεν είχε καμία σχέση. Ήταν Συνεταιρισμός για να μην είναι σύλλογος που απαγορευόταν νομικά. Ήταν μια νομιμοφανής μαζική οργάνωση της ΕΠΟΝ».

Ο ίδιος, σε κείμενό του, γράφει [4]: «[…] Από τις λαμπρότερες σελίδες της δράσης ΠΟΕΝ-ΕΠΟΝ ήταν η απόφαση της ίδρυσης του «ΦΟΙΤΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ ΧΑΝΙΩΝ» στον οποίο ήμουν Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του. Διαρρήξαμε τα γραφεία κάποιας υπηρεσίας στεγασμένης κάτω από τα γραφεία του Συνεταιρισμού μας [5] (μια βραδιά) και “προμηθευτήκαμε” ότι μας χρειαζόταν για την έκδοση ψεύτικων ταυτοτήτων,[6] τόσο πολύτιμων τότε για τις “παρανομίες” μας και τους “παράνομους”. Γίνηκα τότε και Μανούσος Παπαδάκης! Ο Συνεταιρισμός μας έκανε αλλεπάλληλες παραστάσεις στον Πασσαδάκη[7] και σε άλλες “υπηρεσίες”, με αιτήματα για συσσίτια, τρόφιμα, εφόδια. Μετέσχε σε διεκδικητικές κινητοποιήσεις, πρωτοστάτησε στη διαρπαγή και διανομή τροφίμων από Αποθήκες της Μαύρης Αγοράς ενώ παράλληλα έκανε ποικίλες πατριωτικές – ψυχαγωγικές – καλλιτεχνικές εκδηλώσεις (π.χ. επιθεώρηση “Λίγο απ’ Όλα” στο “Πάνθεον” κ. ά.)[…]».

Το πρόγραμμα της επιθεώρησης του Φοιτητικού Συνεταιρισμού της ΕΠΟΝ «Λίγ’ απ’ Όλα». (πηγή: Γιάννη Δ. Τσίβη, Χανιά, Κατοχή και Αντίσταση, σελ. 150-151, εκδ. Γνώση).  

Ο Αντώνης Μπριλλάκης σε άρθρο του [8] αναφέρει: «[…] Ο Συνεταιρισμός σπουδαστών στα Χανιά έπαιξε σοβαρό ρόλο σ’ αυτές τις προσπάθειες. Ανάμεσα στ’ άλλα – συγκροτώντας αξιόλογο θεατρικό όμιλο – κατάφερε ν’ ανεβάσει την αντιστασιακού περιεχομένου επιθεώρηση “Λίγο απ’ όλα” (Γενάρης 1944), ξεπερνώντας τα φράγματα της λογοκρισίας των κατακτητών. Οι παραστάσεις αυτής της επιθεώρησης – κράτησε αρκετό διάστημα – μετατρέπονταν από τους θεατές σε αντιστασιακές εκδηλώσεις».

Ο γιορτασμός της 25ης Μαρτίου 1944

Η κορυφαία και πλέον εμπνευσμένη όμως εκδήλωση και το κύκνειο άσμα του Φοιτητικού Συνεταιρισμού, ήταν στον γιορτασμό της 25ης Μαρτίου 1944. Να πως την περιγράφει ο πρωταγωνιστής των γεγονότων, Παύλος Μιχελιουδάκης [9]: «[…] Την παραμονή ψέλνοντας δακρυσμένοι τον Εθνικό μας Ύμνο κάναμε “έπαρση της Σημαίας” στα Γραφεία μας. Ύστερα συντεταγμένοι κατά τριάδας, παρελάσαμε ως το στρατώνα. Κατέθεσα στέφανο στο Μνημείο του Άγνωστου εκφωνώντας και λόγο, προκαλώντας ενθουσιασμό στους πατριώτες και έκπληξη και δέος και οργή στους Γερμανούς και στους δωσίλογους. Το ίδιο επαναλήφτηκε και στο ηρώο του προαυλίου του Γυμνασίου, όπου και πάλι κατέθεσα στέφανο κι έβγαλα λόγο (σ.σ. Οι λόγοι παρατίθενται σε διπλανή στήλη). Την επομένη (25 Μαρτίου) στη δοξολογία της Μητρόπολης οι αντιστασιακές εκδηλώσεις “φούντωσαν”. Τρυκ και προκηρύξεις πετάξαμε ακόμη και στο πρόσωπο του Γερμανού στρατηγού – Διοικητού Φρουρίου Κρήτης και βάλαμε ως και στις τσέπες των Πασαδάκη – Γαλάνη[10].[…]».

εικόνα 7

Η επιτυχία της εκδήλωσης είναι συγκλονιστική. Τα «Ελεύθερα Νιάτα» βγαίνουν ύστερα από 5 μέρες, σ’ έκτακτη έκδοση [11] για να πληροφορήσουν το λαό για όλα όσα συγκινητικά έγιναν. Γράφουν: «[…] Ο πανηγυρισμός της εθνικής γιορτής στα Χανιά έγινε με τον πιο μαχητικό τρόπο. Τη μέρα που υψώθηκε το λάβαρο της λευτεριάς του 21, οι Κρητικοί δεν την ξέχασαν. Την γιορτάσαμε ήθελαν δεν ήθελαν οι καταχτητές και η αντίδραση. Χάρις στις αγωνιστικές αρετές του λαού και της νέας γενιάς του. Χάρις στο ΕΑΜ και την ΕΠΟΝ. Τη γιορτάσαμε όχι χάρις στη γενναιοδωρία των Γερμανών ή του πατριωτισμού του Πασσαδάκη. Την γιορτάσαμε ενώ η δουλειά μας συνεχίζεται και ο αγώνας μας εξακολουθεί. Ο γιορτασμός της ήταν μια νίκη μας. Ένας σταθμός της πάλης μας που ο λαός σύσσωμος αψηφώντας την τρομοκρατία και τα αντίποινα, δημιούργησε. Δεν επηρεάστηκε από τ’ αντιδραστικά ψιθυρίσματα των κοπελιών του Γλύξμπουργκ. Ο λαός και τα νειάτα του ακολούθησαν πρόθυμα κι ενθουσιασμένα τη γραμμή του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ. Να μια σύντομη περιγραφή των γεγονότων της 25 Μαρτίου 1944. Ξημέρωσε η άγια μέρα. Οι δρόμοι, οι τοίχοι και οι στύλοι της Κρητικής πρωτεύουσας είναι στολισμένοι με συνθήματα και τίτλοι των οργανώσεων μας, σκίτσα και σημαίες έχουν γραφτεί ή κολληθεί. Τούτα τα συνθήματα κυριαρχούν: «Θάνατος στους καταχτητές», «Θάνατος στους προδότες», «ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΕΠΟΝ», «Νέοι και νέες στην ΕΠΟΝ». Η Εθνική τούτη όψη του άψυχου κομματιού των Χανιών διατηρείται όλη μέρα παρά τις αντίθετες επίμονες προσπάθειες του Ιερωνυμάκη. Ο Εθνικός παλμός χτυπά σε κάθε γειτονιά. Ο πατριωτικός ενθουσιασμός κυριεύει κάθε καρδιά. Τα μέτωπα φωτίζονται. Οι αγωνιστικές εκδηλώσεις ξεσπούν σαν ακόλουθα μιας ηλεκτρισμένης ατμόσφαιρας. Έτσι στις 10 π.μ. οι χώροι προ της μητρόπολης έχουν ασφυκτικά καταληφθή από πλήθη κόσμου. Σε λίγο φτάνουν οι ανάπηροι με τη σημαία και τα δεκανίκια των. Η εμφάνισή των γίνεται το σύνθημα μυριόστομων θερμών εκδηλώσεων. “Σας μιμούμεθα παιδιά”, “Ζήτω οι αντάρτες μας” και θυελλώδη χειροκροτήματα δονούν την ατμόσφαιρα. Αργότερα φτάνουν και οι “αρχές”. Οι εγκάθετες αρχές η Πασσαδάκικη συμμορία. Η ατμόσφαιρα παίρνει το ανάλογο προς τα υποκείμενα τούτα χρώμα. Κερένιο. Μα δεν μένει πολύ έτσι. Ζωντανεύει και με την καθοδήγηση του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ παίρνει την πραγματική της απόχρωση. Ο Κρητικός ύμνος και το “Πότε θα κάμη ξεστεριά” τραγουδιώνται από τους επονίτες και τις επονίτισσες και τους συνοδεύει όλος ο κόσμος. Τρικ ρίχνουν μέσα κι έξω απ’ την Μητρόπολη και οι ζωηρές ζητωκραυγές υπέρ του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ δυναμώνουν περισσότερο τον πατριωτικό φανατισμό. Ο ψευτοϋπουργός φεύγοντας με όψη τρομοκρατημένη δέχεται στην πλάτη τρικ και ξεσχίζεται το αυτί του απ’ την κραυγή “Κάτω οι προδότες”. Σε συνέχεια ο κόσμος σε πυκνές φάλαγγες και με πατριωτικά τραγούδια και ζητωκραυγές υπέρ των ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και ΕΠΟΝ κατευθύνεται προς το νεκροταφείο. Στο τελευταίο ψάλλει τον Εθνικό  Ύμνο. […] Μια επονίτισσα όταν η εθνική διαδήλωση έφτασε στο νεκροταφείο έκαμε ένα πρόχειρο στεφάνι, κόλλησε απάνω του μια ταινία με τον τίτλο “ΕΠΟΝ” και στεφάνωσε μ’ αυτό την μαρμάρινη αναμνηστική στήλη των δολοφονηθέντων το 1897. Η εθνική διαδήλωση συνεχίζεται μέχρι τον Δημοτικό κήπο, όπου και διαλύθηκαν αφού τραγουδήθηκε ο εθνικός μας Ύμνος. Στην απογευματινή συγκέντρωση στην Γενική Διοίκηση και τα Ολύμπια, πλημμυρίζουν τα τρικ. Χιλιάδες τρικ γέμισαν τα Ολύμπια και την περιοχή που βρίσκεται μεταξύ των Ολυμπίων και της Γενικής Διοίκησης. Έτσι κλείνει η 25 Μαρτίου 1944 […]».

SKM_C454e17031014160_0001 a

Στα «Κρητικά Νιάτα» [12] επίσης, δύο χρόνια μετά, δημοσιεύεται το χρονικό των δυο ημερών με μια γλαφυρότατη περιγραφή: «“Στο Εθνολογικό μουσείο δε σαπίζουν τα φλάμπουρα, τα δοξασμένα θυμητάρια στα χέρια μας ψηλά ανεμίζουνε σε νέα ταμπούρια…”[13]. Ναι. Τα λάβαρα του 21 και τ’ Αρκαδιού που τα δοξάσανε Δασκαλογιάννηδες και Γιαμπουδάκηδες τώρα κυματίζουν στον Ψηλορείτη. Στις κορφές της Μαδάρας… Ξημερώνει αύριο η 25 του Μάρτη. Δεν ξέρουν τα Κρητικόπουλα να ντροπιάζουνε την ιστορία τους. Οι παππούδες τους τραγουδούσαν το 21 ένα τραγούδι:

Παρά να πάω σα ραγιάς,                                                                                                                     μουτής προσκυνημένος,                                                                                                                     καλλιά στα χέρια τ’ άρματα                                                                                                                               το πασαλή ζωσμένος.

Το ίδιο τραγουδούνε τα Κρητικόπουλα και το 1944. Και δεν το τραγουδούνε μόνο… Τούτη τη νύχτα – παραμονή της δοξασμένης μέρας – οι δρόμοι των Χανιών έχουν πιο μεγάλη κίνηση απ’ την ημέρα. Χίλιοι επονίτες έχουν απόψε εξόρμηση. Προκηρύξεις, αφίσες, σημαίες στα σύρματα, γράψιμο στους τοίχους. Γεμίζουν οι τοίχοι, τα σπίτια, οι στύλοι, τα πεζοδρόμια. Μπροστά στη G.F.P. (Μυστική στρατιωτική Αστυνομία) και στη σκοπιά του Γερμανικού στρατηγείου. Χτυπούν τις πόρτες οι επονίτες και δίνουν στους πατριώτες τις προκηρύξεις. Χαρούμενο τραγούδι με το θάνατο που παραφυλάει κάθε μας βήμα… Το πρωί που ξυπνήσανε οι πατριώτες βρήκανε κάτω απ’ την πόρτα τους την προκήρυξη του ΕΑΜ. Διαβάσανε τα μεγάλα γράμματα στους τοίχους του σπιτιού των. “Αδέρφια στ’ άρματα! ΕΠΟΝ” “Ζήτω η Λευτεριά! ΕΠΟΝ” “1821 Φιλική Εταιρεία – 1944 ΕΑΜ”. Οι προδότες θέλουν να γιορτάσουν την 25 του Μάρτη. Θα κάμουν λέει δοξολογία. Μαζί με τους Γερμανούς. Η Κρήτη δεν θα τους αφήσει. Οι Πηλιογούσηδες του 44 δεν έχουν δικαίωμα να μιλούν για τους Κολοκοτρώνηδες και τους Κανάρηδες του 21. Όχι.  Αυτό δεν θα γίνει. Και δεν έγινε!

Όλα τα Χανιά – υπακούοντας στις μυστικές οδηγίες του ΕΑΜ – κατέβηκαν στη Μητρόπολη. Πάνω από πέντε χιλιάδες κόσμος. Μια παγερή σιωπή υποδέχτηκε τον Πασσαδάκη και τους Γερμανούς. Το ηφαίστειο ήταν έτοιμο να ξεσπάσει… Έρχονται οι φοιτητές. Τραγουδούν το “Από φλόγες…”. Ξάφνου σύννεφο τα τρικ. Και φουντώνει το τραγούδι. Σειούνται τα Χανιά. Ε-ΑΜ, Ε-ΑΜ, Ε-ΠΟΝ, Ε-ΠΟΝ, Ε-ΛΑΣ! Λευ-τε-ριά! Λευ-τε-ριά! Η χωροφυλακή – που να διαλύσει τόσο κόσμο! – βάλθηκε με το “καλό” να αποκαταστήσει την “τάξη”!!

  • Ησυχάστε, παιδιά, να τελειώσει η λειτουργία κι ύστερα τραγουδάτε.

Κι η απάντηση:

  • Στους προ-δό-τες, Θά-να-τος, ΕΑΜ.

Μέσα στην εκκλησία τα ίδια και… χειρότερα. Οι επονίτισσες ρίχνουν τρικ απ’ τον γυναικωνίτη. Ένα μάτσο σκάει πάνω απ’ το κεφάλι του Πασσαδάκη και του γεμίζει το καπέλο. Χλωμιάζει ο προδότης. Χλωμιάζουν οι Γερμανοί. Δεν μπορεί να εξακολουθήσει (η) λειτουργία. Τραγούδια Ε-ΠΟΝ, Ε-ΠΟΝ. Φοβήθηκε ο αρχιπροδότης Πασσαδάκης μην τον λυντσάρει ο κόσμος και φώναξε βγαίνοντας, “Ζήτω το… Έθνος”. Κι ο λαός απάντησε: “Στους προ-δό-τες, Θά-να-τος, ΕΑΜ”. Λούζουν τους Γερμανούς τα τρικ. “Αδέρφια στ’ άρματα”, “Νέοι και Νέες όλοι στην ΕΠΟΝ”. Λυσσούν. Δεν το περίμεναν. Και τι να κάνουν; Το τραγούδι όλο και φουντώνει. Ο κόσμος ξεκινά. Που πάει; Όλοι το ξέρουν. Θα στεφανώσουν το μνημείο των παλληκαριών[…] Ένα τραγούδι στη λευτεριά ήταν η πορεία. Στο μνημείο γονατίζει ο κόσμος. Σκορπούν λουλούδια οι επονίτισσες. Μιλά ένας αγωνιστής. Ο κόσμος ορκίζεται εκδίκηση. Κι ύστερα τα παλληκάρια τράβηξαν για τον κήπο. Έστησαν χορό και τραγούδησαν. Τ’ απόγεμα είχαν κινητοποιηθεί οι Γερμανοί και τα τσιράκια τους. Σε κάθε νταράτσα και πολυβόλο. Μα αυτά εμείς στα παληά μας παπούτσια τα γράφουμε. Οι μαθητές περνούν μπροστά απ’ τον Πασσαδάκη χωρίς να γυρίσουν το κεφάλι. Τραγουδούν το “από φλόγες…”. Πέφτουν τρικ. Κι ας λυσσούν. Αργά το βραδάκι φτάνει το μήνυμα. “Οι αντάρτες μας χτυπήθηκαν με τους Παπαγιανναίους και τους διάλυσαν”. Στην πόλη και στα βουνά νίκες. Η πόλη όλη τη νύχτα αντιλαλεί απ’ τα τραγούδια και τους τηλεβόες. Αυτή τη μέρα τη νιώσανε καλά τα Κρητικόπουλα. Χίλιοι καινούργιοι επονίτες στα Χανιά. Χιλιάδες οκάδες τρόφιμα στο βουνό. Κι άλλοι λεβέντες πήραν τ’ άρματα».

Untitled-2 giorgos.jpg

Θορυβημένοι και πανικόβλητοι, από την ηρωική αντίδραση της νεολαίας και του λαού, οι φασίστες καταχτητές και οι ντόπιοι πραιτωριανοί, βάζουν μπρος το μηχανισμό της προπαγάνδας. Το ρεπορτάζ (2η σελίδα) της γερμανόφιλης εφημερίδας «Παρατηρητής» [14] μοιάζει με δελτίο τύπου της κομαντατούρ ενώ στο παραληρηματικό της κύριο άρθρο με τίτλο «Ο λαός έδωσεν ένα ράπισμα προς τους απάτριδας μπολσεβίκους», μεταξύ άλλων, γράφει: «Αληθές ράπισμα κατέφερε προχθές ο πατριωτικός Λαός εις τους προδότας Μπολσεβίκους οι οποίοι εσχεδίασαν και προσεπάθησαν να ματαιώσουν το πρόγραμμα του πανηγυρικού εορτασμού της Εθνικής μας εορτής […] Ο πατριωτικός Λαός Χανίων ήκουσεν όθεν τους κρωγμούς των μαύρων κοράκων μπολσεβίκων αλλ’ ήκουσε με συγκίνησι την αγνήν και πατριωτικήν φωνήν του κ. Υπουργού […] Και όχι μόνον ο λαός προσήλθεν αυθορμήτως εις τας διαφόρους τελετάς και λαϊκάς εορτάς, αλλά και απέδειξεν φανεράν την αποδοκιμασίαν του προς τους θέλοντας να διαταράξουν την τάξιν και να διακόψουν τον κανονικόν ρυθμόν του εορτασμού […]». Κι επειδή αυτά δε φτάνουν, προχωρούν σε απειλές: «[…] Αν ενόμισαν ότι θα ηδύναντο να μείνουν άγνωστοι αυτοί δια να πληρώσουν άλλοι τας ανοησίας των εκείνας, τόσον το χειρότερον δι’ αυτούς. Σημαίνει ότι πρόθεσίς των είναι να δημιουργήσουν ταραχάς και αθώα θύματα […] Αλλ’ ας προσέξουν πολύ. […] Ας σκεφθούν λογικότερον, […] ας ανανήψουν και ίδουν την πραγματικήν αλήθειαν […] Ας προσέξουν λοιπόν αυτοί και όσοι τυχόν παρεσύρθησαν υπ’ αυτών να αλλάξουν τακτικήν διότι εις την μεγάλην ελληνικήν κοινωνίαν θα καταντήσουν και έχουν καταντήσει ήδη περιφρονημένα υποκείμενα άξια κάθε τιμωρίας που θ’ αναγκασθή να τους επιβάλη ο δίκαιος νόμος της πατρίδος των […]».(!!!)

η αρχή και το τέλος της κατάπτυστης γερμανικής ανακοίνωσης .jpg

Η αρχή και το τέλος της κατάπτυστης γερμανικής ανακοίνωσης(Συλλογή Παύλου Μιχελιουδάκη).

Ύστερα απ’ αυτές τις ταπεινωτικές, για τους κατακτητές και τους ντόπιους κουίσλιγκ ενέργειες, ο Παύλος Μιχελιουδάκης σημειώνει [15]: «[…] Πήρα εντολή από ΕΑΜ και ΕΠΟΝ (μαζί με επαίνους) να βγω στο βουνό. Την επόμενη νύχτα οι Γκεσταπίτες μπλόκαραν το πατρικό μου σπίτι ζητώντας τον αδελφό μου Βασίλη [16] κι εμένα που όμως λείπαμε κρυμμένοι και παράνομοι. Στις 28 του Μάρτη 44, οι Γερμανοί κυκλοφόρησαν εναντίον μου προκήρυξη – επικήρυξη τυπωμένη στη «VESTE KRETA» και συνταγμένη από τον Έλμουθ Φίχτενταλ υπολοχαγό – Διοικητή του In.C. Κατατάχτηκα (Λοχίας εξ εθελοντών) στο 14ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ με Διοικητή τον ίλαρχο Κρίτωνα Κυανίδη (Φλωριά) που με διαταγή του με όρισε υπασπιστή […]».

Το Μάη του 1944 οι Γερμανοί εκδίδουν ανακοίνωση προς τους πολίτες των Χανίων με την οποία προσπαθούν ν’ αποδομήσουν την ανακοίνωση του Κομμουνιστικού Κόμματος για την Πρωτομαγιά, την οποία παραθέτουν, συμπληρώνοντας ασυνάρτητες αθλιότητες – χυδαιότητες και γκαιμπελικά ψέματα. Μεταξύ άλλων λένε: «Μερικοί από σας θα έχετε βρη ένα παληόχαρτο αυτές τις μέρες στους δρόμους ή στις πόρτες των σπιτιών στο οποίον υπέσχοντο αι κομμουνιστικαί οργανώσεις, «ΕΑΜ», «ΕΠΟΝ», «ΚΚΕ» κλπ, διάφορα ωραία πράγματα για την Πρωτομαγιάν. […] Ζήτω, ζήτω, ζήτω, κάτω, κάτω, κάτω. Ώ! Θεέ μου! Αυτό ήδη προ είκοσι ετών το έχομεν ακούσει εις την Γερμανίαν. Τίποτε άλλο, μόνον κεναί φράσεις. […] Θέλομεν να σας πούμε, αγαπητοί πολίτες, ποίος έκανε αυτήν την προκήρυξιν: ο 24 ετής Παύλος Μιχελιουδάκης, ο οποίος δυστυχώς δεν είναι τίποτε και ξέρει ακόμη ολιγώτερα. Πάντως έχει ως επάγγελμα μιαν θέσιν εις τας Κοινωνικάς Ασφαλίσεις αν και ανεπαρκής ως υπάλληλος, δεδομένου ότι ο ήρως μας είναι στα βουνά διά λόγους ασφαλείας. Και τώρα ασφαλώς θα μας στέλνη την βροντώδη φωνή του από τα βουνά. Ο αδελφός του, (σ.σ. Πέτρος [17]) στον οποίον προς λύπην μας εδώσαμεν ένα δωρεάν εισιτήριον διά την Αγυιάν, ισχυρίζεται όμως ότι ο Παύλος ήθελε να σπουδάση κάποτε, αλλά τον έδιωξαν από την Ανωτάτην Σχολήν λόγω της γνωστής του βλακείας. Αλλ’ ίσως είναι ένας μεγάλος ήρωας, διότι είχε πάντοτε μαύρα νύχια και δεν του αρέσει να πλύνεται […]».

εικόνα 5 ΠΑΛΑΙΑ ΡΟΥΜΑΤΑ 18-2-1945

Ο ανταρτοεπονίτης Παύλος Μιχελιουδάκης (2ος από αριστερά) με άλλους αντάρτες του ΕΛΑΣ στα Παλιά Ρούματα στις 18-2-45. (Συλλογή Π. Μιχελιουδάκη). 

Και ο Νικ. Λευκορίτης τελειώνει το τμήμα αυτό του ημερολογίου του με τα παρακάτω λόγια: «[…] Η σεμνή τελετή των ηρώων τέλειωσε. Τα πρόσωπα όλων είναι χαρούμενα και γελαστά.   Είναι οι νικητές της σημερινής μάχης. Γιατί πραγματικά έδωσαν μια εθνική μάχη και την κέρδισαν. Κι αν σήμερα θύματα δεν είχαν, θάχουν αύριο, το ξέρουν… μα δεν τους νοιάζει ξέρουν πως η Λευτεριά καταχτιέται με αίμα κι όχι με χρυσάφι. […]».

Σήμερα στους χαλεπούς καιρούς των μνημονίων αξίζει να μνημονεύσουμε μα και ν’ αντλήσουμε διδάγματα, προσαρμοσμένα βέβαια στις σύγχρονες συνθήκες, από τα λόγια της επονίτισσας Ελ. Κοκολάκη [18] μέλους του Κεντρικού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ: «[…] Μα οι ήρωες του 21 και του 40-45 δεν αιματόβρεξαν τη γη μας για να τη ρημάξουν οι κιοτήδες κι οι πουλημένοι και να την κυβερνούν οι ξένοι.[…] Και θ’ αγωνιστούμε ενωμένοι για τη Λευτεριά, την Ανεξαρτησία και τη Δημοκρατία. Για το μέλλον μας.[…] Για να διώξουμε τα σύννεφα απ’ τον ήλιο…». Ενότητα κι Αντίσταση!

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Αρχείο Γιάννη Κοντουδάκη: Κρητικά Νιάτα, Όργανο Συμβουλίου Περιοχής ΕΠΟΝ Κρήτης, 25 Μαρτίου στα Χανιά (1944-1945-1946) Από το ημερολόγιο του συν. Νικ. Λευκορίτη, σελ. 9-10, αρ. φύλ. 24, Χανιά 23 Μάρτη 1947.

[2] Γιάννης Δημ. Τσίβης, Χανιά, 1941-1945 Κατοχή & Αντίσταση, Εισαγωγή, επιμέλεια, σχολιασμός Χρήστος Μαχαιρίδης, σελ. 148-156, εκδ. Έρεισμα, Χανιά 2015.

[3] Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Η ενηλικίωση μιας γενιάς, Νέοι και Νέες στην Κατοχή και στην Αντίσταση, σελ. 498, εκδ. βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2009 (Αρχείο Αντίστασης ΕΤ-1, συνέντευξη Π. Μιχελιουδάκη, αρ. 168, σελ. 8).

[4] Αρχείο Παύλου Μιχελιουδάκη, Αίτηση προς την Πρωτοβάθμια Επιτροπή Κρίσεως του άρθρου 9 Π. Α. 379/1983 της Νομαρχίας Χανίων, «Για την αναγνώριση της ιδιότητας του Αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης 1941-45», σελ. 2-3.

[5] Τα γραφεία του Φοιτητικού Συνεταιρισμού ήταν σε ένα από τα κτίρια της οδού Ελ. Βενιζέλου απέναντι από το Α΄ Γυμνάσιο.

[6] Οι ταυτότητες τότε δεν είχαν φωτογραφίες του δικαιούχου.

[7] O Ιωάννης Πασσαδάκης, σπουδαγμένος στη Γερμανία δικηγόρος, και άλλοτε βουλευτής, καταγόταν από το χωριό Βορίτσι Πεδιάδας Ηρακλείου, ήταν γερμανόφιλος που διορίστηκε από τις κα- τοχικές αρχές Νομάρχης Ηρακλείου τον Αύγουστο του 1941. Τον Ιανουάριο του 1943 διορίστηκε Γενικός Διοικητής Κρήτης. Ο Πασσαδάκης είχε συχνά το ρόλο του «υπουργού» προπαγάνδας και απηύθυνε διαρκώς πύρινα κηρύγματά υπέρ του Χίτλερ και του ναζισμού. Στη δίκη των δωσιλόγων πρωθυπουργών και υπουργών, που έγινε από τις 21-2-1945 και ολοκληρώθηκε με την ετυμηγορία στις 31-5 του ίδιου χρόνου, καταδικάστηκε σε ισόβια δεσμά. Απειλούσε τον κρητικό λαό με αφανισμό και δεν δίσταζε να θέτει διλήμματα όπως «Γερμανία ή καταστροφή» και «Κατοχή ή μπολσεβικισμός»! Αρρώστησε και πέθανε στη φυλακή. (Πηγή: http://www. patris.gr/articles/221220#. WMapWW-LR0x)

[8] Αντ. Μπριλλάκης: «ΕΠΟΝ Κρήτης», περ. Αντί, τεύχος 13, 22-2-1975, σελ. 29.

[9] Ό. π. Αρχείο Παύλου Μιχελιουδάκη, Αίτηση…, σελ. 3.

[10] Εκτός από τους Γερμανούς κατακτητές στη δοξολογία παραβρέθηκαν ως «επίσημοι» οι: Ιωάννης Πασσαδάκης, «Υπουργός»-Γεν. Διοικητής Κρήτης, Ιωάννης Γαλάνης νομάρχης Χανίων, Απόστολος Φυτράκης δήμαρχος Χανίων. (πηγή: εφημ. Παρατηρητής 29-3-1944, σελ. 2).

[11] Ιστορικό Αρχείο Κρήτης: Ελεύθερα Νιάτα, Όργανο του Συμβουλίου Περιοχής Κρήτης της ΕΠΟΝ (έκτακτη έκδοση), Ζήτω το καινούργιο 21, χρ. Β΄, αρ. φύλ. 11, 30 Μαρτίου 1944. Τα Ελεύθερα Νιάτα κυκλοφόρησαν αρχικά στις 2-2-1943 ως όργανο της ΠΟΕΝ και από το 8ο φύλλο τους (30-11-1943) γίνονται όργανο της ΕΠΟΝ.

[12] Αρχείο Γιάννη Κοντουδάκη: Κρητικά Νιάτα, Όργανο Συμβουλίου Περιοχής ΕΠΟΝ Κρήτης, 25 Μάρτη 1944, σελ. 3-4, χρόνος Α΄, αριθ. φυλ. 9, Χανιά 24 Μάρτη 1946.

[13] Στίχοι από ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου με τίτλο «25 του Μάρτη».

[14] Παρατηρητής, Ημερησία Πρωινή Εφημερίς, αρ. φύλ. 772, Χανιά Τρίτη 28 Μαρτίου 1944, τιμή φύλλου δρχ. 7000.

[15] Ό. π. Αρχείο Παύλου Μιχελιουδάκη, Αίτηση…, σελ. 3.

[16] Ο Βασίλης Μιχελιουδάκης αρχικά στέλεχος της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ) και μετά επονίτης, συνελήφθη τον Μάη του 1944 και ρίχτηκε μαζί με άλλους αντιστασιακούς και τους Εβραίους των  Χανίων στο πλοίο Ταναΐς, το οποίο καταβυθίστηκε κοντά στην Μήλο στέλνοντας στον υγρό τάφο όλους τους επιβάτες – δεσμώτες του.

[17] Ο τρίτος αδελφός Πέτρος Μιχελιουδάκης, αφού συνελήφθη οδηγήθηκε στο κολαστήριο της Αγιάς και κατόπιν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί στη Γερμανία απ’ όπου κατόρθωσε να επιβιώσει και να επιστρέψει πίσω.

[18] Κρητικά Νιάτα, Όργανο του Συμβουλίου Περιοχής ΕΠΟΝ Κρήτης, Ελ. Κοκολάκη: Κύριο άρθρο με τίτλο τον στίχο του εθνικού μας ποιητή Κωστή Παλαμά «Μεθύστε με το αθάνατο κρασί του εικοσιένα», χρόνος Α΄, αριθ. φυλ. 9, Χανιά 24 Μάρτη 1946.

Οι Λόγοι του Παύλου Μιχελιουδάκη

2017-04-11

Στο Ηρώο Πεσόντων

«Ει το καλώς θνήσκειν αρετής μέρος εστί μέγιστον,

ημίν εκ πάντων τούτ’ απένειμε τύχη·

Ελλάδι γαρ σπεύδοντες ελευθερίην περιθείναι

κείμεθ’ αγηράτω χρώμενοι ευλογίη…»*

μετάφραση :

Αν το να πεθάνεις καλά είναι το μέγιστο μέρος της αρετής,

ετούτο απ’ όλα σε μας το απένειμε η τύχη.

Γιατί για την ελευθερία σπεύδοντας της Ελλάδας,

κείμεθα εδώ τον αγέραστο έχοντας έπαινο.

Ηρωικοί Νεκροί

Μέσα στη δίνη του σημερινού πολέμου που συνταράσσει συθέμελα την ανθρωπότητα, Μέσα στον πόνο και την οδύνη που σκορπά ολούθε, Μέσα στα ερείπια και τα συντρίμμια που ολόγυρα σκορπίζει το φρικαλέο τούτο μακελειό. Η Φοιτητική Νεολαία των Χανίων δεν ξέχασε ούτε μια στιγμή τους αγώνες Σας, ούτε λησμόνησε ποτέ τις υποχρεώσεις της σε Σας. Και να τώρα, που ευλαβικά κλίνομε το γόνυ μπρος στο σεμνό μνημείο που θυμίζει τη θυσία Σας και Σας προσφέρουμε σαν σύμβολο της ευγνωμοσύνης μας, μα και σαν υπόσχεση μαζύ και όρκο το δάφνινο τούτο στέφανο.

Ηρωικοί Νεκροί

Την επίσημη τούτη στιγμή η Νέα Γενιά ορκίζεται στην Άγια μνήμη σας και στην αγνή συνείδησή της, να μην ξεχάσει ποτέ τη θυσία Σας για την Ελλάδα και τη Λευτεριά. Και Σας υποσχόμαστε, πιστοί στην παράδοσή Σας και το μεγάλο Σας παράδειγμα να κρατήσωμε ψηλά το γαλανόλευκο του εικοσιένα λάβαρο, σύμβολο μιας Ελλάδας Λεύτερης κι ευτυχισμένης. Ναι, αλώβητη, απ’ του πολέμου τις περιπέτειες θα κρατήσουμε την Ελλάδα μας. Και θα την καταστήσουμε και πάλι, σαν και πρώτα, τη φωτοδότρα του πολιτισμού μέσ’ στην παγκόσμια κοινωνία των εθνών. Και δεν θα διστάσουμε γι’ αυτό και τη ζωή μας ακόμη, σαν και Σας να θυσιάσουμε, Αθάνατοι Ήρωες…

«Αγήρως είη η δόξα υμών και πρότυπον τοις επιγιγνομένοις».

Μετάφραση: Αθάνατη είναι η δόξα σας και σεις πρότυπο στους επόμενους.

[24 Μαρτίου 1944. Κατάθεσις στεφάνου εις το μνημείον του αγνώστου στρατιώτου (περίβολος στρατώνος) υπό του Φοιτητικού Συνεταιρισμού Χανίων]. Παύλος Μιχελιουδάκης (υπογραφή)

*Σημ: Επιτύμβιο επίγραμμα του Σιμωνίδη του Κείου, για τους πεσόντες Αθηναίους στα Μηδικά. (Παλατινή Ανθολογία, βιβλίο 7ο, VII 253)

 2017-04-11 (1)

Στο ηρώο του Α΄ Γυμνασίου

Καλότυχος αυτός που εγράφη να βρη

στον πόλεμο το θάνατο και πάη

για την πατρίδα. Η Γη του τάφου η μαύρη

δε θα τον φάη…

Η Δόξα, από τη νύχτα του θανάτου,

γεννιέται σαν Αυγή ροδοβαμμένη

μεσ’ την καρδιά του γένους, τ’ όνομά του

γραφτό θα μένει…

Μέσ’ στην καρδιά του γένους, μα ιδιαίτερα μέσ’ στην καρδιά της φοιτητικής νεολαίας, θα μένουν αιώνια και ανεξίτηλα γραμμένα τα ονόματά Σας.

Νεκροί Συνάδελφοι

Μ’ ευγνωμοσύνη πάντα θα θυμούμαστε τη θυσία Σας, νεκροί βλαστοί των Κρητικών εκπαιδευτηρίων που πρόωρα ο θάνατος στις επάλξεις του καθήκοντος Σας απέκοψε από τη μάνα επιστήμη. Νιώθουμε όλη τη σημασία της θυσίας Σας κι αναγνωρίζουμε κι εμείς πως οι γλυκόχυμοι της επιστήμης και του πολιτισμού καρποί, μόνο σ’ ελεύθερα χώματα ωριμάζουν. Πιστοί στο μεγάλο Σας παράδειγμα και στην πατρίδα που μας αφήσατε, καταθέτουμε το δάφνινο τούτο στέφανο σαν ελάχιστο δείγμα της απέραντης ευγνωμοσύνης που Σας οφείλουμε μα και σαν υπόσχεση πως αν η Ελλάδα μας κι η Λευτεριά μας το απαιτήση, πρόθυμα θα σας μιμηθούμε.

(Χανιά 24 Μαρτίου 1944. Κατάθεσις εις το Ηρώον των Πεσόντων σπουδαστών στο Γυμνάσιον Αρρένων Χανίων υπό του Φοιτητικού Συνεταιρισμού Χανίων). Παύλος Μιχελιουδάκης (υπογραφή)

 

 

 

Read Full Post »

%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%bf%ce%bb%ce%bf%cf%87%ce%b9%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b1%cf%81-22-1946-02-23-1a1393075662

Συμπληρώνονται 74 χρόνια, όταν στις 23 Φλεβάρη του 1943 στο σπίτι του αντιστασιακού δασκάλου Παναγή Δημητράτου [1], στους Αμπελόκηπους μέσα στη μαύρη Κατοχή, ιδρύθηκε η θρυλική Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ).
Ηδη από το φθινόπωρο του 1941 «[…] η νεολαία των Χανίων είχε προηγηθεί, γιατί, πρώτη στην Κρήτη και πιθανότατα ολόπρωτα στην Ελλάδα πριν την ΕΠΟΝ, ιδρύεται  στα Χανιά η Παγκρήτια Οργάνωση Ελεύθερων Νέων (ΠΟΕΝ) […]» [2]. «Η ΕΠΟΝ γεννήθηκε στην Κρήτη» [3], γράφει ο αγωνιστής της Αντίστασης Παύλος Μιχελιουδάκης για την ίδρυση της ΠΟΕΝ, την οποία αφηγείται σε άλλη του μαρτυρία [4]: «[…] Έτσι αποφασίσαμε να φτιάξουμε την Παγκρήτια Οργάνωση Ελεύθερων Νέων. Αυτή η οργάνωση πρέπει να έγινε, κατά την άποψη τη δική μου, κατά τα τέλη του ’41. Θυμάμαι την πρώτη ιδρυτική συνέλευση της ΠΟΕΝ που έγινε στο σπίτι μου (στη Νέα Χώρα). Η αδερφή μου – μικρό κοριτσάκι τότε – κρατούσε τις τσίλιες. Μαζευτήκαμε: ο Μίμης ο Λιονάκης, σπουδαστής της Ανωτάτης Εμπορικής (εξετελέσθη από τους Γερμανούς σαν Ποενίτης, ήταν το πρώτο μας θύμα), ο Γιάννης ο Κουμής δικηγόρος. Επειδή ήταν ο μεγαλύτερος στην ηλικία από εμάς, τον είχαμε ανακηρύξει Πρόεδρο. Γραμματέας ήταν ο Λιονάκης. Επίσης εκεί ήταν ο Αρτέμης ο Παπαδάκης, ο οποίος είχε επαφή από τότε με το Κόμμα (σ.σ. ήταν στέλεχος της ΟΚΝΕ). Ήταν κι ένας Τσάπας ή Τσαπάκης, ο οποίος – δε με βοηθά η μνήμη μου απόλυτα – πρέπει να ήταν αυτός που προηγήθηκε από την πλευρά του Κόμματος, εκτός κι αν ήταν ο Κοντοκώτσος. Κι εγώ φυσικά […]».
Στην Κρήτη, την ΕΠΟΝ οργάνωσε ο φοιτητής του Πολυτεχνείου από την Πηγή του Ρεθύμνου, Μανόλης Σταυρουλάκης μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της. Το Μάη του 1943 κατέβηκε μ’ ένα γερμανικό επίτακτο καΐκι ως φοιτητής στα Χανιά.  Ύστερα από ενημέρωση, αποφασίστηκε η προσχώρηση σ’ αυτήν της ΠΟΕΝ και η μετατροπή του κεντρικού της οργάνου «Ελεύθερα Νειάτα», σε όργανο της ΕΠΟΝ καθώς και όλων των οργανώσεων της ΠΟΕΝ στην Κρήτη σε οργανώσεις της ΕΠΟΝ.[5]

893

Νεοχωρίτες ΕΠΟΝίτες σε παράταξη μετά την απελευθέρωση. Από δεξιά: Κώστας Διαμαντάκης, Νίκος Χατζηδάκης, Γιώργος Χριστοδουλάκης,  Μιχάλης Μαστρομανώλης(Συλλογή Φ. Χριστοδουλάκη)

Η Ε.Π.Ο.Ν. ΝΕΑΣ ΧΩΡΑΣ
Στη Νέα Χώρα έως τις αρχές του 1943 δρούσαν η ΠΟΕΝ και το ΕΑΜ Νέων. Ο Γιώργος Χριστοδουλάκης [6] και ο Λευτέρης Κυριμάκης [7] διηγούνται ως πρωταγωνιστές,  την ίδρυση της ΕΠΟΝ στη Νέα Χώρα: «Ένα βράδυ ο Παύλος Μιχελιουδάκης κάλεσε μερικούς νέους: εμένα τον Κυριμάκη το Λευτέρη, το Χαριτάκη τον Αντώνη, τον Αντώνη τον Μαρκαντωνάκη (ή Τσέπολα) και μας ανακοίνωσε την ίδρυση της ΕΠΟΝ. […] Στη συνέχεια κάτσαμε μια μέρα στο φούρνο του Κυριμάκη και χωρίσαμε την οργάνωση σε τομείς: Στο Συνοικισμό, στο Βαρούσι και στη στην παραλία που ήταν ο κορμός της ΕΠΟΝ. Είμαστε 3 τριάδες ντόπιοι Νεοχωρίτες. Η Νέα Χώρα ήταν μια οργάνωση ξεχωριστή. […]». Η ΕΠΟΝ Νέας Χώρας ήταν η μεγαλύτερη οργάνωση της πόλης στην οποία συμμετείχαν πλήθος νέων αγοριών και κοριτσιών αλλά και μικρότερων παιδιών των «αετόπουλων», με πολυποίκιλες και πολύμορφες, μαχητικές δράσεις αντίστασης και εκδηλώσεις αλληλεγγύης. Εξάλλου δεν είναι τυχαίο ότι η οργάνωση διέθετε δύο λέσχες στη συνοικία γεγονός μοναδικό στην πόλη, ούτε το γεγονός ότι, από όσα μέχρι σήμερα είναι γνωστά ήταν η μοναδική συνοικιακή οργάνωση που εξέδιδε πολυγραφημένο έντυπο με τίτλο «Η εφημερίδα της Νέας Χώρας». Δεν θα αναφερθούμε αναλυτικά στη δράση της ΕΠΟΝ στη συνοικία και ευρύτερα διότι αφενός μεν είναι πολύ μεγάλη και οι μαρτυρίες πάρα πολλές, αφετέρου δε η ιστορία της δεν έχει ακόμη καταγραφεί πλήρως όπως και στην υπόλοιπη πόλη και τον νομό κάτι που θα πρέπει να γίνει σύντομα γιατί οι εναπομείναντες πρωταγωνιστές, άντρες και γυναίκες, είναι ήδη υπερήλικες.

%ce%b5%cf%80%ce%bf%ce%bd%ce%b9%cf%84%ce%b5%cf%83-%ce%ba%cf%85%cf%81%ce%b9%cf%89%cf%83-%ce%bd%ce%b5%ce%bf%cf%87%cf%89%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b5%cf%83
Παρακάτω θα παρουσιάσουμε κείμενα και ειδήσεις από τη δράση της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας μετά την απελευθέρωση όπως τα καταγράψαμε από επονίτικα έντυπα που εντοπίσαμε στο αρχείο του σεμνού αντιστασιακού αγωνιστή – οραματιστή της Αριστεράς και βουλευτή της ΕΔΑ Γιάννη Κοντουδάκη. Τότε, μεταξύ του τέλους της Κατοχής και στην απελευθέρωση μόνο στην πόλη των Χανίων από την ΕΠΟΝ εκδόθηκαν ο «Μαχητής» όργανο του Συμβουλίου Πόλης της ΕΠΟΝ που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά πολυγραφημένος την Πρωτομαγιά του 1944, η «Εξόρμηση» όργανο του Συμβουλίου ΕΠΟΝ ν. Χανίων που το πρώτο της φύλλο βγήκε στον πολύγραφο τον Ιούνη του 1944, και το Νοέμβρη του 1945 η εφημερίδα «Κρητικά Νιάτα» όργανο του Συμβουλίου Περιοχής ΕΠΟΝ Κρήτης. Οι βάρβαροι χιτλερικοί κατακτητές φεύγοντας και οι τελευταίοι από τα Χανιά τον Ιούλη του 1945, άφησαν πίσω τους ερείπια κι ένα λαό καθημαγμένο. Η ΕΠΟΝ, μεταξύ των άλλων, ανέλαβε να συνεπικουρήσει το δύσκολο έργο της ανόρθωσης, βοηθώντας με όλες της τις δυνάμεις το χειμαζόμενο λαό.
Από την «Εξόρμηση» και τα «Κρητικά Νιάτα» σταχυολογήσαμε με χρονολογική σειρά, ειδήσεις με δραστηριότητες της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας.
• Στις 26 Ιούλη 1945 στην Εξόρμηση (αρ. φύλ. 15, σελ. 4) και στη στήλη «Απ’ τη ζωή και τη δράση μας» γράφεται: «Ο ΕΚΔΡΟΜΙΚΟΣ ΜΑΣ ΟΡΓΑΣΜΟΣ […] Χαιρόμαστε τον αέρα, τον ήλιο, τη θάλασσα. […] Η ομάδα “Σπύρου Περάκη” της Νέας Χώρας πήγε στη Σπηλιά της Κισσάμου. Η πειθαρχεία κι η υποδειγματική της στάση κατάπληξε το χωριό […]».
• Στις 17 Αυγούστου 1945 η Εξόρμηση (αρ. φύλ. 18, σελ. 4) αναφέρει: «Στα Χανιά κατατέθηκαν 2 στεφάνια από την ΕΠΟΝ Πόλης και την Ομάδα “Σπύρου Περάκη” που σκοτώθηκε στη Παναγιά, στο μνημόσυνο του Σπύρου Περάκη [8] που έγινε στον Άγιο Κωνσταντίνο Νέας Χώρας».
• Στην Εξόρμηση (αρ. φύλ. 24, σελ. 4) τον Νοέμβρη του 1945 δημοσιεύεται: «Οι επονίτες άνοιξαν τη λέσχη τους. Κινούνται για τη διακόσμησή της. Αυτή τη βδομάδα θα την εγκαινιάσουν με γιορτή».

884

Η ΕΠΟΝ Νέας Χώρας τον Απρίλη ή το Μάη του 1944 στα Νεροκούρου, με το βιολί, το λαγούτο, το ακορντεόν και το σύνθημα της «Πολεμάμε και Τραγουδάμε). (Συλλογή Γ. Χριστοδουλάκη).

• Τον Δεκέμβρη του 1945 στα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 3, σελ. 4) και στη στήλη “Με της νιότης τον παλμό” καταγράφονται οι παρακάτω ειδήσεις: α. «Δεκαπέντε ψαροκάικα τραβηγμένα στην αμμουδιά της Καινούργιας Χώρας κινδύνευσαν να τσακιστούν και να μείνουν 60 οικογένειες στο δρόμο τη νύχτα της 13ης του Δεκέμβρη. 40 επονίτες της Καινούργιας Χώρας με κίνδυνο της ζωής τους κι ύστερα από άγρια πάλη με τα κύματα, τα τράβηξαν έξω. Οι ψαράδες με δάκρυα στα μάτια αγκάλιαζαν και φιλούσαν τους επονίτες που τους γλύτωσαν απ΄ την καταστροφή», β. «Οι επονίτες της Καινούργιας Χώρας επιχωμάτωσαν 7 μεγάλα ορύγματα. 20 επονίτισες παρακολουθούν μαθήματα ραπτικής στο εργαστήρι».
• Τον Γενάρη του 1946 τα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 5, σελ. 6) γράφουν: «Η χορωδία της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας, την παραμονή της πρωτοχρονιάς έψαλλε τα κάλλαντα στη συνοικία και μάζεψε 32.000 δρχ. που τις διέθεσε σε φτωχές οικογένειες. Παράλληλα οι επονίτες Νέας Χώρας με έρανο μεταξύ των μάζεψαν 4 οκάδες γλυκά και 40 τσιγάρα που δόθηκαν στο ψυχιατρείο».
• Στα Κρητικά Νιάτα τον Οκτώβρη του 1946 (αρ. φύλ. 18, σελ. 4) σημειώνεται: «Τα Επονίτικα νιάτα του τμήματος της Νέας Χώρας Χανιών οργάνωσαν στις 8 Σεπτέμβρη μεγάλο γλέντι με συμμετοχή περίπου 100 νέων. Με τραγούδια, απαγγελίες και χορό, πέρασαν χαρούμενα τη βραδυά τους».
• Τον ίδιο μήνα στα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 19, σελ. 4) και στη στήλη «Από τη ζωή και τη δράση μας» δημοσιεύεται: «Την ίδια μέρα (6-10), Επονίτισες του Άη-Γιάννη, Νέας Χώρας και Κέντρου πόλης, επισκέφθηκαν το Σανατόριο, μοίρασαν στους άρρωστους 280 γλυκά και τους χάρισαν λίγες ώρες ψυχαγωγίας με μουσική και τραγούδια. Στις 13-10 στη Χαλέπα και στις 20-10 στη Νέα Χώρα οργανώθηκαν με πλούσιο εκπολιτιστικό πρόγραμμα και με γλυκά, παιδικές γιορτές. Τις παρακολούθησαν συνολικά 130 παιδάκια και πολλοί γονείς που έμειναν κατενθουσιασμένοι».

880

ΕΠΟΝίτες και Αετόπουλα της Νέας Χώρας στα Τσικαλαριά το 1945 ή 1946. Όρθα αριστερά μπροστά η Αγγελική Δαμιανάκη και πίσω ο Γιώργος Χριστοδουλάκης(Συλλογή Γ. Χριστοδουλάκη).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ. ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΕΤΑΞΥ ΕΡΕΙΠΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΜΑΤΩΝ
Στα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 3, σελ. 3-4) στις 17 Δεκέμβρη του 1945 δημοσιεύεται «Μια έρευνα στην Καινούργια Χώρα» με τίτλο «Να έτσι ζούμε» και αποτελεί ένα οδοιπορικό στη συνοικία που συγκεντρώνει πλήθος πολύτιμων πληροφοριών και συγκλονιστικών εικόνων από την κατοχική και την απελευθερωμένη Νέα Χώρα. Το ρεπορτάζ και το κείμενο που ακολουθεί και φέρει την υπογραφή «Π.», έχει γίνει κι έχει γραφεί από τον αείμνηστο Νεοχωρίτη αντιστασιακό αγωνιστή της Αριστεράς και της Δημοκρατίας Παύλο Μιχελιουδάκη [9], σύμφωνα με τη σημερινή μαρτυρία του Γιώργη Χριστοδουλάκη [10] γραμματέα τότε της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας και αυτόπτη μάρτυρα. (Διατηρήθηκε η ορθογραφία του πρωτότυπου).
ΝΑ ΕΤΣΙ ΖΟΥΜΕ!
Καθώς προχωρούμε στον «κεντρικό» δρόμο της Καινούργιας Χώρας κατεβαίνοντας προς την «Αμμούτσα», μας χαιρετάνε απ’ τα χαμόσπιτα, τα μισοσβυμένα πια απ’ τη βροχή συνθήματα: «Ζήτω η Λευτεριά, ΕΠΟΝ».
Θάχαν πολλά να μας πουν τούτοι οι τοίχοι αν είχαν μιλιά. …Για τον τηλεβόα που πίσω απ’ τούτες τις γκρεμισμένες μάντρες μίλησε, για πρώτη φορά, στην Κρήτη. Για τα εργατόπαιδα που σαν σκολνούσαν απ’ τη δουλειά γέμιζαν τις τσέπες προκηρύξεις, παίρναν στο ΄να χέρι το μπουγιέλο του μπογιά και το πιστόλι στ’ άλλο και κόλλαγαν ύστερα τις προκηρύξεις στις πλάτες των Γερμανών και γέμιζαν συνθήματα τη γειτονιά… . Για την πείνα…
. Για τα μπλόκα… . Για το λεβεντόπαιδο το Σπύρο που ΄φυγε ένα πρωί στ΄αντάρτικο και δεν ξαναγύρισε… . Εκεί σ’ ένα βράχο της Παναγιάς ένα βόλι του ΄κοψε στη μέση το τραγούδι… . Να ένα σύνθημα που μας λέει πολλά για την Καινούργια Χώρα: «Κάθε σπίτι και καλύβα είναι φρούριο απόρθητο, τάφος του φασισμού». Λάκκοι με νερά κάνουν το δρόμο, δρόμο «μετ’ εμποδίων».
– Χρειάζεται «ειδική εξάσκηση» κανείς για να περπατά στους δρόμους μας, λέει μια γυναίκα – καθώς προσπαθούμε να περάσουμε ανάμεσα απ’ τις «λίμνες».                                                        Δεξιά, αριστερά, στις αυλές, σε κάθε γωνιά, σωριασμένα και σκορπισμένα σκουπίδια.
– Το κάρρο περνά απ’ το μεγάλο δρόμο μόνο, μας λέει μια νοικοκερά. Εμάς απ’ το δρόμο μας δεν περνά καθόλου.
Δίπλα σ’ ένα σωρό σκουπίδια τρία παιδάκια – το μεγαλύτερο δεν είναι πέντε χρονών – «παίζουν». Βουτούν τα γυμνά τους ποδαράκια στα νερά και πιτσιλίζουν.  Ανακατεύουν χώματα με νερά. Κι είναι κρύο – παγωνιά! (Δεν ξέρουμε πως λέγεται αυτό το πράμμα στην Αγγλία ή στην Αμερική… . Εμείς στην Ελλάδα θα το πούμε «ψυχαγωγία και προστασία του παιδιού»).
Στη μέση του δρόμου μια παρέα μεγάλα παιδιά παίζουν βόλους. Είναι δεκάξη παιδιά. Απ’ αυτά τα δώδεκα είναι ξυπόλητα τα δυό φορούνε ξύλινα τσοκαράκια, το ένα πέδιλα καλοκαιρινά και μόνο ένα, ένα ζευγαράκι τρύπια παπούτσια. Τα ρούχα τους είναι σύρραμμα από κουβέρτες, γερμανικά παντελόνια και άλλα υφάσματα απροσδιόριστα απ’ τη πολυκαιρία. (Αν γι’ αυτά τα πράμματα αμφιβάλλει ο κ. Γενικός Διοικητής, ο κ. Νομάρχης και ο Διευθυντής της ΟΥΝΡΑ να κάμουν μια βόλτα, ότι ώρα θέλουν για να ιδούν πως λίγα είναι αυτά που γράφουμε).
– Και τι να πρωτοπάρουμε με 500 δρχ. μεροκάματο μας λέει ένας εργάτης!                           Ακολουθούμε μια παρέα αετόπουλα που κατεβαίνουν προς τη λέσχη, τραγουδώντας: «Κάτω του φασισμού η ψώρα, μακρυά μακρυά από την Καινούργια Χώρα …». Ρωτούμε τον Παναγιώτη, ένα όμορφο γελαστό παιδάκι, τι φάγανε σήμερα σπίτι τους.
– Ντοματοσαλάτα, μας λέει και κοκκινίζει. Ο μπαμπάς μου είναι άρρωστος και δεν έχουμε κανένα να δουλεύει.
– Εγώ έφαγα φασόλες απ’ το συσσίτιο. Χτες μας είχαν σούπα και προχτές πάλι σούπα, μας λέει ο Γιαννάκης.                                                                                                                                                  Τα ρωτάμε για κρέας.
– Είναι ένας μήνας από τότε που μας δώσανε κρέας κονσέρβα… . Στην αρχή μας δίνανε και ψάρι… μα τώρα… λέει με παράπονο.
Σ’ ένα καθαρό δωμάτιο  έχουν τη λέσχη τους οι επονίτες της Καινούργιας Χώρας. Μαζεύονται εδώ κάθε βράδυ τα αγόρια και τ’ απόγευμα εμείς τα κορίτσια, μας λέει μια κοπέλα. Ρωτούμε ένα γεροδεμένο παλληκάρι που βρίσκουμε στη λέσχη πως πάνε οι δουλειές.
– Οι μισοί νέοι της Καινούργιας Χώρας είμαστε άνεργοι, μας λέει. Κι οι περισσότεροι απ’ αυτούς που δουλεύουν κάνουν 2 – 3 μεροκάματα τη βδομάδα.
– Και τα κορίτσια που δούλευαν στο Καπνεργοστάσιο [11] μας λέει η κοπέλλα είναι τώρα χωρίς δουλειά. Κλειστό και το Καπνεργοστάσιο… .
Μπαίνουμε σε μιαν αυλή – μάντρα. Σε 6 δωμάτια έχουν στριμωχθεί 4 οικογένειες με 18 άτομα. Μυρωδιά ανυπόφορη.
–  Νερό κουβαλούμε απ’ το πηγάδι. Και σαπούνι δεν έχουμε. Φως ηλεκτρικό λίγα σπίτια έχουν σε τούτη τη γειτονιά. Τα πιο πολλά λύχνους και λάμπες.
Πάμε στο σχολειό. Η πρώτη εντύπωση. Ακαθαρσία όσο παίρνει. Πολλά τζάμια λείπουν. Δυό σχολειά κάνουν μάθημα εδώ.
Το πρωί το 6ο. Το απόγευμα το 5ο. Μας κάνει εντύπωση πόσο λίγοι είναι οι μαθητές. Μα ένας μικρός μας εξηγεί:
– Πεινούμε… δεν έχουμε βιβλία… τετράδια. Στο σχολειό πως θα πάμε; Τι να κάνουν κι οι δάσκαλοι! (Εδώ το κράτος έχει σοβαρές ασχολίες «την εξόντωση του εαμοκομμουνισμού». Τα σχολειά θα κοιτάζουμε τώρα!).
Στα «Πευκάκια» μας δείχνει ο γραμματέας της ΕΠΟΝ της Νέας Χώρας τα ορύγματα που έχουν σκεπάσει οι επονίτες. Και πιο κάτω τα οδοφράγματα που χάλασαν.
– Κάνουμε ότι μπορούμε και θα κάνουμε και τ’ αδύνατα για να καλιτερέψουμε τη ζωή της γειτονιάς μας, μας λέει.                                                                                                                                       Φεύγουμε… εκεί σε μια γωνιά ένα κοριτσάκι κι ένα αγοράκι χτίζουν ένα σπιτάκι. Για παράθυρα του βάζουν φύλλα από μανταρίνι. Και φαντάζει το σπιτάκι σαν παλατάκι… .
Τα εργατόπαιδα σκολνούν αυτήν την ώρα [12]. Μια φάλαγγα νέοι με λαδωμένες φόρμες με μαύρα μα αποφασιστικά πρόσωπα ανεβαίνει. Να ο Γιώργος, ο Γιακουμής, ο Νίκος. Να η Κατίνα και η Μαρίκα.
– Γεια σας παιδιά.
– Γεια σας.
– Προχωράτε παιδιά. Και πιο δυνατά  τ’ αμόνι. Πιο γρήγορα το χτίσιμο. Για να κάμουμε να λάμψουν γρήγορα πάνω απ’ τη Καινούργια Χώρα τα άσπρα όμορφα σπιτάκια με τα κόκκινα – σαν από μανταρινόφυλλο – παράθυρά τους.

897

Επονίτες της Νέας Χώρας στην παραλία κατά την απελευθέρωση(Συλλογή Γ. Χριστοδουλάκη).

%cf%80%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%b9%ce%b1-%cf%81%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-18-2-1945

Ο ανταρτοεπονίτης Παύλος Μιχελιουδάκης με άλλους αντάρτες του ΕΛΑΣ στα Παλιά Ρούματα στις 18/2/45. (Συλλογή Π.Μιχελιουδάκη).

* Η Νεα Χώρα είναι γειτονιά των Χανίων που κατά τη διάρκεια της κατοχής είχε πλούσια αντιστασιακή δράση. Οι κάτοικοι της είχαν αριστερές καταβολές, για αυτό και απέκτησε το προσωνύμιο «Μικρή Μόσχα».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1]  Ο Π. Δημητράτος από την Κεφαλονιά, στις αρχές του 20ου αιώνα συνεργάστηκε με τις σοσιαλιστικές οργανώσεις του Ν. Γιαννιού και του Πλ. Δρακούλη και συνδέθηκε με τη «Φεντερασιόν» της Θεσσαλονίκης. Είχε διατελέσει πρόεδρος (1927-28) και γραμματέας (1930-31) της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας καθώς και γραμματέας της «Συνομοσπονδίας Δημοσίων Υπαλλήλων Ελλάδος» (ΣΔΥΕ). Έλαβε μέρος στην αντίσταση του λαού μας κατά των κατακτητών με τη συμμετοχή του το 1941 στην οργάνωση «Δημοκράτης» και αργότερα από ηγετική θέση στο Ε.Α.Μ. Αθήνας. Πιάστηκε και βασανίστηκε σκληρά. Για τη σωτηρία του έγιναν πολλές προσπάθειες και διαβήματα στον τότε κατοχικό «υπουργό» Παιδείας Λογοθετόπουλο, της δωσιλογικής κυβέρνησης Τσολάκογλου, χωρίς αποτέλεσμα. Εκτελέστηκε το Μάη του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
[2]  Γ. Δ. Τσίβης, Χανιά, Κατοχή και Αντίσταση, σελ. 66, εκδ. Γνώση, Αθήνα 1985.
[3]  Βλ. Π. Μιχελιουδάκης, Η ΕΠΟΝ γεννήθηκε στην Κρήτη, άρθρο στην εφημ. «Αυγή»,  27 Φεβρουαρίου 1988.
[4]  Οντέτ Βαρών – Βασάρ, Η ενηλικίωση μιας γενιάς: Νέοι και νέες στην Κατοχή και στην Αντίσταση, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2009.
[5]  Βλ. Άννα Μανουκάκη – Μεταξάκη, Η θρυλική ΕΠΟΝ και η δράση της στην Κρήτη, άρθρο στην εφημ. ΠΑΤΡΙΣ (Ηρακλείου), 28 Φεβρουαρίου 2005 και Αντώνης Μπριλλάκης, ΕΠΟΝ Κρήτης: Μια παράλληλη ιστορία, άρθρο στο περιοδικό ΑΝΤΙ, τεύχος 13, 22/2/1975.
[6] Βλ. Η Αλίβρεκτος Νέα Χώρα: Μαρτυρία, Γ. Χριστοδουλάκης 2009, σελ. 205-206.
[7] Προφορική συνέντευξη που δόθηκε στον γράφοντα τον Αύγουστο του 2010 και επιβεβαιώνει όσα αναφέρονται στη μαρτυρία του Γ. Χριστοδουλάκη.
[8] Ο ανταρτοεπονίτης Σπ. Περάκης από τη Νέα Χώρα πρωτοστάτησε στην ίδρυση και ανάπτυξη της ΠΟΕΝ κι αργότερα της ΕΠΟΝ στο ν. Χανίων. Βγήκε στο βουνό και σκοτώθηκε στη μάχη της Παναγιάς στις 14 Νοέμβρη 1944. Στη μνήμη του η ΕΠΟΝ Νέας Χώρας συγκρότησε μια εκλεκτή ομάδα από νέους της συνοικίας και της έδωσε τιμητικά το όνομά του.
[9] Ο Π. Μιχελιουδάκης (1919-1989) γεννήθηκε στη Νέα Χώρα. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο και συμμετείχε στη Μάχη της Κρήτης. Συνιδρυτής της ΠΟΕΝ και μετά στην ΕΠΟΝ, υπήρξε πρόεδρος του Φοιτητικού Συνεταιρισμού. Ύστερα από τις μεγαλειώδεις αντιστασιακές εκδηλώσεις της 25ης Μαρτίου του 1944 στην Τριμάρτυρη, οι Γερμανοί τον επικήρυξαν και ο Παύλος ανέβηκε στο βουνό ως αντάρτης του ΕΛΑΣ αναλαμβάνοντας υπασπιστής του ιλάρχου Κρίτωνα Κυανίδη (καπετάν Φλωριά). Πήρε μέρος στη μάχη της Φουντάνας, στην επιχείρηση στη θέση Φώκιες, στη μάχη της Παναγιάς και ήταν γραμματέας στην συμφωνία της Τρομάρισσας μεταξύ ΕΑΜ και ΕΟΚ. Το 1947 σαν «δεσμώτης του πελάγους και των βράχων» εκτοπίζεται ως πολιτικός εξόριστος στην Ικαρία, στη Μακρόνησο, στον Άη Στράτη. Από το 1963 ασκεί τη δημοσιογραφία (Αυγή, Αλήθεια). Ήταν υποψήφιος σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις της ΕΔΑ στο νομό Χανίων έως τη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 η οποία τον εξορίζει ξανά στη Γυάρο και στη Λέρο. Το 1974 ήταν υποψήφιος με την «Ενωμένη Αριστερά» κι αργότερα με το ΚΚΕ Εσωτερικού στα Χανιά. Ήταν από τους πρωταγωνιστές της ΑΝΕΚ και ιδρυτικό μέλος της ΕΤΑΝΑΠ. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Κρητών Επιστημόνων. Έχει γράψει πλήθος άρθρων, μελετών, επιφυλλίδων και κριτικών σημειωμάτων σε εφημερίδες και περιοδικά στα Χανιά και στην Αθήνα.
[10] Ο Γ. Χριστοδουλάκης (1925) γεννήθηκε και μεγάλωσε δίπλα στην  «Αμμούτσα». Ατρόμητος, άφοβος και ακούραστος νέος, στην Κατοχή ήταν Γραμματέας της ΕΠΟΝ της Νέας Χώρας. Πρώτος έπιασε το επονίτικο χωνί και από το «μικρό τρουλί» (ανάμεσα στις σημερινές οδούς Βαλέστρα και Στυλ. Μακράκη), διαλάλησε, μέσα στη μαύρη ναζιστική νύχτα την ιαχή της λευτεριάς, χωρίς να λογαριάζει αν θα τον δουν τα μάτια των χαφιέδων. Το 1944 φυλακίστηκε για λίγο στο κολαστήριο της Αγιάς και αργότερα βγήκε για μικρό διάστημα στο βουνό στον υποδειγματικό λόχο της ΕΠΟΝ. Μετά την απελευθέρωση το μεταπολεμικό και μετεμφυλιακό κράτος τον «αντάμειψε» για την αντιστασιακή του δράση με 16 περίπου χρόνια με βασανιστήρια, φυλακές και εξορίες στα Γιούρα, στον Άη Στράτη, στη Μακρόνησο. Μετά την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης αγωνίζεται και μέχρι σήμερα για τη διάδοση της ιστορίας, των ιδανικών και των αξιών της Αντίστασης του λαού μας ενάντια στον φασισμό.
[11] Μιλά για το καπνεργοστάσιο του Μανωλικάκη που έβγαζε και τα λεγόμενα «στούκας» τσιγάρα.
[12] Τα εργατόπαιδα δούλευαν στα εργοστάσια επεξεργασίας ελαιολάδου και σαπωνοποιείας, της ΑΒΕΑ και του Πρέβε – Ιωαννίδη.

Πιτσιτάκης Γιώργος

Δάσκαλος/Ιστορικός Ερευνητής

Πρώτη δημοσίευση «Χανιώτικα Νέα»

Read Full Post »

201648

Καθόμουν χθες Τσικνοπέμπτη και παρακολουθούσα –θέλοντας και μη- τις συζητήσεις των πελατών στο μαγαζί. Ειπώθηκαν όπως κάθε φορά διάφορα, πρόκειται να σταθώ μοναχά σε μερικά. Κριτήριο επιλογής δεν είναι η πρωτοτυπία τους, αλλά το ακριβώς αντίθετο, το πόσο κοινότυπα είναι και το πόσο βαθιά ριζωμένα βρίσκονται στη συνείδηση της πλειοψηφίας. Ας πάμε όμως στο ψητό…

Έλεγε κάποιος στη δίπλα παρέα με ύφος δασκαλίστικο

  • Εμείς οι Έλληνες έχουμε το κακό ότι είμαστε διασπασμένοι, πρέπει να ενωθούμε όλοι μαζί επιτέλους!

Κανείς από τους άλλους δεν διαφώνησε.

Δεν πέρασαν δέκα λεπτά πριν ο ίδιος –ο ενωτικός- άρχισε να κατηγορεί τη διπλανή του που ήταν δημόσιος υπάλληλος, ότι η σύνταξη της των 1000 ευρώ είναι πάρα πολύ μεγάλη και ότι δεν τη δικαιούται σε σχέση με το τι πρόσφερε στην κοινωνία. Εκείνη, αφού πρώτα υπερασπίστηκε τον εαυτό της, τα έβαλε και αυτή με τη σειρά της με τους ελεύθερους επαγγελματίες, και ειδικότερα τους μάστορες που ποτέ δεν κόβουν λέει απόδειξη. Οι επιχειρηματίες της παρέας άρχισαν να διαμαρτύρονται για το πόσο τεμπέληδες είναι οι νέοι, και ότι κανείς τους δεν θέλει να δουλέψει.

  • Δηλαδή εμείς γιατί δουλεύουμε όλη μέρα; Εμείς οι επιχειρηματίες είμαστε οι μόνοι που προσφέρουμε στον τόπο και δίνουμε και δουλειές σε οικογένειες, δεν είμαστε σαν τους χαραμοφάηδες του δημοσίου!

Αυτό που έχουν πολλοί επιχειρηματίες, από το μικρότερο ως τον μεγαλύτερο, να νομίζουν ότι δουλεύουν για το καλό του κόσμου και όχι για την τσέπη τους είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο…

Εκεί κάπου λοιπόν έκανα και εγώ την πρώτη μου παρέμβαση λέγοντας τους ότι το 20/100 του πληθυσμού κατέχει το 95/100 του πλούτου και ότι το πιο πλούσιο 1/100 κατέχει πάνω από τον μισό πλούτο τη Γης. Γιατί λοιπόν αντί εμείς οι από κάτω να τσακωνόμαστε μεταξύ μας για τα ψίχουλα, να μην απαιτήσουμε μια πιο δίκαιη μοιρασιά σε σχέση με τους από πάνω που έχουν τα πολλά; Την ερώτηση την έκανα και στην παραδίπλα παρέα για να πάρω την απάντηση ότι αυτοί(οι από πάνω) δεν έχουν σχέση με εμάς(τους από κάτω). Με λίγα λόγια είναι λες και υπάρχουν στεγανά ανάμεσα στον πλούτο των πλουσίων και στη φτώχεια των φτωχών. «Εγώ ξέρω τη λύση!» μου λέει ο ίδιος από την παραδίπλα παρέα που έχει μαγαζί με ηλεκτρολογικά, «Πρέπει να μειώσουν το ΦΠΑ στο 10/100». Το έβλεπε βέβαια από το «στεγνά» δικό του μετερίζι, αφού αν πέσει το ΦΠΑ θα αυξηθούν ενδεχομένως οι πωλήσεις και θα ανεβεί και το περιθώριο κέρδους. Του εξηγώ λοιπόν ότι το γεγονός της αύξησης των φόρων στα χαμηλά και μεσαία στρώματα του πληθυσμού, συνδέεται άμεσα με τις απαιτήσεις του διεθνούς τραπεζικού κεφαλαίου, άρα, κανένα στεγανό δεν υπάρχει ανάμεσα σε εμάς και σε αυτό, τα δικά μας λεφτά και ο δικός μας ο κόπος είναι που κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους. Έδειξε να το επεξεργάζεται όμως δεν μου απάντησε.

Αργότερα το θέμα της πρώτης παρέας άλλαξε και πήγε στον εμφύλιο. Μπήκα και εγώ σφήνα στην κουβέντα αλλά δεν έδιναν και πολύ σημασία στις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που τους παρέθετα. Κάποια στιγμή έπιασα κατ’ ιδίαν συζήτηση με τον πιο «λάιτ» από αυτούς. «Στον πόλεμο και οι δύο πλευρές καταντάνε να γίνονται το ίδιο» μου λέει. «Δηλαδή…», τον ρωτάω, «στην κατοχή ήταν το ίδιο οι ναζί με αυτούς που πολεμούσαν τους ναζί;». Απάντηση δεν πήρα ούτε από αυτόν …

Γενικά αυτές οι υπεραπλουστευτικές απαντήσεις του στυλ «η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση», και, «όλοι το ίδιο είναι» εκφράζουν στην καλύτερη περίπτωση άγνοια. Άμα δεν ξέρεις τίποτα για ένα ζήτημα πετάς ένα «η αλήθεια βρίσκεται πάντα κάπου στη μέση» και καθάρισες. Στην περίπτωση όμως που δεν εκφράζονται από άτομα ή φορείς που έχουν άγνοια, διαδίδονται ακριβώς για να διαμορφώσουν τις αντιλήψεις όσων τελικά δεν το ψάχνουν και πολύ και δέχονται την επικρατέστερη «αποψάρα». Κάπως έτσι καταλήγουμε σε οπτικές του στυλ «μα έλληνας να τουφεκάει έλληνα;».

Παρακάτω –προς ένδειξη ότι δεν είναι όλοι ίδιοι- ακολουθούν μερικά αποσπάσματα από το συλλογικό βιβλίο της Σύγχρονης Εποχής, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας(σελ.77-79). Αποτελούν μαρτυρίες από αριστερές πολιτικές κρατούμενες στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ σε υπόμνημα τους προς τον ΟΗΕ το 1950. Οι ίδιες και οι οικογένειες τους –όπως και χιλιάδες άλλοι κρατούμενοι- είχαν πρωτύτερα δώσει το αίμα τους για την απελευθέρωση της χώρας από τους ναζί και τους ντόπιους συνεργάτες τους.(Διατηρώ την ορθογραφία του πρωτότυπου)

«Η ΜΑΡΙΑ ΤΣΑΛΜΑ έχασε τον άνδρα της στην Αλβανία. Δύο αδέρφια της σκότωσαν οι Γερμανοί και η ίδια, το τραγικό θύμα, αφού βασανίστηκε απάνθρωπα με μαχαιριές σε όλο της το σώμα, δικάστηκε σε θάνατο.»

«Της ΓΑΡΥΦΑΛΙΑΣ ΔΟΥΝΙΑ εκτελούν τον αδελφό της οι Γερμανοί και τα σημερινά στρατοδικεία τον άλλον τον αδελφό, ενώ αυτή βασανίζεται και καταδικάζεται. (…) Δεν τους εμπόδισαν τα 70 χρόνια της ΑΘΗΝΑΣ ΤΣΑΝΤΙΚΟΥ να την ξεγυμνώσουν, να της περάσουν φάλαγγα και να την πολτοποιήσουν(βρίσκεται μόνο μ’ ένα γλουτό). Αλλά ούτε και τη γριά ηρωίδα δεν την εμπόδισε τίποτα να φωνάζει από την απομόνωση γυμνή και κρεουργημένη στο 15χρονο αγόρι της που το βασανίζανε(…): «Μη παιδί μου, πεις ψέματα και πάρης κόσμο στο λαιμό σου!».»

«Κι όταν στη ΓΙΑΓΙΑ ΚΑΣΤΑΝΙΔΟΥ, 65 χρονών, μετά από τα βασανιστήρια, της φέρανε μπροστά δεμένο το ανήλικο παιδί της (14 χρονών) και του στηρίξανε του πιστόλι στα μηνίγγια(…): «Μη σε νοιάζει, παιδί μου», του είπε, «κι αν πεθάνης, δε θα καταλάβης τίποτα, δυο λεπτών υπόθεση είναι, σε λίγο θα ‘ρθω και ‘γω.»

«Της ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ της αρπάζουν από την αγκαλιά και της σκοτώνουν το μικρό που της είχε αφήσει ο εκτελεσμένος από τους Γερμανούς άνδρας της. Μετά την βασανίζουν και της σπάνε την ωμοπλάτη και τη λεκάνη.»

«Η ΒΙΟΛΕΤΑ ΤΣΑΜΟΥΤΑΛΙΔΟΥ, 75 χρόνων, με σκοτωμένο το παιδί της από τους Γερμανούς, ενώ τη βασανίζουν, άκουγε από το διπλανό κελί τα βογκητά του παιδιού της, του ήρωα του Ελ-Αλαμέιν, που ενώ ξεψυχούσε από τα βασανιστήρια φώναξε «μάνα μου»»

«Τη ΜΑΛΑΜΑΤΗ ΚΑΛΚΑΝΤΖΗ, 60 χρόνων, αφού την βασάνισαν μαζί με τον άνδρα της, την πέταξαν τη νύχτα μαζί του σ’ ένα σκοτεινό κελί αναίσθητη από τα βασανιστήρια. Σε λίγο συνήλθε ακουμπισμένη στο κρύο μάγουλο του ανδρός της, που ήταν νεκρός.»

«Την ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΟΥΚΜΑ, 60 χρονών, την βασάνισαν απάνθρωπα γιατί είχε κόρη στο βουνό. Την πατούσαν με τα άρβυλα στο στήθος και στο σώμα ολόκληρο, τόσο που τα σημάδια φαίνονται και σήμερα, της φόρεσαν κυλότα ειδική, της βάλανε μέσα γάτα, που της ξέσχισε τις σάρκες, της έβαλαν παλούκια στα γεννητικά όργανα. Έμεινε σακατεμένη.»

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

Read Full Post »

Older Posts »

Αρέσει σε %d bloggers: