Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Ιστορία’ Category

%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%bf%ce%bb%ce%bf%cf%87%ce%b9%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b1%cf%81-22-1946-02-23-1a1393075662

Συμπληρώνονται 74 χρόνια, όταν στις 23 Φλεβάρη του 1943 στο σπίτι του αντιστασιακού δασκάλου Παναγή Δημητράτου [1], στους Αμπελόκηπους μέσα στη μαύρη Κατοχή, ιδρύθηκε η θρυλική Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ).
Ηδη από το φθινόπωρο του 1941 «[…] η νεολαία των Χανίων είχε προηγηθεί, γιατί, πρώτη στην Κρήτη και πιθανότατα ολόπρωτα στην Ελλάδα πριν την ΕΠΟΝ, ιδρύεται  στα Χανιά η Παγκρήτια Οργάνωση Ελεύθερων Νέων (ΠΟΕΝ) […]» [2]. «Η ΕΠΟΝ γεννήθηκε στην Κρήτη» [3], γράφει ο αγωνιστής της Αντίστασης Παύλος Μιχελιουδάκης για την ίδρυση της ΠΟΕΝ, την οποία αφηγείται σε άλλη του μαρτυρία [4]: «[…] Έτσι αποφασίσαμε να φτιάξουμε την Παγκρήτια Οργάνωση Ελεύθερων Νέων. Αυτή η οργάνωση πρέπει να έγινε, κατά την άποψη τη δική μου, κατά τα τέλη του ’41. Θυμάμαι την πρώτη ιδρυτική συνέλευση της ΠΟΕΝ που έγινε στο σπίτι μου (στη Νέα Χώρα). Η αδερφή μου – μικρό κοριτσάκι τότε – κρατούσε τις τσίλιες. Μαζευτήκαμε: ο Μίμης ο Λιονάκης, σπουδαστής της Ανωτάτης Εμπορικής (εξετελέσθη από τους Γερμανούς σαν Ποενίτης, ήταν το πρώτο μας θύμα), ο Γιάννης ο Κουμής δικηγόρος. Επειδή ήταν ο μεγαλύτερος στην ηλικία από εμάς, τον είχαμε ανακηρύξει Πρόεδρο. Γραμματέας ήταν ο Λιονάκης. Επίσης εκεί ήταν ο Αρτέμης ο Παπαδάκης, ο οποίος είχε επαφή από τότε με το Κόμμα (σ.σ. ήταν στέλεχος της ΟΚΝΕ). Ήταν κι ένας Τσάπας ή Τσαπάκης, ο οποίος – δε με βοηθά η μνήμη μου απόλυτα – πρέπει να ήταν αυτός που προηγήθηκε από την πλευρά του Κόμματος, εκτός κι αν ήταν ο Κοντοκώτσος. Κι εγώ φυσικά […]».
Στην Κρήτη, την ΕΠΟΝ οργάνωσε ο φοιτητής του Πολυτεχνείου από την Πηγή του Ρεθύμνου, Μανόλης Σταυρουλάκης μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου της. Το Μάη του 1943 κατέβηκε μ’ ένα γερμανικό επίτακτο καΐκι ως φοιτητής στα Χανιά.  Ύστερα από ενημέρωση, αποφασίστηκε η προσχώρηση σ’ αυτήν της ΠΟΕΝ και η μετατροπή του κεντρικού της οργάνου «Ελεύθερα Νειάτα», σε όργανο της ΕΠΟΝ καθώς και όλων των οργανώσεων της ΠΟΕΝ στην Κρήτη σε οργανώσεις της ΕΠΟΝ.[5]

893

Νεοχωρίτες ΕΠΟΝίτες σε παράταξη μετά την απελευθέρωση. Από δεξιά: Κώστας Διαμαντάκης, Νίκος Χατζηδάκης, Γιώργος Χριστοδουλάκης,  Μιχάλης Μαστρομανώλης(Συλλογή Φ. Χριστοδουλάκη)

Η Ε.Π.Ο.Ν. ΝΕΑΣ ΧΩΡΑΣ
Στη Νέα Χώρα έως τις αρχές του 1943 δρούσαν η ΠΟΕΝ και το ΕΑΜ Νέων. Ο Γιώργος Χριστοδουλάκης [6] και ο Λευτέρης Κυριμάκης [7] διηγούνται ως πρωταγωνιστές,  την ίδρυση της ΕΠΟΝ στη Νέα Χώρα: «Ένα βράδυ ο Παύλος Μιχελιουδάκης κάλεσε μερικούς νέους: εμένα τον Κυριμάκη το Λευτέρη, το Χαριτάκη τον Αντώνη, τον Αντώνη τον Μαρκαντωνάκη (ή Τσέπολα) και μας ανακοίνωσε την ίδρυση της ΕΠΟΝ. […] Στη συνέχεια κάτσαμε μια μέρα στο φούρνο του Κυριμάκη και χωρίσαμε την οργάνωση σε τομείς: Στο Συνοικισμό, στο Βαρούσι και στη στην παραλία που ήταν ο κορμός της ΕΠΟΝ. Είμαστε 3 τριάδες ντόπιοι Νεοχωρίτες. Η Νέα Χώρα ήταν μια οργάνωση ξεχωριστή. […]». Η ΕΠΟΝ Νέας Χώρας ήταν η μεγαλύτερη οργάνωση της πόλης στην οποία συμμετείχαν πλήθος νέων αγοριών και κοριτσιών αλλά και μικρότερων παιδιών των «αετόπουλων», με πολυποίκιλες και πολύμορφες, μαχητικές δράσεις αντίστασης και εκδηλώσεις αλληλεγγύης. Εξάλλου δεν είναι τυχαίο ότι η οργάνωση διέθετε δύο λέσχες στη συνοικία γεγονός μοναδικό στην πόλη, ούτε το γεγονός ότι, από όσα μέχρι σήμερα είναι γνωστά ήταν η μοναδική συνοικιακή οργάνωση που εξέδιδε πολυγραφημένο έντυπο με τίτλο «Η εφημερίδα της Νέας Χώρας». Δεν θα αναφερθούμε αναλυτικά στη δράση της ΕΠΟΝ στη συνοικία και ευρύτερα διότι αφενός μεν είναι πολύ μεγάλη και οι μαρτυρίες πάρα πολλές, αφετέρου δε η ιστορία της δεν έχει ακόμη καταγραφεί πλήρως όπως και στην υπόλοιπη πόλη και τον νομό κάτι που θα πρέπει να γίνει σύντομα γιατί οι εναπομείναντες πρωταγωνιστές, άντρες και γυναίκες, είναι ήδη υπερήλικες.

%ce%b5%cf%80%ce%bf%ce%bd%ce%b9%cf%84%ce%b5%cf%83-%ce%ba%cf%85%cf%81%ce%b9%cf%89%cf%83-%ce%bd%ce%b5%ce%bf%cf%87%cf%89%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b5%cf%83
Παρακάτω θα παρουσιάσουμε κείμενα και ειδήσεις από τη δράση της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας μετά την απελευθέρωση όπως τα καταγράψαμε από επονίτικα έντυπα που εντοπίσαμε στο αρχείο του σεμνού αντιστασιακού αγωνιστή – οραματιστή της Αριστεράς και βουλευτή της ΕΔΑ Γιάννη Κοντουδάκη. Τότε, μεταξύ του τέλους της Κατοχής και στην απελευθέρωση μόνο στην πόλη των Χανίων από την ΕΠΟΝ εκδόθηκαν ο «Μαχητής» όργανο του Συμβουλίου Πόλης της ΕΠΟΝ που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά πολυγραφημένος την Πρωτομαγιά του 1944, η «Εξόρμηση» όργανο του Συμβουλίου ΕΠΟΝ ν. Χανίων που το πρώτο της φύλλο βγήκε στον πολύγραφο τον Ιούνη του 1944, και το Νοέμβρη του 1945 η εφημερίδα «Κρητικά Νιάτα» όργανο του Συμβουλίου Περιοχής ΕΠΟΝ Κρήτης. Οι βάρβαροι χιτλερικοί κατακτητές φεύγοντας και οι τελευταίοι από τα Χανιά τον Ιούλη του 1945, άφησαν πίσω τους ερείπια κι ένα λαό καθημαγμένο. Η ΕΠΟΝ, μεταξύ των άλλων, ανέλαβε να συνεπικουρήσει το δύσκολο έργο της ανόρθωσης, βοηθώντας με όλες της τις δυνάμεις το χειμαζόμενο λαό.
Από την «Εξόρμηση» και τα «Κρητικά Νιάτα» σταχυολογήσαμε με χρονολογική σειρά, ειδήσεις με δραστηριότητες της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας.
• Στις 26 Ιούλη 1945 στην Εξόρμηση (αρ. φύλ. 15, σελ. 4) και στη στήλη «Απ’ τη ζωή και τη δράση μας» γράφεται: «Ο ΕΚΔΡΟΜΙΚΟΣ ΜΑΣ ΟΡΓΑΣΜΟΣ […] Χαιρόμαστε τον αέρα, τον ήλιο, τη θάλασσα. […] Η ομάδα “Σπύρου Περάκη” της Νέας Χώρας πήγε στη Σπηλιά της Κισσάμου. Η πειθαρχεία κι η υποδειγματική της στάση κατάπληξε το χωριό […]».
• Στις 17 Αυγούστου 1945 η Εξόρμηση (αρ. φύλ. 18, σελ. 4) αναφέρει: «Στα Χανιά κατατέθηκαν 2 στεφάνια από την ΕΠΟΝ Πόλης και την Ομάδα “Σπύρου Περάκη” που σκοτώθηκε στη Παναγιά, στο μνημόσυνο του Σπύρου Περάκη [8] που έγινε στον Άγιο Κωνσταντίνο Νέας Χώρας».
• Στην Εξόρμηση (αρ. φύλ. 24, σελ. 4) τον Νοέμβρη του 1945 δημοσιεύεται: «Οι επονίτες άνοιξαν τη λέσχη τους. Κινούνται για τη διακόσμησή της. Αυτή τη βδομάδα θα την εγκαινιάσουν με γιορτή».

884

Η ΕΠΟΝ Νέας Χώρας τον Απρίλη ή το Μάη του 1944 στα Νεροκούρου, με το βιολί, το λαγούτο, το ακορντεόν και το σύνθημα της «Πολεμάμε και Τραγουδάμε). (Συλλογή Γ. Χριστοδουλάκη).

• Τον Δεκέμβρη του 1945 στα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 3, σελ. 4) και στη στήλη “Με της νιότης τον παλμό” καταγράφονται οι παρακάτω ειδήσεις: α. «Δεκαπέντε ψαροκάικα τραβηγμένα στην αμμουδιά της Καινούργιας Χώρας κινδύνευσαν να τσακιστούν και να μείνουν 60 οικογένειες στο δρόμο τη νύχτα της 13ης του Δεκέμβρη. 40 επονίτες της Καινούργιας Χώρας με κίνδυνο της ζωής τους κι ύστερα από άγρια πάλη με τα κύματα, τα τράβηξαν έξω. Οι ψαράδες με δάκρυα στα μάτια αγκάλιαζαν και φιλούσαν τους επονίτες που τους γλύτωσαν απ΄ την καταστροφή», β. «Οι επονίτες της Καινούργιας Χώρας επιχωμάτωσαν 7 μεγάλα ορύγματα. 20 επονίτισες παρακολουθούν μαθήματα ραπτικής στο εργαστήρι».
• Τον Γενάρη του 1946 τα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 5, σελ. 6) γράφουν: «Η χορωδία της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας, την παραμονή της πρωτοχρονιάς έψαλλε τα κάλλαντα στη συνοικία και μάζεψε 32.000 δρχ. που τις διέθεσε σε φτωχές οικογένειες. Παράλληλα οι επονίτες Νέας Χώρας με έρανο μεταξύ των μάζεψαν 4 οκάδες γλυκά και 40 τσιγάρα που δόθηκαν στο ψυχιατρείο».
• Στα Κρητικά Νιάτα τον Οκτώβρη του 1946 (αρ. φύλ. 18, σελ. 4) σημειώνεται: «Τα Επονίτικα νιάτα του τμήματος της Νέας Χώρας Χανιών οργάνωσαν στις 8 Σεπτέμβρη μεγάλο γλέντι με συμμετοχή περίπου 100 νέων. Με τραγούδια, απαγγελίες και χορό, πέρασαν χαρούμενα τη βραδυά τους».
• Τον ίδιο μήνα στα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 19, σελ. 4) και στη στήλη «Από τη ζωή και τη δράση μας» δημοσιεύεται: «Την ίδια μέρα (6-10), Επονίτισες του Άη-Γιάννη, Νέας Χώρας και Κέντρου πόλης, επισκέφθηκαν το Σανατόριο, μοίρασαν στους άρρωστους 280 γλυκά και τους χάρισαν λίγες ώρες ψυχαγωγίας με μουσική και τραγούδια. Στις 13-10 στη Χαλέπα και στις 20-10 στη Νέα Χώρα οργανώθηκαν με πλούσιο εκπολιτιστικό πρόγραμμα και με γλυκά, παιδικές γιορτές. Τις παρακολούθησαν συνολικά 130 παιδάκια και πολλοί γονείς που έμειναν κατενθουσιασμένοι».

880

ΕΠΟΝίτες και Αετόπουλα της Νέας Χώρας στα Τσικαλαριά το 1945 ή 1946. Όρθα αριστερά μπροστά η Αγγελική Δαμιανάκη και πίσω ο Γιώργος Χριστοδουλάκης(Συλλογή Γ. Χριστοδουλάκη).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ. ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΜΕΤΑΞΥ ΕΡΕΙΠΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΜΑΤΩΝ
Στα Κρητικά Νιάτα (αρ. φύλ. 3, σελ. 3-4) στις 17 Δεκέμβρη του 1945 δημοσιεύεται «Μια έρευνα στην Καινούργια Χώρα» με τίτλο «Να έτσι ζούμε» και αποτελεί ένα οδοιπορικό στη συνοικία που συγκεντρώνει πλήθος πολύτιμων πληροφοριών και συγκλονιστικών εικόνων από την κατοχική και την απελευθερωμένη Νέα Χώρα. Το ρεπορτάζ και το κείμενο που ακολουθεί και φέρει την υπογραφή «Π.», έχει γίνει κι έχει γραφεί από τον αείμνηστο Νεοχωρίτη αντιστασιακό αγωνιστή της Αριστεράς και της Δημοκρατίας Παύλο Μιχελιουδάκη [9], σύμφωνα με τη σημερινή μαρτυρία του Γιώργη Χριστοδουλάκη [10] γραμματέα τότε της ΕΠΟΝ Νέας Χώρας και αυτόπτη μάρτυρα. (Διατηρήθηκε η ορθογραφία του πρωτότυπου).
ΝΑ ΕΤΣΙ ΖΟΥΜΕ!
Καθώς προχωρούμε στον «κεντρικό» δρόμο της Καινούργιας Χώρας κατεβαίνοντας προς την «Αμμούτσα», μας χαιρετάνε απ’ τα χαμόσπιτα, τα μισοσβυμένα πια απ’ τη βροχή συνθήματα: «Ζήτω η Λευτεριά, ΕΠΟΝ».
Θάχαν πολλά να μας πουν τούτοι οι τοίχοι αν είχαν μιλιά. …Για τον τηλεβόα που πίσω απ’ τούτες τις γκρεμισμένες μάντρες μίλησε, για πρώτη φορά, στην Κρήτη. Για τα εργατόπαιδα που σαν σκολνούσαν απ’ τη δουλειά γέμιζαν τις τσέπες προκηρύξεις, παίρναν στο ΄να χέρι το μπουγιέλο του μπογιά και το πιστόλι στ’ άλλο και κόλλαγαν ύστερα τις προκηρύξεις στις πλάτες των Γερμανών και γέμιζαν συνθήματα τη γειτονιά… . Για την πείνα…
. Για τα μπλόκα… . Για το λεβεντόπαιδο το Σπύρο που ΄φυγε ένα πρωί στ΄αντάρτικο και δεν ξαναγύρισε… . Εκεί σ’ ένα βράχο της Παναγιάς ένα βόλι του ΄κοψε στη μέση το τραγούδι… . Να ένα σύνθημα που μας λέει πολλά για την Καινούργια Χώρα: «Κάθε σπίτι και καλύβα είναι φρούριο απόρθητο, τάφος του φασισμού». Λάκκοι με νερά κάνουν το δρόμο, δρόμο «μετ’ εμποδίων».
– Χρειάζεται «ειδική εξάσκηση» κανείς για να περπατά στους δρόμους μας, λέει μια γυναίκα – καθώς προσπαθούμε να περάσουμε ανάμεσα απ’ τις «λίμνες».                                                        Δεξιά, αριστερά, στις αυλές, σε κάθε γωνιά, σωριασμένα και σκορπισμένα σκουπίδια.
– Το κάρρο περνά απ’ το μεγάλο δρόμο μόνο, μας λέει μια νοικοκερά. Εμάς απ’ το δρόμο μας δεν περνά καθόλου.
Δίπλα σ’ ένα σωρό σκουπίδια τρία παιδάκια – το μεγαλύτερο δεν είναι πέντε χρονών – «παίζουν». Βουτούν τα γυμνά τους ποδαράκια στα νερά και πιτσιλίζουν.  Ανακατεύουν χώματα με νερά. Κι είναι κρύο – παγωνιά! (Δεν ξέρουμε πως λέγεται αυτό το πράμμα στην Αγγλία ή στην Αμερική… . Εμείς στην Ελλάδα θα το πούμε «ψυχαγωγία και προστασία του παιδιού»).
Στη μέση του δρόμου μια παρέα μεγάλα παιδιά παίζουν βόλους. Είναι δεκάξη παιδιά. Απ’ αυτά τα δώδεκα είναι ξυπόλητα τα δυό φορούνε ξύλινα τσοκαράκια, το ένα πέδιλα καλοκαιρινά και μόνο ένα, ένα ζευγαράκι τρύπια παπούτσια. Τα ρούχα τους είναι σύρραμμα από κουβέρτες, γερμανικά παντελόνια και άλλα υφάσματα απροσδιόριστα απ’ τη πολυκαιρία. (Αν γι’ αυτά τα πράμματα αμφιβάλλει ο κ. Γενικός Διοικητής, ο κ. Νομάρχης και ο Διευθυντής της ΟΥΝΡΑ να κάμουν μια βόλτα, ότι ώρα θέλουν για να ιδούν πως λίγα είναι αυτά που γράφουμε).
– Και τι να πρωτοπάρουμε με 500 δρχ. μεροκάματο μας λέει ένας εργάτης!                           Ακολουθούμε μια παρέα αετόπουλα που κατεβαίνουν προς τη λέσχη, τραγουδώντας: «Κάτω του φασισμού η ψώρα, μακρυά μακρυά από την Καινούργια Χώρα …». Ρωτούμε τον Παναγιώτη, ένα όμορφο γελαστό παιδάκι, τι φάγανε σήμερα σπίτι τους.
– Ντοματοσαλάτα, μας λέει και κοκκινίζει. Ο μπαμπάς μου είναι άρρωστος και δεν έχουμε κανένα να δουλεύει.
– Εγώ έφαγα φασόλες απ’ το συσσίτιο. Χτες μας είχαν σούπα και προχτές πάλι σούπα, μας λέει ο Γιαννάκης.                                                                                                                                                  Τα ρωτάμε για κρέας.
– Είναι ένας μήνας από τότε που μας δώσανε κρέας κονσέρβα… . Στην αρχή μας δίνανε και ψάρι… μα τώρα… λέει με παράπονο.
Σ’ ένα καθαρό δωμάτιο  έχουν τη λέσχη τους οι επονίτες της Καινούργιας Χώρας. Μαζεύονται εδώ κάθε βράδυ τα αγόρια και τ’ απόγευμα εμείς τα κορίτσια, μας λέει μια κοπέλα. Ρωτούμε ένα γεροδεμένο παλληκάρι που βρίσκουμε στη λέσχη πως πάνε οι δουλειές.
– Οι μισοί νέοι της Καινούργιας Χώρας είμαστε άνεργοι, μας λέει. Κι οι περισσότεροι απ’ αυτούς που δουλεύουν κάνουν 2 – 3 μεροκάματα τη βδομάδα.
– Και τα κορίτσια που δούλευαν στο Καπνεργοστάσιο [11] μας λέει η κοπέλλα είναι τώρα χωρίς δουλειά. Κλειστό και το Καπνεργοστάσιο… .
Μπαίνουμε σε μιαν αυλή – μάντρα. Σε 6 δωμάτια έχουν στριμωχθεί 4 οικογένειες με 18 άτομα. Μυρωδιά ανυπόφορη.
–  Νερό κουβαλούμε απ’ το πηγάδι. Και σαπούνι δεν έχουμε. Φως ηλεκτρικό λίγα σπίτια έχουν σε τούτη τη γειτονιά. Τα πιο πολλά λύχνους και λάμπες.
Πάμε στο σχολειό. Η πρώτη εντύπωση. Ακαθαρσία όσο παίρνει. Πολλά τζάμια λείπουν. Δυό σχολειά κάνουν μάθημα εδώ.
Το πρωί το 6ο. Το απόγευμα το 5ο. Μας κάνει εντύπωση πόσο λίγοι είναι οι μαθητές. Μα ένας μικρός μας εξηγεί:
– Πεινούμε… δεν έχουμε βιβλία… τετράδια. Στο σχολειό πως θα πάμε; Τι να κάνουν κι οι δάσκαλοι! (Εδώ το κράτος έχει σοβαρές ασχολίες «την εξόντωση του εαμοκομμουνισμού». Τα σχολειά θα κοιτάζουμε τώρα!).
Στα «Πευκάκια» μας δείχνει ο γραμματέας της ΕΠΟΝ της Νέας Χώρας τα ορύγματα που έχουν σκεπάσει οι επονίτες. Και πιο κάτω τα οδοφράγματα που χάλασαν.
– Κάνουμε ότι μπορούμε και θα κάνουμε και τ’ αδύνατα για να καλιτερέψουμε τη ζωή της γειτονιάς μας, μας λέει.                                                                                                                                       Φεύγουμε… εκεί σε μια γωνιά ένα κοριτσάκι κι ένα αγοράκι χτίζουν ένα σπιτάκι. Για παράθυρα του βάζουν φύλλα από μανταρίνι. Και φαντάζει το σπιτάκι σαν παλατάκι… .
Τα εργατόπαιδα σκολνούν αυτήν την ώρα [12]. Μια φάλαγγα νέοι με λαδωμένες φόρμες με μαύρα μα αποφασιστικά πρόσωπα ανεβαίνει. Να ο Γιώργος, ο Γιακουμής, ο Νίκος. Να η Κατίνα και η Μαρίκα.
– Γεια σας παιδιά.
– Γεια σας.
– Προχωράτε παιδιά. Και πιο δυνατά  τ’ αμόνι. Πιο γρήγορα το χτίσιμο. Για να κάμουμε να λάμψουν γρήγορα πάνω απ’ τη Καινούργια Χώρα τα άσπρα όμορφα σπιτάκια με τα κόκκινα – σαν από μανταρινόφυλλο – παράθυρά τους.

897

Επονίτες της Νέας Χώρας στην παραλία κατά την απελευθέρωση(Συλλογή Γ. Χριστοδουλάκη).

%cf%80%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%b9%ce%b1-%cf%81%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-18-2-1945

Ο ανταρτοεπονίτης Παύλος Μιχελιουδάκης με άλλους αντάρτες του ΕΛΑΣ στα Παλιά Ρούματα στις 18/2/45. (Συλλογή Π.Μιχελιουδάκη).

* Η Νεα Χώρα είναι γειτονιά των Χανίων που κατά τη διάρκεια της κατοχής είχε πλούσια αντιστασιακή δράση. Οι κάτοικοι της είχαν αριστερές καταβολές, για αυτό και απέκτησε το προσωνύμιο «Μικρή Μόσχα».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1]  Ο Π. Δημητράτος από την Κεφαλονιά, στις αρχές του 20ου αιώνα συνεργάστηκε με τις σοσιαλιστικές οργανώσεις του Ν. Γιαννιού και του Πλ. Δρακούλη και συνδέθηκε με τη «Φεντερασιόν» της Θεσσαλονίκης. Είχε διατελέσει πρόεδρος (1927-28) και γραμματέας (1930-31) της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας καθώς και γραμματέας της «Συνομοσπονδίας Δημοσίων Υπαλλήλων Ελλάδος» (ΣΔΥΕ). Έλαβε μέρος στην αντίσταση του λαού μας κατά των κατακτητών με τη συμμετοχή του το 1941 στην οργάνωση «Δημοκράτης» και αργότερα από ηγετική θέση στο Ε.Α.Μ. Αθήνας. Πιάστηκε και βασανίστηκε σκληρά. Για τη σωτηρία του έγιναν πολλές προσπάθειες και διαβήματα στον τότε κατοχικό «υπουργό» Παιδείας Λογοθετόπουλο, της δωσιλογικής κυβέρνησης Τσολάκογλου, χωρίς αποτέλεσμα. Εκτελέστηκε το Μάη του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
[2]  Γ. Δ. Τσίβης, Χανιά, Κατοχή και Αντίσταση, σελ. 66, εκδ. Γνώση, Αθήνα 1985.
[3]  Βλ. Π. Μιχελιουδάκης, Η ΕΠΟΝ γεννήθηκε στην Κρήτη, άρθρο στην εφημ. «Αυγή»,  27 Φεβρουαρίου 1988.
[4]  Οντέτ Βαρών – Βασάρ, Η ενηλικίωση μιας γενιάς: Νέοι και νέες στην Κατοχή και στην Αντίσταση, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2009.
[5]  Βλ. Άννα Μανουκάκη – Μεταξάκη, Η θρυλική ΕΠΟΝ και η δράση της στην Κρήτη, άρθρο στην εφημ. ΠΑΤΡΙΣ (Ηρακλείου), 28 Φεβρουαρίου 2005 και Αντώνης Μπριλλάκης, ΕΠΟΝ Κρήτης: Μια παράλληλη ιστορία, άρθρο στο περιοδικό ΑΝΤΙ, τεύχος 13, 22/2/1975.
[6] Βλ. Η Αλίβρεκτος Νέα Χώρα: Μαρτυρία, Γ. Χριστοδουλάκης 2009, σελ. 205-206.
[7] Προφορική συνέντευξη που δόθηκε στον γράφοντα τον Αύγουστο του 2010 και επιβεβαιώνει όσα αναφέρονται στη μαρτυρία του Γ. Χριστοδουλάκη.
[8] Ο ανταρτοεπονίτης Σπ. Περάκης από τη Νέα Χώρα πρωτοστάτησε στην ίδρυση και ανάπτυξη της ΠΟΕΝ κι αργότερα της ΕΠΟΝ στο ν. Χανίων. Βγήκε στο βουνό και σκοτώθηκε στη μάχη της Παναγιάς στις 14 Νοέμβρη 1944. Στη μνήμη του η ΕΠΟΝ Νέας Χώρας συγκρότησε μια εκλεκτή ομάδα από νέους της συνοικίας και της έδωσε τιμητικά το όνομά του.
[9] Ο Π. Μιχελιουδάκης (1919-1989) γεννήθηκε στη Νέα Χώρα. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο και συμμετείχε στη Μάχη της Κρήτης. Συνιδρυτής της ΠΟΕΝ και μετά στην ΕΠΟΝ, υπήρξε πρόεδρος του Φοιτητικού Συνεταιρισμού. Ύστερα από τις μεγαλειώδεις αντιστασιακές εκδηλώσεις της 25ης Μαρτίου του 1944 στην Τριμάρτυρη, οι Γερμανοί τον επικήρυξαν και ο Παύλος ανέβηκε στο βουνό ως αντάρτης του ΕΛΑΣ αναλαμβάνοντας υπασπιστής του ιλάρχου Κρίτωνα Κυανίδη (καπετάν Φλωριά). Πήρε μέρος στη μάχη της Φουντάνας, στην επιχείρηση στη θέση Φώκιες, στη μάχη της Παναγιάς και ήταν γραμματέας στην συμφωνία της Τρομάρισσας μεταξύ ΕΑΜ και ΕΟΚ. Το 1947 σαν «δεσμώτης του πελάγους και των βράχων» εκτοπίζεται ως πολιτικός εξόριστος στην Ικαρία, στη Μακρόνησο, στον Άη Στράτη. Από το 1963 ασκεί τη δημοσιογραφία (Αυγή, Αλήθεια). Ήταν υποψήφιος σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις της ΕΔΑ στο νομό Χανίων έως τη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 η οποία τον εξορίζει ξανά στη Γυάρο και στη Λέρο. Το 1974 ήταν υποψήφιος με την «Ενωμένη Αριστερά» κι αργότερα με το ΚΚΕ Εσωτερικού στα Χανιά. Ήταν από τους πρωταγωνιστές της ΑΝΕΚ και ιδρυτικό μέλος της ΕΤΑΝΑΠ. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Κρητών Επιστημόνων. Έχει γράψει πλήθος άρθρων, μελετών, επιφυλλίδων και κριτικών σημειωμάτων σε εφημερίδες και περιοδικά στα Χανιά και στην Αθήνα.
[10] Ο Γ. Χριστοδουλάκης (1925) γεννήθηκε και μεγάλωσε δίπλα στην  «Αμμούτσα». Ατρόμητος, άφοβος και ακούραστος νέος, στην Κατοχή ήταν Γραμματέας της ΕΠΟΝ της Νέας Χώρας. Πρώτος έπιασε το επονίτικο χωνί και από το «μικρό τρουλί» (ανάμεσα στις σημερινές οδούς Βαλέστρα και Στυλ. Μακράκη), διαλάλησε, μέσα στη μαύρη ναζιστική νύχτα την ιαχή της λευτεριάς, χωρίς να λογαριάζει αν θα τον δουν τα μάτια των χαφιέδων. Το 1944 φυλακίστηκε για λίγο στο κολαστήριο της Αγιάς και αργότερα βγήκε για μικρό διάστημα στο βουνό στον υποδειγματικό λόχο της ΕΠΟΝ. Μετά την απελευθέρωση το μεταπολεμικό και μετεμφυλιακό κράτος τον «αντάμειψε» για την αντιστασιακή του δράση με 16 περίπου χρόνια με βασανιστήρια, φυλακές και εξορίες στα Γιούρα, στον Άη Στράτη, στη Μακρόνησο. Μετά την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης αγωνίζεται και μέχρι σήμερα για τη διάδοση της ιστορίας, των ιδανικών και των αξιών της Αντίστασης του λαού μας ενάντια στον φασισμό.
[11] Μιλά για το καπνεργοστάσιο του Μανωλικάκη που έβγαζε και τα λεγόμενα «στούκας» τσιγάρα.
[12] Τα εργατόπαιδα δούλευαν στα εργοστάσια επεξεργασίας ελαιολάδου και σαπωνοποιείας, της ΑΒΕΑ και του Πρέβε – Ιωαννίδη.

Πιτσιτάκης Γιώργος

Δάσκαλος/Ιστορικός Ερευνητής

Πρώτη δημοσίευση «Χανιώτικα Νέα»

Read Full Post »

201648

Καθόμουν χθες Τσικνοπέμπτη και παρακολουθούσα –θέλοντας και μη- τις συζητήσεις των πελατών στο μαγαζί. Ειπώθηκαν όπως κάθε φορά διάφορα, πρόκειται να σταθώ μοναχά σε μερικά. Κριτήριο επιλογής δεν είναι η πρωτοτυπία τους, αλλά το ακριβώς αντίθετο, το πόσο κοινότυπα είναι και το πόσο βαθιά ριζωμένα βρίσκονται στη συνείδηση της πλειοψηφίας. Ας πάμε όμως στο ψητό…

Έλεγε κάποιος στη δίπλα παρέα με ύφος δασκαλίστικο

  • Εμείς οι Έλληνες έχουμε το κακό ότι είμαστε διασπασμένοι, πρέπει να ενωθούμε όλοι μαζί επιτέλους!

Κανείς από τους άλλους δεν διαφώνησε.

Δεν πέρασαν δέκα λεπτά πριν ο ίδιος –ο ενωτικός- άρχισε να κατηγορεί τη διπλανή του που ήταν δημόσιος υπάλληλος, ότι η σύνταξη της των 1000 ευρώ είναι πάρα πολύ μεγάλη και ότι δεν τη δικαιούται σε σχέση με το τι πρόσφερε στην κοινωνία. Εκείνη, αφού πρώτα υπερασπίστηκε τον εαυτό της, τα έβαλε και αυτή με τη σειρά της με τους ελεύθερους επαγγελματίες, και ειδικότερα τους μάστορες που ποτέ δεν κόβουν λέει απόδειξη. Οι επιχειρηματίες της παρέας άρχισαν να διαμαρτύρονται για το πόσο τεμπέληδες είναι οι νέοι, και ότι κανείς τους δεν θέλει να δουλέψει.

  • Δηλαδή εμείς γιατί δουλεύουμε όλη μέρα; Εμείς οι επιχειρηματίες είμαστε οι μόνοι που προσφέρουμε στον τόπο και δίνουμε και δουλειές σε οικογένειες, δεν είμαστε σαν τους χαραμοφάηδες του δημοσίου!

Αυτό που έχουν πολλοί επιχειρηματίες, από το μικρότερο ως τον μεγαλύτερο, να νομίζουν ότι δουλεύουν για το καλό του κόσμου και όχι για την τσέπη τους είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο…

Εκεί κάπου λοιπόν έκανα και εγώ την πρώτη μου παρέμβαση λέγοντας τους ότι το 20/100 του πληθυσμού κατέχει το 95/100 του πλούτου και ότι το πιο πλούσιο 1/100 κατέχει πάνω από τον μισό πλούτο τη Γης. Γιατί λοιπόν αντί εμείς οι από κάτω να τσακωνόμαστε μεταξύ μας για τα ψίχουλα, να μην απαιτήσουμε μια πιο δίκαιη μοιρασιά σε σχέση με τους από πάνω που έχουν τα πολλά; Την ερώτηση την έκανα και στην παραδίπλα παρέα για να πάρω την απάντηση ότι αυτοί(οι από πάνω) δεν έχουν σχέση με εμάς(τους από κάτω). Με λίγα λόγια είναι λες και υπάρχουν στεγανά ανάμεσα στον πλούτο των πλουσίων και στη φτώχεια των φτωχών. «Εγώ ξέρω τη λύση!» μου λέει ο ίδιος από την παραδίπλα παρέα που έχει μαγαζί με ηλεκτρολογικά, «Πρέπει να μειώσουν το ΦΠΑ στο 10/100». Το έβλεπε βέβαια από το «στεγνά» δικό του μετερίζι, αφού αν πέσει το ΦΠΑ θα αυξηθούν ενδεχομένως οι πωλήσεις και θα ανεβεί και το περιθώριο κέρδους. Του εξηγώ λοιπόν ότι το γεγονός της αύξησης των φόρων στα χαμηλά και μεσαία στρώματα του πληθυσμού, συνδέεται άμεσα με τις απαιτήσεις του διεθνούς τραπεζικού κεφαλαίου, άρα, κανένα στεγανό δεν υπάρχει ανάμεσα σε εμάς και σε αυτό, τα δικά μας λεφτά και ο δικός μας ο κόπος είναι που κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους. Έδειξε να το επεξεργάζεται όμως δεν μου απάντησε.

Αργότερα το θέμα της πρώτης παρέας άλλαξε και πήγε στον εμφύλιο. Μπήκα και εγώ σφήνα στην κουβέντα αλλά δεν έδιναν και πολύ σημασία στις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που τους παρέθετα. Κάποια στιγμή έπιασα κατ’ ιδίαν συζήτηση με τον πιο «λάιτ» από αυτούς. «Στον πόλεμο και οι δύο πλευρές καταντάνε να γίνονται το ίδιο» μου λέει. «Δηλαδή…», τον ρωτάω, «στην κατοχή ήταν το ίδιο οι ναζί με αυτούς που πολεμούσαν τους ναζί;». Απάντηση δεν πήρα ούτε από αυτόν …

Γενικά αυτές οι υπεραπλουστευτικές απαντήσεις του στυλ «η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση», και, «όλοι το ίδιο είναι» εκφράζουν στην καλύτερη περίπτωση άγνοια. Άμα δεν ξέρεις τίποτα για ένα ζήτημα πετάς ένα «η αλήθεια βρίσκεται πάντα κάπου στη μέση» και καθάρισες. Στην περίπτωση όμως που δεν εκφράζονται από άτομα ή φορείς που έχουν άγνοια, διαδίδονται ακριβώς για να διαμορφώσουν τις αντιλήψεις όσων τελικά δεν το ψάχνουν και πολύ και δέχονται την επικρατέστερη «αποψάρα». Κάπως έτσι καταλήγουμε σε οπτικές του στυλ «μα έλληνας να τουφεκάει έλληνα;».

Παρακάτω –προς ένδειξη ότι δεν είναι όλοι ίδιοι- ακολουθούν μερικά αποσπάσματα από το συλλογικό βιβλίο της Σύγχρονης Εποχής, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας(σελ.77-79). Αποτελούν μαρτυρίες από αριστερές πολιτικές κρατούμενες στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ σε υπόμνημα τους προς τον ΟΗΕ το 1950. Οι ίδιες και οι οικογένειες τους –όπως και χιλιάδες άλλοι κρατούμενοι- είχαν πρωτύτερα δώσει το αίμα τους για την απελευθέρωση της χώρας από τους ναζί και τους ντόπιους συνεργάτες τους.(Διατηρώ την ορθογραφία του πρωτότυπου)

«Η ΜΑΡΙΑ ΤΣΑΛΜΑ έχασε τον άνδρα της στην Αλβανία. Δύο αδέρφια της σκότωσαν οι Γερμανοί και η ίδια, το τραγικό θύμα, αφού βασανίστηκε απάνθρωπα με μαχαιριές σε όλο της το σώμα, δικάστηκε σε θάνατο.»

«Της ΓΑΡΥΦΑΛΙΑΣ ΔΟΥΝΙΑ εκτελούν τον αδελφό της οι Γερμανοί και τα σημερινά στρατοδικεία τον άλλον τον αδελφό, ενώ αυτή βασανίζεται και καταδικάζεται. (…) Δεν τους εμπόδισαν τα 70 χρόνια της ΑΘΗΝΑΣ ΤΣΑΝΤΙΚΟΥ να την ξεγυμνώσουν, να της περάσουν φάλαγγα και να την πολτοποιήσουν(βρίσκεται μόνο μ’ ένα γλουτό). Αλλά ούτε και τη γριά ηρωίδα δεν την εμπόδισε τίποτα να φωνάζει από την απομόνωση γυμνή και κρεουργημένη στο 15χρονο αγόρι της που το βασανίζανε(…): «Μη παιδί μου, πεις ψέματα και πάρης κόσμο στο λαιμό σου!».»

«Κι όταν στη ΓΙΑΓΙΑ ΚΑΣΤΑΝΙΔΟΥ, 65 χρονών, μετά από τα βασανιστήρια, της φέρανε μπροστά δεμένο το ανήλικο παιδί της (14 χρονών) και του στηρίξανε του πιστόλι στα μηνίγγια(…): «Μη σε νοιάζει, παιδί μου», του είπε, «κι αν πεθάνης, δε θα καταλάβης τίποτα, δυο λεπτών υπόθεση είναι, σε λίγο θα ‘ρθω και ‘γω.»

«Της ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ της αρπάζουν από την αγκαλιά και της σκοτώνουν το μικρό που της είχε αφήσει ο εκτελεσμένος από τους Γερμανούς άνδρας της. Μετά την βασανίζουν και της σπάνε την ωμοπλάτη και τη λεκάνη.»

«Η ΒΙΟΛΕΤΑ ΤΣΑΜΟΥΤΑΛΙΔΟΥ, 75 χρόνων, με σκοτωμένο το παιδί της από τους Γερμανούς, ενώ τη βασανίζουν, άκουγε από το διπλανό κελί τα βογκητά του παιδιού της, του ήρωα του Ελ-Αλαμέιν, που ενώ ξεψυχούσε από τα βασανιστήρια φώναξε «μάνα μου»»

«Τη ΜΑΛΑΜΑΤΗ ΚΑΛΚΑΝΤΖΗ, 60 χρόνων, αφού την βασάνισαν μαζί με τον άνδρα της, την πέταξαν τη νύχτα μαζί του σ’ ένα σκοτεινό κελί αναίσθητη από τα βασανιστήρια. Σε λίγο συνήλθε ακουμπισμένη στο κρύο μάγουλο του ανδρός της, που ήταν νεκρός.»

«Την ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΟΥΚΜΑ, 60 χρονών, την βασάνισαν απάνθρωπα γιατί είχε κόρη στο βουνό. Την πατούσαν με τα άρβυλα στο στήθος και στο σώμα ολόκληρο, τόσο που τα σημάδια φαίνονται και σήμερα, της φόρεσαν κυλότα ειδική, της βάλανε μέσα γάτα, που της ξέσχισε τις σάρκες, της έβαλαν παλούκια στα γεννητικά όργανα. Έμεινε σακατεμένη.»

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

Read Full Post »

Συνέχεια από το προηγούμενο

jean-jacques-rousseau-bg

Ο μεγάλος Ζαν Ζακ Ρουσσώ

Θα λέγαμε λοιπόν ότι οι αστικοί θεσμοί από τη γέννηση τους ευαγγελίστηκαν μια οικουμενικότητα. Ήταν «τα ατομικά δικαιώματα του ανθρώπου», όχι του Γάλλου, όχι του Άγγλου, αλλά δυνητικά όλης της ανθρωπότητας(βέβαια κάποιοι «άγριοι» στις αποικίες ίσως και να εξαιρούνταν). Η οικουμενικότητα αυτή δεν μπορούσε να ξεφύγει από τις αρχές και την ηθική που αξίωνε, τις αρχές δηλαδή και την ηθική της αστικής τάξης, για αυτό και ως υπόδειγμα ανθρώπου αντιλαμβάνεται τον αστό και ότι τον πλαισιώνει. Ρισκάρω εδώ να πω, ότι οι αξίες αυτές ήταν στην πραγματικότητα απόλυτα συμβατές με την επιθυμία του κεφαλαίου για παγκόσμια εξάπλωση και κυριαρχία, εξού και η οικουμενικότητα.

Οι αστικές ελευθερίες, ως τέτοιες(και εδώ με πρόλαβε ο Κοσμόπουλος στα σχόλια), και οι αστικές διακηρύξεις περί ισότητας με τη σειρά τους, από τη στιγμή που η αστική τάξη κυριάρχησε της αριστοκρατίας, έχασαν το ουσιαστικό τους αρχικό αίτημα και απέκτησαν τυπική υπόσταση. Στην ουσιαστική τους μορφή διέλυσαν έναν ήδη διαμορφωμένο κόσμο με θεσμοθετημένη ανισότητα και ιδιαίτερα δικαιώματα, μόνο για να στήσουν –όπως είδαμε και παραπάνω- έναν καινούριο κόσμο με τις δικές του ανισότητες. Απέναντι σε αυτές τις ανισότητες οι αστικές διακηρύξεις παίρνουν τυπική μορφή, γίνονται άδειες λέξεις, δεν επιδιώκουν κάποιου είδους μεταβολή προς μια πιο δίκαιη διανομή του πλούτου. «Όλοι γεννιούνται ίσοι»… οκ αλλά για την υπαρκτή ανισότητα θα πούμε τίποτα; «Όλοι έχουν δικαίωμα στην εργασία»… οκ αλλά για τους ανέργους θα πούμε τίποτα; Απέναντι σε όλα αυτά οι αστικοί θεσμοί στέκουν απαθείς, και αυτό διότι ποτέ δεν φτιάχτηκαν για να καταπολεμήσουν την πραγματική ανισότητα. Οι αστικοί θεσμοί παίρνουν ουσιαστική μορφή, μοναχά εκεί που χρειάζεται αυτήν την πραγματική ανισότητα να την υπερασπιστούν. Μια τέτοια περίπτωση είναι η κατοχύρωση της ατομικής ιδιοκτησίας, τι κι αν το 10/100 του πλανήτη κατέχει το 90/100 του πλούτου, είναι ιδιοκτησία τους και πρέπει να προστατευθεί. Στην πραγματικότητα πρέπει και να αυξηθεί, αφού οι αστικοί θεσμοί σφυρίζουν αδιάφορα όσο η μεγάλη ιδιοκτησία απαλλοτριώνει με νόμιμο τρόπο(άρα και ηθικό) την μικρή, με αποτέλεσμα η ψαλίδα της ανισότητας να ανοίγει ακόμα περισσότερο(συγκεντροποίηση του κεφαλαίου).

Βεβαίως ακόμη και αυτοί οι ανεπαρκείς, οι μονομερείς, οι αλλήθωροι αστικοί θεσμοί, όταν το χρειαστεί το κεφάλαιο, χώνουν το κεφάλι στην άμμο και δεν το ενοχλούν. Πάρτε για παράδειγμα την εκμετάλλευση των αποικιών από τις μεγάλες αποικιοκρατικές δυνάμεις όλους τους προηγούμενους αιώνες, ή τις αμερικανοκίνητες δικτατορίες στην Λατινική Αμερική, τη δική μας χούντα, το ναζισμό και το φασισμό. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι αστικοί θεσμοί υποκλίθηκαν ταπεινά, ανοίγοντας δρόμο στους «ποιητές» για να περάσουν και να ασκήσουν την δικτατορία του κεφαλαίου χωρίς τις περιττές περισπάσεις και την ενοχλητική μουρμούρα των κοινοβουλίων, του συνδικαλισμού ή του τύπου. Και μιας και μιλήσαμε για φασισμό και ναζισμό, ας αναφερθούμε επιγραμματικά σε ένα φαινόμενο το οποίο παρατηρείται έντονα στις μέρες μας.

Ιστορικά ο φασισμός εμφανίστηκε ως μια ιδεολογία αντί-διαφωτιστική, με την έννοια ότι ήρθε ως μια άρνηση διακηρύξεων του τύπου ελευθερία-ισότητα-αδελφότητα. Αρνήθηκε τον κοινοβουλευτισμό, την ελευθερία του τύπου, τα δικαιώματα του ανθρώπου κ.α. Στην πραγματικότητα ο φασισμός ήταν η ιδεολογία που ήρθε και ταίριαξε –για μια σειρά από λόγους- στον καπιταλισμό που ετοιμάζονταν για ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Αυτός είναι και ο λόγος που όσο κόντρα και αν πήγε ο ναζισμός στις αρχές και τις διακηρύξεις της αστικής τάξης του 18ου αιώνα, καθόλου δεν πείραξε, αντίθετα ευεργέτησε, την κυρίαρχη γερμανική και ιταλική αστική τάξη του 20ου αιώνα.[1] Πώς να την πειράξει άλλωστε αφού την είχε ως εντολοδόχο.

16299153_10154907587384194_8080232558955049202_n.jpg

Παρόλα αυτά, σε συνθήκες αστικής δημοκρατίας, οι φασίστες εκμεταλλεύονται τους αστικούς θεσμούς στο βαθμό που αυτοί οι θεσμοί τους ωφελούν. Ο Χίτλερ για παράδειγμα, πήρε το χρίσμα για την εξουσία με άκρως συμβατό προς τους αστικούς θεσμούς τρόπο, κατόπιν βέβαια, κατήργησε τους ίδιους αυτούς θεσμούς. Αντίστοιχα, στη χώρα μας, η ναζιστική οργάνωση «Χρυσή Αυγή», ιδεολογικοί απόγονοι του Χίτλερ και των ταγματασφαλιτών, εκμεταλλεύονται και αυτοί τους αστικούς θεσμούς προς όφελος τους, και οι αστικοί θεσμοί ούτε κιχ δε βγάζουν.

  • «Είμαστε νόμιμα εκλεγμένο κόμμα», λένε.
  • «Μη μας αφαιρείτε το δικαίωμα να αυτοπροσδιοριζόμαστε, δεν είμαστε ναζί είμαστε Έλληνες εθνικιστές», λένε. Τι και αν υπάρχουν χιλιάδες γιγαντοαφίσες του Χίτλερ, ναζιστικές σημαίες, τατουάζ με σβάστικες, «αρχαιοελληνικοί χαιρετισμοί», αναφορές σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, λατρεία της χούντας των συνταγματαρχών και του Μεταξά, μίσος για την εθνική αντίσταση. Είπαμε, είσαι ότι δηλώνεις.
  • «Οι Έλληνες αντιμετωπίζουν την ανισότητα και τον ρατσισμό στη χώρα τους», λένε, και προσπαθούν να πετάξουν έξω παιδιά μεταναστών από τους παιδικούς σταθμούς, τους μετανάστες από τα νοσοκομεία, τραμπουκίζουν μικροπωλητές, δεν αφήνουν τα προσφυγόπουλα σε χλωρό κλαρί κ.α.
  • Παράλληλα κάνουν συνεχώς μηνύσεις και προσφεύγουν στη δικαιοσύνη για κάθε ψύλλου πήδημα, την ίδια μάλιστα στιγμή που εγκληματούν με δολοφονίες, βιασμούς, δολοφονικούς ξυλοδαρμούς κ.α.

Είπαμε παραπάνω ότι οι αστικοί θεσμοί σιωπούν, αυτό δεν είναι εντελώς αληθές, μιας και πολλοί αστοί πολιτικοί – και όχι μόνο χρυσαυγίτες- συχνά χρησιμοποιούν τους θεσμούς αυτούς για να υπερασπιστούν την Χρυσή Αυγή. Το δικαίωμα τους να υπάρχουν στη βουλή, το δικαίωμα τους να χρησιμοποιούν αίθουσες των δημοτικών αρχών, το δικαίωμα τους στον τηλεοπτικό χρόνο κ.α. Σχετικό άρθρο είχα γράψει λίγο παλιότερα, θα το βρείτε εκεί. Γίνονται λοιπόν οι αστικοί θεσμοί όπλο στα χέρια αυτών που θέλουν να τους καταργήσουν για να φέρουν το μεσαίωνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η δίκη του δήμαρχου της Πάτρας Κώστα Πελετίδη, ο οποίος –μετά από ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου- αρνήθηκε να παραχωρήσει στους χρυσαυγίτες την αίθουσα του δήμου πατραίων και τώρα δικάζεται για αυτή του την πολιτική επιλογή. Αντίθετα, οι χρυσαυγίτες εγκληματούσαν για πολύ καιρό και η δικαιοσύνη έκανε τα στραβά μάτια, τουλάχιστον μέχρι να φτάσουμε στην περίπτωση Φύσσα. Ακόμα όμως και στη μετά-Φύσσα εποχή, πολλά από τα εγκλήματα των φασιστών δεν έχουν συμπεριληφθεί στην δικογραφία ενώ οι δίκες σέρνονται με την πρόφαση ότι δεν μπορεί να βρεθεί κατάλληλος χώρος. Στην απορία που μπορεί να έχει κάποιος «γιατί γίνονται όλα αυτά;», η απάντηση είναι ότι τόσο οι αστικοί θεσμοί όσο και ο φασισμός, υπάρχουν για να εγγυόνται την κυριαρχία της αστικής τάξης στα εύκολα και στα δύσκολα. Όσο αλληλοαναιρούμενοι και αν μοιάζουν με την πρώτη ματιά, αν συλλάβει κάποιος την πλήρη εικόνα θα συνειδητοποιήσει ότι είναι συμπληρωματικοί.

patra2-1021x580

Ο Πελετίδης βαδίζει προς το δικαστήριο με το χαμόγελο στα χείλη, το δίκιο με το μέρος του,  και τον λαό της Πάτρας να τον ακουλουθεί.

Κάπου εδώ τελειώνει το δεύτερο και τελευταίο μέρος του άρθρου αναφορά στους αστικούς θεσμούς. Έχω υπόψη μου ότι σε καμία περίπτωση δεν εξάντλησα το ζήτημα. Ελπίζω σε έναν γόνιμο διάλογο στα σχόλια.

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

[1] Φυσικά την πλήρωσαν πολλοί μικρομεσαίοι εβραίοι, και κάποιοι ίσως λίγο μεγαλύτεροι, θύματα των ενδοαστικών ανταγωνισμών. Αξίζει επ’ αυτού να διαβάσετε το άρθρο «Οι εβραίοι και η Ευρώπη» του Μαξ Χορκχάιμερ.

Read Full Post »

4565e212d840f265fe90a65b3d68b1dc

Ο θάνατος του Μαρά

Η έννοια του «ελεύθερου ατόμου», η έννοια του «πολίτη», η έννοια του «κοινωνικού συμβολαίου», ο κοινοβουλευτισμός και τα αστικά κόμματα, η «ελευθερία του τύπου», η «ελευθερία της έκφρασης», είναι μερικές μόνο από τις θεωρητικές σταθερές που διέπουν λίγο πολύ τις «μοντέρνες κοινωνίες». Η ανάδυση αυτού του συνόλου των ιδεών ήρθε σε μεγάλο βαθμό με τον διαφωτισμό, που κατά κάποιο τρόπο αποτέλεσε το πνεύμα της μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης, η οποία με τη σειρά της διέδωσε τις ιδέες αυτές σε όλα τα μήκη και τα πλάτη.

Οι έννοιες αυτές στο σύνολο τους, αποτελούσαν ένα αίτημα το οποίο ταίριαζε στις επιδιώξεις της τότε ανερχόμενης αστικής τάξης απέναντι στα θεσμοθετημένα ιδιαίτερα κληρονομικά δικαιώματα της αριστοκρατίας, τα οποία έμπαιναν εμπόδιο στην απελευθέρωση της δυναμικής της και την απέκλειαν από κρατικούς και πολιτικούς θεσμούς. Το «όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι», για παράδειγμα, επεδίωκε την κατάργηση των κληρονομικών προνομίων που απολάμβανε η αριστοκρατία σε σχέση με τις υπόλοιπες κατηγορίες ανθρώπων, μεταξύ αυτών και οι αστοί. Η αστική τάξη, ως ανερχόμενη τάξη εκείνη την εποχή(18ος-19ος αιώνας) –και μέσα από την αστική διανόηση- έγινε ο κύριος φορέας αυτού του συνόλου των ιδεών. Το γενικό αίτημα ήταν η απελευθέρωση των αστών από κανόνες και θεσμούς που εξέφραζαν μια τάξη πραγμάτων σε παρακμή. Παρότι σε παρακμή, και παρότι η φεουδαρχία μπορούσε να παραλληλιστεί με ένα δόντι που είχε σαπίσει, έτσι όπως ακριβώς και το δόντι, οι αριστοκράτες, αντιστέκονταν όσο μπορούσαν στο να πέσουν και προκαλούσαν τον μέγιστο δυνατό πόνο σε κάθε προσπάθεια ανατροπής των ιδιαίτερων προνομίων τους.

Η αστική τάξη, προκειμένου να επιβάλλει τη θέληση της στην αριστοκρατία και στη μοναρχία, κατάφερε να πείσει ότι τα δικά της ιδιαίτερα συμφέροντα αποτελούσαν το γενικό συμφέρον όλων των καταπιεσμένων τάξεων(ενα κάπως σχετικό άρθρο που είχα γράψει παλιότερα). Αυτό είχε σαν συνέπεια, δίπλα στους αστούς να αγωνιστούν και να επαναστατήσουν και άλλα κοινωνικά στρώματα[1], μεταξύ αυτών και η εξαθλιωμένες «λαϊκές μάζες» που για αιώνες υπέφεραν από την ασυδοσία των ευγενών. Η πορεία προς την επικράτηση είχε μεν τα μπρος πίσω της, αλλά με τον καιρό εξαφάνισε μια για πάντα τον παλαιό εκείνο κόσμο, με αποτέλεσμα στις μέρες μας να έχουν μείνει μοναχά μερικά ισχνά υπολείμματα του, σαν ξόανα, η σαν τις τελευταίες σπίθες μιας φλόγας που έχει από καιρό πάψει να τροφοδοτείται με νέο υλικό.

Με την οριστική επικράτηση της η αστική τάξη μετατράπηκε από προοδευτική σε συντηρητική. Στη θέση του παλιού κόσμου των ιδιαίτερων συμφερόντων που γκρέμισε, όρθωσε έναν νέο στερέωμα ιδιαίτερων συμφερόντων, των δικών της. Παράλληλα έθεσε ως κύρια επιδίωξη της να διατηρήσει αυτό το στερέωμα πάση θυσία, με ότι αυτό σήμαινε για τις υπόλοιπες καταπιεσμένες τάξεις και τις λαϊκές μάζες που τους είχαν πρωτύτερα βοηθήσει. Οι αστοί σχεδόν εξαφάνισαν τους θεσμούς εκείνους που έδιναν ιδιαίτερα δικαιώματα στην κληρονομική αριστοκρατία, και στη θέση αυτών των θεσμών ήρθαν τα αστικά συντάγματα. Στα οποία –αστικά συντάγματα- περιλαμβάνονταν και περιλαμβάνονται άρθρα με διακηρύξεις του τύπου:

  • Όλοι γεννιούνται ίσοι
  • Όλοι έχουν τα ίδια δικαιώματα
  • Όλοι δικαιούνται ίσες ευκαιρίες

Στην πραγματικότητα και μόνο που υπάρχουν αυτά τα συντάγματα, αποτελούν απόδειξη ότι ακόμα και στην αστική κοινωνία οι ανισότητες εξακολουθούν να υπάρχουν. Διότι αν πραγματικά γεννιόνταν όλοι ίσοι, αν όλοι είχαν τα ίδια δικαιώματα, τότε δεν θα χρειάζονταν τα συντάγματα για να θέτουν αυτούς τους κανόνες. Ο γιός του βιομήχανου για παράδειγμα δεν γεννιέται ίσος με το γιό του αγρότη, και ούτε θα έχει τις ίδιες ευκαιρίες με αυτόν. Στην καλύτερη περίπτωση, όπως λέει και ο Μαρξ, η αστική ιδεολογία αξιώνει μια ιδέα περί ισότητας η οποία αφαιρεί από τα υποκείμενα το πραγματικό περιεχόμενο της ζωής τους(πλούσιος, φτωχός, μειονότητα, άνδρας – γυναίκα, κυρίαρχη ομάδα ) και υψώνει στη θέση του ένα αφηρημένο ξόανο, τον πολίτη. Σαν «πολίτες», δηλαδή σαν αφηρημένες θεωρητικές έννοιες, είμαστε όλοι ίσοι. Σαν άνθρωποι, δηλαδή σαν συγκεκριμένα υποκείμενα, όχι. Η έννοια του πολίτη είναι μια έννοια που αφαιρεί το πραγματικό κοινωνικό περιεχόμενο και υψώνει στη θέση του ένα σκιάχτρο το οποίο υποτίθεται εκπροσωπεί τον καθένα μας ξεχωριστά ως μέτρο πολιτικής ισότητας. Στην ουσία αποτελεί μια ισοπέδωση, μια παραίτηση από την επιδίωξη της άμβλυνσης των υπαρκτών διαφορών,  ένα είδος «ισότητας» που υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Τα δικαιώματα του πολίτη είναι και αυτά εν πολλοίς αφηρημένα. Στο βαθμό που δεν είναι αφηρημένα, αντανακλούν τις επιδιώξεις της αστικής τάξης στην ιστορική πάλη της με την φεουδαρχία.

Το «Όλοι γεννιόμαστε ίσοι», για παράδειγμα εκφράζει το αίτημα να μην υπάρχουν ιδιαίτερα κληρονομικά δικαιώματα. Το «όλοι πρέπει να έχουν ίση αντιμετώπιση απέναντι στο νόμο» εκφράζει πάλι το αίτημα των αστών να μην τους αντιμετωπίζει άνισα η δικαιοσύνη σε σχέση με τους αριστοκράτες. Το «όλοι πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες» εκφράζει την επιδίωξη της αστικής τάξης να μην αποκλείεται από τα ανώτερα κρατικά και πολιτικά αξιώματα προς όφελος της αριστοκρατίας. Με λίγα λόγια, η έννοια του πολίτη, είναι ιστορικά προσδιορισμένη και ανταποκρίνεται στα ιδιαίτερα συμφέροντα της αστικής τάξης στην πορεία της προς την επικράτηση. Η ίδια η έννοια του ατόμου εξέφραζε το πέρασμα από μια κοινωνία με «κοινοτική» δομή, σε μια νέα κοινωνία που οι κοινοτικοί δεσμοί υποβαθμίζονται και η «ανθρώπινη μονάδα» επιδιώκει να αποτελέσει την νέα μονάδα μέτρησης. Ο αστός επιχειρηματίας που έχει υποχρέωση να αυξήσει τον πλούτο του μέσω της επιχειρηματικότητας, ο «ελεύθερος» εργάτης που σαν μονάδα πωλεί την εργατική του δύναμη στην αγορά εργασίας, η μαζική αστικοποίηση, ο καταναλωτισμός, η συσπείρωση στην πυρηνική οικογένεια έναντι της διευρυμένης, δημιούργησαν μια νέα αντίληψη για την κοινωνία που έσπασε τους παραδοσιακούς δεσμούς. Οι άνθρωποι πλέον, άρχισαν όλο και λιγότερο να βρίσκονται μεταξύ τους ως μέλη μιας κοινότητας(προσωποποιημένες σχέσεις αγροτικής παραγωγής στην ύπαιθρο, συντεχνιακός τρόπος παραγωγής), και όλο και περισσότερο να συναντώνται ως καλοσυντονισμένες μονάδες επικεντρωμένες στην από- προσωποιπημένη καπιταλιστική διαδικασία της παραγωγής.

Και εδώ ξανά συναντάμε την έννοια του αφηρημένου ατόμου, του ατόμου της μανιφακτούρας, του εργοστασίου. Του ανθρώπου αριθμού, που καλείται να αφήσει την προσωπική του ζωή έξω από την πύλη του εργοστασίου και να χρησιμοποιήσει μόνο τις ικανότητες του εκείνες που αφορούν την παραγωγή. Πρέπει όμως να πάρουμε υπόψη μας και μια ποιοτική διαφορά ανάμεσα στους αστούς και στους μορφωμένους από την μια πλευρά, και στους εργάτες από την άλλη. Οι αστοί και οι μορφωμένοι, κατέχουν το «δικαίωμα» να επινοούν το άτομο τους ως διακριτή προσωπικότητα, οι απλοί εργάτες αντιμετωπίζονται στην βιομηχανική/αστική κοινωνία περισσότερο ως άτομα αριθμοί. Η οικονομικοί, οι κρατικοί, ακόμα και οι κοινωνικοί μηχανισμοί της άρχουσας τάξης τους αντιλαμβάνονται περισσότερο ως λογιστικές οντότητες και λιγότερο ως ολοκληρωμένα ανθρώπινα όντα. Στις περιοχές που ο κόσμος της υπαίθρου συνεχίζει να επιβιώνει, οι παλαιοί θεσμοί έχουν περισσότερη αντοχή, όμως στο βιομηχανικό κόσμο τις εξελίξεις τις οδηγεί η πόλη και όχι η ύπαιθρος.

Προκειμένου να μη γίνει το άρθρο πολύ μακροσκελές -και επειδή σώνεται και η μπαταρία του laptop- βάζω εδώ κάπου εδώ ένα προσωρινό στοπ. Το κείμενο θα συνεχιστεί και θα ολοκληρωθεί στο δεύτερο μέρος.

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

[1] Αξίζει να σημειωθεί ότι αρχικά στη Γαλλία επαναστάτησε εναντίον του μονάρχη και η ίδια η αριστοκρατία, προκειμένου να περιορίσει προς όφελος της τα προνόμια του.

 

Εκεί το δεύτερο μέρος

Read Full Post »

 

Την μέρα που είχαν βγει στη φόρα οι φωτογραφίες από το Καστελόριζο οι οποίες έδειχναν μέλη της κυβέρνησης της «αριστεράς» (Πάνος Καμμένος, Δημήτρης Δρίτσας κ.α) να ποζάρουν δίπλα σε χρυσαυγίτες βουλευτές(Κασιδιάρης, Παππάς), σκέφτηκα ότι αυτό ήταν κάτι που μάλλον δεν το ήθελαν αλλά και δεν μπορούσαν να αποφύγουν για θεσμικούς λόγους. Θεώρησα δηλαδή ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα προτιμούσε αυτή η φωτογραφία να μην είχε δει το φως της δημοσιότητας και ότι απλά αναγκάστηκαν να τους «ανεχθούν» δίπλα τους για να μην παραβούν τους κανόνες του αστικού κράτους(αλήθεια τι μας λέει αυτό για τους κανόνες του αστικού κράτους). Και αυτό όχι επειδή τρέφω κάποια εκτίμηση στο ΣΥΡΙΖΑ, δεν πιστεύω δηλαδή ότι θα τους απέφευγαν αν μπορούσαν για λόγους ιδεολογικούς, απλά για να μην αμαυρώσουν –βάση της αρχής ότι ο καθένας είναι ότι δηλώνει- την εικόνα τους ως κόμμα της αριστεράς.

Τελικά δεν ήταν αυτή η περίπτωση, και υπάρχουν δυο πολύ ισχυρά τεκμήρια που δείχνουν ότι ήταν συνειδητή η επιλογή τους να βρεθούν και να φωτογραφηθούν δίπλα στους χρυσαυγίτες. Το πρώτο τεκμήριο είναι η αναφορά της ίδιας της αυγής στο γεγονός:

%ce%ba%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%b6%ce%bf

Η πλάκα είναι ότι ακριβώς το ίδιο άρθρο με την ίδια φώτο, θα μπορούσε να είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα Χρυσή Αυγή αντί για την Αυγή.

Θα υπέθετε κανείς πως αν ήθελαν θα μπορούσαν να είχαν επιλέξει μια άλλη φωτογραφία που να συνοδεύει το άρθρο, αντίθετα επέλεξαν μια στην οποία φαίνεται πρώτη μούρη ο Κασιδιάρης. Αυτό, σε συνδυασμό με το άρθρο που συνοδεύει τη φωτογραφία, κάνει στο δικό μου μυαλό αρκετά ξεκάθαρο ότι δεν μπορεί να αποδοθεί στην «κακιά στιγμή» η συνύπαρξη φασιστών και … «σοσιαλιστών» στο Καστελόριζο. Αντίθετα, υπάρχει προγραμματισμός και σκοπιμότητα. Θα μπορούσαμε για παράδειγμα να το δούμε ως μια επίδειξη «εθνικής ομοψυχίας», ότι, «να, απέναντι στον κοινό εχθρό είμαστε όλοι οι Έλληνες ενωμένοι άσχετα από κόμματα και ιδεολογίες». Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι παρόμοιο κλίμα επικρατούσε στις πλατείες των αγανακτισμένων, «έξω τα κόμματα, όλοι οι Έλληνες μαζί»[1]. Τι και αν ήταν τελικά δύο κόμματα εκείνα που ωφελήθηκαν από το «κίνημα πλατείας», το Σύριζα και η Χρυσή Αυγή.

Το δεύτερο τεκμήριο, που  θα μπορούσε να πείσει και τον πιο καλόπιστο απέναντι στο σύριζα για το μη συμπτωματικό της υπόθεσης είναι οι δηλώσεις του συριζαίου πρώην υπουργού δικαιοσύνης  Νίκου Παρασκευόπουλου:

«Η εικόνα της συνύπαρξης στο Καστελόριζο και στη Ρω σε πολλούς μας δεν άρεσε. Από την άλλη όμως πρέπει να αποφασίσουμε τι προτιμούμε: Μια προσπάθεια ένταξης της Χρυσής Αυγής στο κλίμα της δημοκρατίας ή τη διαρκή ρήξη. Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να προηγηθεί η ουσία μιας σύγκλισης».

Πρόσθεσε: «Η Χρυσή Αυγή πρέπει να δεχθεί έμπρακτα την υπαγωγή της στους θεσμούς της Δημοκρατίας. Και αυτή τη στάση, αν και όταν εκδηλωθεί, πρέπει να τη στηρίξουν τα δημοκρατικά κόμματα».[2]

Στα λόγια του πρώην υπουργού παρατηρούμε αφενός μια προτροπή για κατευνασμό του κτήνους, και αφετέρου ένα κλίμα τύπου «να τα βρούμε και να συνυπάρξουμε». Σε αυτό το σημείο καλό θα ήταν να κάνουμε μια μικρή ιστορική παρένθεση/αναδρομή και να μιλήσουμε λίγο για το μεσοπόλεμο.

Την τακτική αυτή του κατευνασμού των ναζί την εφάρμοσαν στο παρελθόν τόσο η Γαλλία όσο και η Αγγλία πριν από το ξέσπασμα του Β παγκοσμίου πολέμου. Η ιδέα τους ήταν ότι αν φέρονταν με το γάντι στον Χίτλερ, αν τον καλόπιαναν, τότε αυτός δεν θα στρέφονταν εναντίον τους, και, στην καλύτερη των περιπτώσεων θα στρέφονταν εναντίον του κοινού τους εχθρού που ήταν η Σοβιετική Ένωση. Έτσι, παρά τις εκκλήσεις της ΕΣΣΔ για κοινό μέτωπο απέναντι στη ναζιστική Γερμανία, προσάρμοσαν την εξωτερική τους πολιτική γύρω από αυτήν την ιδέα, ακόμα και όταν ο Χίτλερ είχε δείξει τα δόντια του ενάντια στους γειτονικούς λαούς. Πάντως, παρά την καλή τους διαγωγή, τόσο η Αγγλία όσο και η Γαλλία, πλήρωσαν ακριβά τις συνέπειες του γερμανικού ιμπεριαλιστικού επεκτατισμού και κάθε άλλο παρά απέφυγαν την σύγκρουση.

Στην ίδια τη Γερμανία, όταν το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα κλήθηκε να διαλέξει ανάμεσα στο να στηρίξει τους κομμουνιστές ή το αστικό κράτος, αυτό επέλεξε να στηρίξει το αστικό κράτος ενάντια στον κοινό τους εχθρό που ήταν οι «κόκκινοι» και να ευλογήσει την όποια καταστολή για την αποτυχία της επανάστασης και των ταξικών αγώνων που ακολούθησαν. Κατά την άνοδο του ναζισμού, μάταια οι συνεπείς ταξικές δυνάμεις έκαναν εκκλήσεις για κοινό μέτωπο απέναντι στον Χίτλερ. Οι σοσιαλδημοκράτες είχαν κάνει την επιλογή τους, θα στήριζαν μέχρι τελευταίας ρανίδας του αίματος τους το αστικό σύστημα και το δικαίωμα του ναζιστικού κόμματος να συμμετέχει στις εκλογές όπως κάθε άλλο κόμμα. Ήθελαν και εκείνοι να κατευνάσουν τον Χίτλερ βλέπετε, άλλωστε ήταν ξεκάθαρο πως μεταξύ των ναζί και των κομμουνιστών αυτοί επέλεγαν τους ναζί. Τελικά στήριξαν τον Χίντεμπουργκ και αυτός με τη σειρά του όρκισε τον Χίτλερ απόλυτο αρχηγό του γερμανικού κράτους. Το μόνο που κατάφεραν τελικά οι του SPD, πέρα από το να συνδράμουν για να πάρει ο Χίτλερ την εξουσία, ήταν να φάνε και τα δικά τους κεφάλια, αφού με την πρώτη ευκαιρία ο Χίτλερ τους έστειλε στα τάρταρα, μαζί με την αστική νομιμότητα και τον κοινοβουλευτισμό εν γένει.

Δεν ξέρω αν δικαιούμαστε να κατηγορήσουμε αυτή τη στιγμή τον ΣΥΡΙΖΑ για σοσιαλσωβινισμό[3], όμως δεν μπορούμε και κάνουμε τα στραβά μάτια στα σημάδια που παραπέμπουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Πρέπει μάλλον να δεχθούμε πως αν σαπίσουν αρκετά οι συνθήκες και βιώσουμε παρόμοιες καταστάσεις με αυτές του μεσοπολέμου, κατά πάσα πιθανότητα η στάση της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας θα έχει πολλά κοινά με τη στάση της Γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας εκείνης της εποχής. Επίσης πρέπει να έχουμε κατά νου και τη στάση των σοσιαλσωβινιστικών  κομμάτων της περιόδου πριν από το ξέσπασμα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, τα οποία, κόντρα στις αποφάσεις της Δεύτερης Διεθνούς, ψήφισαν τις πολεμικές πιστώσεις, πυροδοτώντας έτσι τον πόλεμο και βάζοντας πλάτη στις επεκτατικές ιμπεριαλιστικές διεκδικήσεις των αστικών τους τάξεων.

Προσπαθώντας να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, ο Παρασκευόπουλος «ανασκεύασε» τις αρχικές του δηλώσεις υποστηρίζοντας ότι άλλα εννοούσε και άλλα καταλάβαμε:

«κάθε ανθρώπινο ον, έχει δικαίωμα να αλλάξει στο μέλλον στάση» και προσθέτει «η δήλωσή μου πάντως καθόλου δεν αναφέρεται στο παρελθόν, στα πεπραγμένα μιας ομάδας που εμφορείται από ναζιστική ιδεολογία, ούτε στα εγκλήματα μελών της που λογοδοτούν ενώπιον της Δικαιοσύνης. Η ιστορία δεν ξεπλένεται».

Προσωπικά το βρίσκω αρκετά ύποπτο που ένας πρώην υπουργός δικαιοσύνης αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει ευμενώς για ένα ναζιστικό κόμμα του οποίου τα μέλη είναι υπόδικοι για τα πιο στυγερά εγκλήματα. Αλήθεια, μήπως σημαίνει κάτι αυτό για την κατεύθυνση που θα πάρουν οι δίκες; Πόσο μάλλον όταν υποστηρίζει ότι κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να αλλάξει. Δηλαδή είναι ατομικό το ζήτημα, είναι ατομική υπόθεση η άνοδος του φασισμού; Ως τέτοιο -ατομικό ζήτημα- θα το αντιμετωπίσει και η δικαιοσύνη και όχι ως τις συλλογικές πράξεις ενός ναζιστικού μορφώματος που από τη φύση του παράγει και προάγει την εγκληματική δράση των μελών του απέναντι σε αυτούς που θεωρεί κατώτερους; Η δεύτερη δήλωση του πρώην υπουργού είναι κατά τη γνώμη μου πιο επικίνδυνη από την πρώτη, διότι κρύβει από πίσω της ακριβώς αυτή τη σκοπιμότητα, να αντιμετωπιστούν τα εγκλήματα των χρυσαυγιτών ως μεμονωμένα περιστατικά, ένα σύνολο από κακές στιγμές που ουδεμία σύνδεση έχουν μεταξύ τους και που καμία σχέση δεν έχουν με την «ακτιβιστική» πλευρά του ναζιστικού κινήματος.

Και όλα αυτά την ίδια στιγμή που ο χορός του χρυσαυγιτικού εγκληματικού «ακτιβισμου» με επίκεντρο τα κέντρα κράτησης και το μεταναστευτικό έχει φουντώσει. Κάτι που δείχνει ότι η «σοβαρή-κατευνασμένη- Χρυσή Αυγή» υπάρχει μόνο στην φαντασία των λειτουργών του αστικού κράτους, ίσως όμως και έτσι ακριβώς να τη θέλουν. Αυτή τη στιγμή άλλωστε, η ρεφορμιστική και η σοσιαλδημοκρατική αριστερά ελάχιστα εκφράζει την λαϊκή δυσαρέσκεια στους δρόμους. Η εκλογική στήριξη που έδωσε ο λαός στο ΣΥΡΙΖΑ δεν μεταφράζεται σε κινηματική στήριξη. Ο βασικός «παίχτης» στους δρόμους είναι το ΚΚΕ και το ΠΑΜΕ, με κάποια μικρότερα εξωκοινοβουλευτικά ρεφορμιστικά κόμματα και οργανώσεις να ακολουθούν από μεγάλη απόσταση. Η παρουσία και η ενίσχυση της Χρυσής Αυγής ως ανάχωμα, χρησιμεύει στο να κρατά συνειδησιακά και κινηματικά αιχμάλωτη μια μερίδα του απογοητευμένου και εκνευρισμένου λαού. Μακριά από το να βγάλει τα σωστά συμπεράσματα και να στρατευτεί με αυτούς που πρέπει να στρατευτεί βάση των ταξικών του συμφερόντων.

Η «αντισυστημική» Χρυσή Αυγή, αυτή που ξεσπά, που δέρνει, που μαχαιρώνει, που τα βάζει με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, που βρίσκει εχθρούς εκεί που δεν υπάρχουν και κρύβει τους εχθρούς εκεί που υπάρχουν, έλκει μια μερίδα του λαού που μην έχοντας την απαραίτητη πείρα ψάχνει κάποιον να ενοχοποιήσει και κάπου να ξεσπάσει. Τα αστικά κόμματα υποκρίνονται όταν κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν πως δεν αλλάζει ο φασίστας άμα του φορέσεις κοστούμι και γραβάτα, και με το να ντύνουν τους φασίστες με φανταχτερά κοστούμια, ξεγυμνώνονται οι ίδιοι στα μάτια όποιου μπορεί να σκεφτεί και να κρίνει. Με λίγα λόγια, για το αστικό σύστημα η Χρυσή Αυγή και τα τερτίπια της αποτελούν μια «ασφαλή εναλλακτική», μια εναλακτική που και θα απορροφήσει μερίδα του απογοητευμένου κόσμου μην αφήνοντας την να γίνει πραγματικά επικύνδυνη για το σύστημα, και θα συγκρουστεί με τα όποια προοδευτικά στοιχεία είναι ικανά να γίνουν επικύνδυνα για τον καπιταλισμό.

Είναι όπως είδαμε και μέσα από τα ιστορικά παραδείγματα, στη φύση των αστικών κομμάτων, ανάμεσα στον φασισμό και στον κομμουνισμό να προτιμούν τον φασισμό. Και αυτό επειδή μπορεί τα νήματα να καταλήγουν τελικά σε διαφορετικές πολιτικές μαριονέτες, ξεκινούν όμως από το ίδιο χέρι, την καπιταλιστική ιδιοκτησία, και αυτή πρέπει να την προστατέψουν με κάθε θυσία. Οι μαριονέτες αυτές, λοιπόν, όσες διαφορές και αν εμφανίζονται να έχουν στα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά, δουλεύουν για τον ίδιο σκοπό στον ίδιο θίασο, ανεβάζοντας το ίδιο έργο. Έτσι, μερικές φορές, όσο και αν θέλουν να κρυφτούν η χαρά δεν τους αφήνει.

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος(Poexania)

 

[1] Και έτσι πάνε περίπατο οι ταξικές αναλύσεις περί ευθύνης του πλούσιου για τη φτώχεια του φτωχού, και καλλιεργείται η ιδέα ότι μπορούν τα πρόβατα και οι λύκοι να κάτσουν στο ίδιο τραπέζι χωρίς τα πρώτα να είναι το γεύμα.

[2] http://www.902.gr/eidisi/politiki/116602/diloseis-toy-proin-ypoyrgoy-dikaiosynis-gia-sygklisi-me-ti-hrysi-aygi

[3] Την αντίληψη ότι στα πλαίσια ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου οι ταξικές αντιπαλότητες πρέπει να σταματήσουν και η εργατική τάξη πρέπει να στηρίξει την αστική ενάντια στον υποτιθέμενο κοινό εξωτερικό εχθρό. Ο Λένιν πολέμησε αυτήν την αντίληψη υποστηρίζοντας ότι από τους πολέμους που ξεσπούν μεταξύ καπιταλιστικών κρατών για τα συμφέροντα των αστικών τάξεων των κρατών αυτών η εργατική τάξη δεν έχει τίποτα να κερδίσει και για αυτό πρέπει με κάθε τρόπο να τους μπλοκάρει. Χρέος της εργατικής τάξης είναι να κάνει τον δικό της πόλεμο απέναντι στην εγχώρια της αστική τάξη, έτσι ώστε να σταματήσουν οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι.

 

Παράρτημα:

Στα παραπάνω πρέπει να συνυπολογιστεί και η στάση της Ζωής Κωνσταντοπούλου, η οποία όσο βρίσκονταν ακόμη στο ΣΥΡΙΖΑ ήταν πολλές εκείνες οι φορές που στήριξε ανοιχτά τη Χρυσή Αυγή μέσα στο κοινοβούλιο με βάση τον θεσμικό της ρόλο και με πρόσχημα την αστική νομιμότητα και την εθνική ομοψυχία. Παρακάτω μερικά τεκμήρια:

Τεκμήριο 1:

Από συζήτηση στη βουλή 10/3/2015

ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ: Δεν είναι δυνατόν να αποκαλούμεθα «επίγονοι του Χίτλερ» ή «επίγονοι του ναζισμού». Είναι και αυτό ύβρις. Πιστεύω ότι θα έπρεπε να ανακληθεί στην τάξη.

Η κόντρα συνεχίστηκε, αυτή τη φορά ανάμεσα στον Αρβανίτη και στον Καραθανασόπουλο από το ΚΚΕ, με τον βουλευτή της Χρυσής Αυγής να αποκαλεί τον κ. Καραθανασόπουλο «επίγονο του Στάλιν».

ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ: Με αναγκάζει ο προλαλήσας, επίγονος του Στάλιν, να του πω ότι κατά την πρώτη συνεδρίαν της Περιφερείας Δυτικής Ελλάδος, γενομένης συζητήσεως περί Μελιγαλά, είπε αναστάς ο κ. Καραθανασόπουλος: «Και λίγους σφάξαμε εκεί! Και στον επόμενο γύρο θα σας κανονίσουμε!». Επί λέξει! Εδώ είναι.

ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ: Η σιωπή μου προς απάντησή του. Δεν μπαίνω καν στον κόπο να απαντήσω, κυρία Πρόεδρε.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ: Θα επαναφέρω το Σώμα στο πνεύμα της συνεδρίασης, που πρέπει να είναι πνεύμα ομοψυχίας και εθνικής ομοθυμίας για μία διεκδίκηση πανθομολογούμενη και συνομολογούμενη και όχι πνεύμα αναφορών οι οποίες θα πυροδοτήσουν μάλλον διχαστικές συζητήσεις.

ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ:  Η σιωπή μας προς απάντησή τους, γιατί δεν θέλουμε να συνομιλούμε με συνεργάτες -και δεν υπάρχει εδώ καμία εθνική ομοψυχία- με πολιτικούς απογόνους των ναζιστών, συνεργάτες των κατακτητών, με το ναζιστικό αυτό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής.

 

Τεκμήριο 2:

Η Κωνσταντοπούλου προτείνει να αναβληθεί συνεδρίαση της βουλής επειδή δεν παρίστανται οι υπόδικοι χρυσαυγίτες βουλευτές.

 

Τεκμήριο 3:

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου αρνείται την πρόταση του ΚΚΕ να βγεί κείμενο πολιτικής καταδίκης ενάντια στις απειλές που εξαπέλυσε ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής στην βουλευτή του ΚΚΕ Λιάνα Κανέλλη.

 

Read Full Post »

The talented Mr. Ford

ford-parashmo-apo-xitler8

Δημοσιεύθηκε στο Ατέχνως

Στην εκπομπή της περασμένης Πέμπτης (10-11-2016) των Ν. Μπογιόπουλου και Μ. Κοττάκη στο Real, ειπώθηκε κάποια στιγμή από τον δεύτερο ότι παλιότερα ο καπιταλισμός ήταν πιο ανθρώπινος, μάλιστα, αναφέρθηκε ως σχετικό παράδειγμα και το όνομα του H. Ford (1863 – 1947).1 Αυτού του είδους οι απόψεις περί καπιταλισμού εντάσσονται σε ένα ευρύτερο θεωρητικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο ο καπιταλισμός δεν έχει από τη φύση του καταστροφικές ιδιότητες (για το περιβάλλον, τους ανθρώπους, την οικονομία), αλλά γίνεται «κακός» εξαιτίας απερίσκεπτων ανθρώπινων παρεμβάσεων. Δεν θα εξετάσουμε εδώ αν αυτός ο ισχυρισμός ισχύει –που δεν ισχύει- αλλά ακολουθώντας τη λογική του καλού και του κακού καπιταλισμού, και των καλών και κακών καπιταλιστών, εμείς θα σταθούμε σε έναν από τους «καλούς»- σύμφωνα με τα λεγόμενα του κυρίου Κοττάκη- καπιταλιστές, τον Henry Ford. O Ford είναι από τους πιο δημοφιλείς ταγούς της καπιταλιστικής οικονομίας, και θαυμάζεται από το σύνολο των θιασωτών της, αυτός είναι και ο λόγος που αποτελεί ιδανικό παράδειγμα προς διερεύνηση.

Το άρθρο χωρίζεται σε τρεις θεματικές. Στην πρώτη θα εξεταστεί τόσο η ιδεολογική όσο και η οικονομική σχέση του Ford με τους Ναζί. Στη δεύτερη θεματική θα αναφερθούμε στον ακραίο πατερναλισμό του Ford που έφτανε στο σημείο να θέλει να ρυθμίζει τις ζωές των υπαλλήλων του. Στην τρίτη και τελευταία θα μας απασχολήσει η στάση του Ford απέναντι στον εργατικό συνδικαλισμό, καθώς επίσης και το πώς αντιμετώπιζε αυτός και οι τραμπούκοι του το ενδεχόμενο απεργιών και λοιπών εργατικών κινητοποιήσεων.

Συνεργασία με τους Ναζί και αντισημιτισμός

Αυτός ο ανθρωπιστής, ο Henry Ford, ο γίγαντας της αυτοκινητοβιομηχανίας, ο καινοτόμος, ο οραματιστής, είχε όπως και κάθε άνθρωπος τις μικρές του αντιπάθειες. Βέβαια όσο μικρές και αν είναι οι αντιπάθειες ενός μεγιστάνα δεν μπορεί παρά να θαμπώνουν με το εύρος τους, έτσι, πέρα από τους μαύρους και τους κομμουνιστές, ο Ford σιχαινόταν και τους Εβραίους.

Ο Ford δεν ήταν από εκείνους που κρατούν τις αντισημιτικές τους απόψεις για τον εαυτό τους, αλλά από εκείνους που τις προπαγανδίζουν δυναμικά. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούσε την εφημερίδα Dearborn Independent (που κάποια στιγμή έφτασε να πουλάει 700.000 φύλα), την οποία και είχε αγοράσει από τον προηγούμενο της ιδιοκτήτη. Μέσα από τα φύλα της κατηγορούσε τους Εβραίους για όλα τα δεινά του κόσμου, μεταξύ άλλων ότι προκάλεσαν τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, ότι βρίσκονταν πίσω από τον κομμουνισμό, και ότι προώθησαν την … μουσική Jazz για να διαφθείρουν τα «λευκά ήθη» μέσω της κουλτούρας των μαύρων.2 Τα αντισημιτικά κείμενα της εν λόγω εφημερίδας οδήγησαν αργότερα στη συγγραφή του βιβλίου «Ο διεθνής εβραίος» που κυκλοφόρησε ο Ford το 1920.3

Ο Ford, όμως, σαν κάθε επιχειρηματίας που σέβεται τον εαυτό του δεν έμεινε μόνο στα λόγια. Καταρχήν φρόντισε(ή αν προτιμάτε φόρντισε) να αποκτήσει σχέσεις με τον ομοϊδεάτη του στην Ευρώπη, τον Αδόλφο Χίτλερ, ο οποίος τον θαύμαζε από παλιά. Αξίζει να σημειωθεί πως ο δεύτερος, είχε κρεμασμένη στον τοίχο του γραφείου του μια εικόνα του Ford, ενώ δεν δίσταζε να εκφράσει τον θαυμασμό του για τον επιχειρηματία όταν ερωτώνταν από δημοσιογράφους. Φυσικά η εκτίμηση ήταν αμοιβαία. Όταν ο Χίτλερ πήρε την εξουσία δεν ξέχασε τον παλιόφιλο του, για αυτό και τον παρασημοφόρησε τον Ιούλιο το 1938 με το βραβείο του Μεγάλου σταυρού του γερμανικού αετούω(Grand Cross of the German Eagle), που αποτελεί την ύψιστη τιμή που μπορεί να λάβει ξένος πολίτης στη Γερμανία.4

Με τις υγείες σας το μετάλλιο


Στον κόσμο όμως των business τίποτα δεν γίνεται τυχαία, η φιλία και η αγάπη μεταξύ των δυο ανδρών είχε τεράστιο υλικό αντίτιμο. Βλέπετε, ο Ford, όσο και αν αργότερα έκανε το παν για να το συγκαλύψει, ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος τροφοδότης του ναζιστικού κράτους σε φορτηγά, πρώτη βλέπετε έρχονταν η General Motors. Φανταστείτε την έκπληξη των Αμερικάνων στρατιωτών στο μέτωπο, καθώς διαπίστωναν πως τα οχήματα του εχθρού ήταν made in USA.

Τόσο η Ford, όσο και η General Motors, αρνούνται μέχρι και σήμερα να δώσουν στην δημοσιότητα τα αρχεία τους από εκείνη την περίοδο. Ο όμιλος Ford, μάλιστα, ξόδεψε πολλά χρήματα για ιστορικές έρευνες που σκοπό είχαν να θολώσουν το τοπίο σε σχέση με τις συναλλαγές της εταιρίας με την ναζιστική Γερμανία. Όμως τόσο τα γερμανικά όσο και τα αμερικάνικα κρατικά αρχεία μαρτυρούν την πραγματικότητα. Σε κάποιες περιπτώσεις, όπως δείχνουν τα αμερικάνικα αρχεία, τα στελέχη της Ford έδιναν εντολές για να αυξηθεί το κομμάτι της παραγωγής που προορίζονταν για τη Γερμανία, την ίδια ώρα που αγνοούσαν τις εκκλήσεις του αμερικάνικου κράτους για να επιταχυνθούν οι δικές του παραγγελίες. Ο ίδιος ο Ford όταν, μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ερωτήθηκε γιατί δεν επιστρέφει το Μετάλλιο που του είχε απονεμηθεί, απάντησε ότι δεν επιθυμεί να κάνει κάτι που πρόκειται να εξοργίσει τον Χίτλερ.5

Η Ford, όπως και η General Motors, είχαν δημιουργήσει εργοστάσια και σε εδάφη που ελέγχονταν από την ναζιστική Γερμανία για επί τόπου παραγωγή. Όταν οι σύμμαχοι άρχισαν να απελευθερώνουν την κατακτημένη Ευρώπη, ανακάλυψαν ότι τα εργοστάσια αυτά τροφοδοτούνταν από στρατόπεδα εργασίας, όπου χιλιάδες κρατούμενοι των ναζί εργάζονταν καταναγκαστικά. Σύμφωνα με το άρθρο της Washington Post, τα στελέχη της Ford στις ΗΠΑ καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, είχαν επικοινωνία με τα εξωχώρια στελέχη, γνώριζαν το τι γίνονταν στα γερμανικά εργοστάσια και είχαν δώσει την έγκριση τους. Παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον το γεγονός, ότι, και οι δυο εταιρίες μήνυσαν το αμερικάνικο κράτος μετά το τέλος του πολέμου για τις καταστροφές που είχαν προκαλέσει οι αμερικάνικοι βομβαρδισμοί στα εργοστάσια που εξυπηρετούσαν τη ναζιστική πολεμική μηχανή. Η General Motors μάλιστα αποζημιώθηκε με 32 εκ. δολάρια. 6

Παρακολουθήσεις υπαλλήλων και «αστυνομία συμπεριφοράς»

Επειδή ο Κ. Κοττάκης στην ίδια εκπομπή κατηγόρησε τις χώρες του υπαρκτού για παρέμβαση στην ιδιωτικότητα των πολιτών τους, ας μιλήσουμε λίγο για το Ford και τη σχέση του με την ιδιωτικότητα.

Προκειμένου να τραβήξει εργατικό δυναμικό από τους ανταγωνιστές στην ολοένα και μεγεθυνόμενη βιομηχανία του, ο Ford αποφάσισε να δώσει σε κάποιους εργαζόμενούς του το διπλό μεροκάματο από ό,τι έδιναν οι ανταγωνιστές. Αυτό για το 1914 σήμαινε ότι αντί για 2,5 δολάρια, όσοι δούλευαν για τον Ford θα είχαν την ευκαιρία να κερδίζουν 5 δολάρια τη μέρα. Υπήρχαν όμως προϋποθέσεις, τις οποίες είχε θέσει ο μεγιστάνας και αφορούσαν την προσωπική ζωή των εργατών. Για να πάρει κάποιος τα έξτρα 2,5 δολάρια θα έπρεπε:

  • Να εργάζεται στην εταιρία για 6 τουλάχιστον μήνες
  • Να έχει το σπίτι του σε τάξη και τα παιδιά του υγιή και καλοφροντισμένα
  • Αν ήταν κάτω από την ηλικία των 22 να είναι παντρεμένος
  • Να μην κάνει καταχρήσεις (τζόγος, ποτό, κλπ)
  • Οι γυναίκες εργαζόμενες δεν δικαιούνταν τα χρήματα, εκτός και αν είχαν χηρέψει και είχαν παιδί
  • Οι άνδρες για να δικαιούνται τα χρήματα έπρεπε, εφόσον ήταν παντρεμένοι, η γυναίκα τους να μην εργάζεται εκτός σπιτιού
  • Οι ενδιαφερόμενοι δεν θα έπρεπε να έχουν εξωσυζυγικές σχέσεις
  • Να είναι πατριώτες
  • Οι μη αμερικάνοι εργάτες θα έπρεπε να μιλούν πολύ καλά αγγλικά7

Θα αναρωτηθεί κανείς, «μα πώς ήταν δυνατόν να τα γνωρίζει όλα αυτά ο Ford για τους υπαλλήλους του;» Πολύ απλά, είχε φτιάξει ειδικό τμήμα στην εταιρία του η οποία τους παρακολουθούσε. Το τμήμα αυτό αποτελούνταν από 200 υπαλλήλους/ερευνητές, οι οποίοι παρακολουθούσαν τους εργαζόμενους στην καθημερινότητα τους, είχαν μάλιστα και το δικαίωμα να μπαίνουν οποιαδήποτε ώρα στα σπίτια τους για να κάνουν ελέγχους. Στα πλαίσια των ελέγχων αυτών, οι ντέτεκτιβς του Ford εξέταζαν αν τα παιδιά πήγαιναν καθημερινά στο σχολείο, παρακολουθούσαν τις καταναλωτικές συνήθειες των γονιών, τι διάβαζαν, τι μουσική άκουγαν κλπ. Ακόμη και αν ήθελαν να αγοράσουν αμάξι οι υπό παρακολούθηση, έπρεπε πρώτα να πάρουν τη γραπτή άδεια του Ford. 8

Όταν κάποιος από τους εργαζόμενούς που κατάφερνε να πάρει τα έξτρα χρήματα πιάνονταν να καταπατά τους όρους, έμπαινε αμέσως στη μαύρη λίστα και επέστρεφε στο χαμηλό μισθολόγιο, ενώ οι ευκαιρίες του για επαγγελματική ανέλιξη καταβαραθρώνονταν. Αν ο υπάλληλος συνέχιζε να είναι παραβατικός για το επόμενο 6μηνο, τότε το πιθανότερο ήταν να χάσει τη δουλειά του. Στα πλαίσια της κατήχησης των εργαζομένων του ο Ford είχε φτιάξει και ειδικά σχολεία στο οποίο φοιτούσαν οι μη αμερικάνοι εργαζόμενοι για να μάθουν να μιλούν τη γλώσσα, αλλά και για να γίνουν καλοί πατριώτες, αφού στα πλαίσια των μαθημάτων οι «εκπαιδευτικοί» του Ford τους νουθετούσαν και τους μυούσαν στον ….αμερικανοχριστιανικό πολιτισμό.9

Ειδικό τμήμα καταστολής συνδικαλισμού και απεργών

Φανατικός πολέμιος των εργατικών διεκδικήσεων, των απεργιών και των εργατικών σωματείων ο Ford είχε δημιουργήσει ένα ειδικό τμήμα το οποίο αναλάμβανε, μέσω του τραμπουκισμού, αν είναι δυνατόν οι εργαζόμενοι της εταιρίας να μην συνδικαλίζονται, να μην απεργούν και να μη διαμαρτύρονται με οργανωμένο τρόπο. Στην περίπτωση που τα πράγματα ξέφευγαν και οι εργαζόμενοι προχωρούσαν σε απεργίες, διαμαρτυρίες, και άλλων ειδών κινητοποιήσεις, το τμήμα αυτό, σε συνεργασία με την αστυνομία αναλάμβανε με τη βία να τις καταστείλει.10

Το όνομα του τμήματος ήταν «Ford Service Department», και καμία σχέση δεν είχε με το σέρβις των αυτοκινήτων. Ούτε όμως και όσοι εργάζονταν εκεί είχαν πτυχίο μηχανικού. Επικεφαλής του τμήματος ήταν ο Χάρι Μπένετ, ένας πρώην ναύτης, τεράστιος και μυώδης τύπος, μποξέρ, ταραχοποιό και εγκληματικό στοιχείο. Οι φήμες θέλουν τον Ford να συνάντησε τον Μπένετ σε ένα καβγά έξω στους δρόμους, του τράβηξε την προσοχή, και όταν έφτασαν οι αρχές για να συλλάβουν τους ταραξίες, ο Ford εγγυήθηκε και έτσι ο Μπένετ γλίτωσε την φυλάκιση. Από εκείνη τη στιγμή και πέρα, κάπου στη δεκαετία του 20, o Ford προσέλαβε τον Μπένετ και τον έκανε κάτι σαν υπεύθυνο ασφαλείας του και διευθυντή του «Service Department». Ο Μπένετ με τη σειρά του φρόντισε να στελεχώσει το τμήμα με κάθε είδους κατακάθι, ακόμα και συμμορίτες. Ήταν ο πιο πιστός λακές του Ford, αρκεί ο δεύτερος να του έλεγε «μπορείς να το κάνεις αυτό για εμένα Μπένετ» και το μαντρόσκυλο ξαμολιόνταν να ικανοποιήσει την επιθυμία του αφέντη του.11

Το πρωτοπαλίκαρο το Ford, Χάρι Μπένετ

Το Service Department βρίσκονταν σε αγαστή συνεργασία με την αστυνομία και δεν ήταν λίγες οι φορές που συνδύαζαν τις δυνάμεις τους προκειμένου να χτυπήσουν το εργατικό κίνημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η «πορεία της πείνας»(Hunger March), μια πορεία που έγινε στις 7 Μαρτίου 1932 στο Ντιτρόιτ, την πρωτεύουσα της αυτοκινητοβιομηχανίας εκείνη την εποχή. Η πορεία αποτελούνταν κυρίως από ανέργους, πρώην εργάτες της βιομηχανίας αυτοκινήτων, που είχαν χάσει τη δουλειά τους εξαιτίας των απολύσεων που ακολούθησαν την κρίση του 29. Τα «τάγματα ασφαλείας» -ας μου επιτραπεί η έκφραση- του Ford, μαζί με την αστυνομία, επιτέθηκαν στους διαδηλωτές και άνοιξαν πυρ. Το αποτέλεσμα ήταν να τραυματιστούν 60 διαδηλωτές από τις σφαίρες και το ξύλο, και να δολοφονηθούν 5. Το γεγονός έγινε γνωστό ως η σφαγή του Ford(Ford Massacre).12

Άλλο αντίστοιχης κλίμακας γεγονός ήταν «η μάχη της διάβασης»(Battle of the overpass) που συνέβη στις 26 Μάιου του 1937, πάλι στο Ντιτρόιτ. Στις εργατικές κινητοποιήσεις αυτές, που οργάνωσαν τα σωματεία εργαζομένων στην αυτοκινητοβιομηχανία, το σύνθημα που επικρατούσε ήταν «σωματεία και όχι φορντισμός» (Unionism, no Fordism) και τα αιτήματα αφορούσαν το ωράριο και τον μισθό. Αυτό ήταν κάτι που δεν άρεσε καθόλου στον Ford και έτσι η ομάδα του Μπένετ χτύπησε πάλι. Ξυλοκόπησαν τους επικεφαλής των σωματείων, αλλά αυτή τη φορά δεν γλίτωσαν ούτε οι δημοσιογράφοι, αφού η ομάδα του Μπένετ τους κυνήγησε προκειμένου να κατασχέσει τις φωτογραφικές πλάκες.13 Ο Μπένετ συνέχισε το θεάρεστο έργο του στην εταιρία μέχρι το 1945, όπου και απολύθηκε από τον διάδοχο του Henry Ford.

Battle of the overpass, η στιγμή που ο εκπρόσωπος του σωματείου Richard Frankensteen ξυλοκοπείται από τους τραμπούκους του Ford.

Αυτά ήταν σε συντομία τα έργα και οι ημέρες του Henry Ford και του σιναφιού του. Μόνο ένα πράγμα έχω να πω πριν το κλείσιμο του άρθρου…. Αν είναι έτσι ο καλός καπιταλισμός και οι λαϊκοί καπιταλιστές, τότε ο θεός να μας φυλάξει14 από τους κακούς καπιταλιστές!

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

1 Το ηχητικό στον σύνδεσμο που ακολουθεί(κάπου στο 17 λεπτό το επίμαχο σημείο περί Λαϊκού καπιταλισμού και Ford) http://www.real.gr/audiofiles/552247.mp3

2 https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Ford#The_Dearborn_Independent_and_antisemitism

3 https://en.wikipedia.org/wiki/The_International_Jew

4 https://en.wikipedia.org/wiki/The_Dearborn_Independent

5 http://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/daily/nov98/nazicars30.htm

6 Στο ίδιο

7 http://jalopnik.com/when-henry-fords-benevolent-secret-police-ruled-his-wo-1549625731

8 Στο ίδιο

9 Στο ίδιο

10 https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Bennett

11 Στο ίδιο

12 https://en.wikipedia.org/wiki/Ford_Hunger_March

13 https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Overpass

14 Η έκφραση το λέει…

Read Full Post »

metaxas

Δημοσιεύθηκε στο Ατέχνως

Επειδή όπως σε κάθε επέτειο της 28 Οκτωβρίου, έτσι και σε αυτή, θα βρεθούν κάποιοι που θα μιλήσουν δοξαστικά για το Όχι του δικτάτορα Μεταξά, προς αποκατάσταση της ιστορικής πραγματικότητας αποφάσισα να γράψω το παρακάτω άρθρο. Δεν έχω σκοπό να εστιάσω στις διώξεις που έκανε η βασιλομεταξική δικτατορία στους αριστερούς και στους κομμουνιστές, ούτε στην αντισυνταγματικότητα της, ούτε στις δολοφονίες, τις εκτελέσεις, τους βασανισμούς, τους τόπους εξορίας, γνωστά όλα αυτά. Κυρίως θα μας απασχολήσουν δύο πράγματα. α: Το πόσο έμοιαζε το καθεστώς του Μεταξά στα φασιστικά και στα ναζιστικά καθεστώτα της Ιταλία και της Γερμανίας και β: το πόσο δειλή και αναποφάσιστη ήταν η στάση του Μεταξά μέχρι και μια στιγμή πριν η βρωμερή ανάσα του Ιταλικού φασισμού προσβάλει τα βόρεια σύνορα της χώρας μας.

Η δικτατορία που κηρύχθηκε στις 4 Αυγούστου του 1936 είχε ως πρωτεργάτες της το βασιλιά Γεώργιο Γκλίκσμπουργκ και το στρατηγό Ιωάννη Μεταξά. Ήρθε με τη βοήθεια και την υποκίνηση της Μεγάλης Βρετανίας, σε μια περίοδο που η ελληνική πλουτοκρατία δυσκολευόταν να τα βγάλει πέρα με συνθήκες αστικού κοινοβουλευτισμού. Χρειάζονταν μια δικτατορία για να κάμψει αποφασιστικά τις όποιες αντιδράσεις και επιδιώξεις του αγωνιζόμενου ελληνικού λαού, να τον στύψει, και από το ζουμί που θα βγάλει να τροφοδοτήσει την κερδοφορία της εγχώριας και ξένης πλουτοκρατίας. Ας εξετάσουμε όμως μερικά στατιστικά δεδομένα.

Στην τετραετία της βασιλομεταξικής δικτατορίας ο ελληνικός λαός υποσιτιζόταν μόνιμα. Σε σχέση με τους υπόλοιπους λαούς της Ευρώπης ερχόταν πρώτος σε κατανάλωση λαχανικών και τελευταίος σε κατανάλωση ζωικών λευκωμάτων.1 Και ενώ ο λαός πεινούσε οι μεγαλοεπιχειρηματίες είχαν πρωτόγνωρα κέρδη. Το ποσοστό του βιομηχανικού κέρδους στα 1938 – 1939 έφτασε στο μέγιστο ύψος 25% και το ποσοστό απορροφούμενης υπεραξίας του εργατικού μισθού πλησίασε το ποσοστό 400%, ενώ το ποσοστό των εφοπλιστικών κερδών ξεπέρασε το 30%. Παράλληλα ο Μεταξάς ανέβασε στο 40% το ποσοστό εξυπηρέτησης των ξένων δανείων, ενώ παρέδωσε τον κύριο όγκο του εξωτερικού εμπορίου της χώρας στη ναζιστική Γερμανία.2

Επιδίωξη του καθεστώτος ήταν να καταργήσει την πάλη των τάξεων και να φροντίσει για τη μεταξύ τους συνεργασία. «Μέσα σε μίαν κοινωνίαν – την καπιταλιστικήν- δεν είναι αυθυπονόητον πράγμα η συνεργασία των φορέων της εργασίας, δηλαδή των εργατών και των φορέων του κεφαλαίου, δηλαδή των καπιταλιστών. Αλλά με την κοινωνικήν μεταρύθμισιν την οποία εκάμαμεν ημείς, την συνεργασίαν αυτήν την εκάμαμεν υποχρεωτικήν».3 Τα παραπάνω δηλώνει ο Μεταξάς, και, σκοπός της (μονόδρομης) «συνεργασίας» αυτής, όπως δείχνουν και τα αριθμητικά δεδομένα πιο πάνω, δεν ήταν άλλος από το ξεζούμισμα των εργατών, προκειμένου να φουσκώσουν τα παρασιτικά στομάχια των καπιταλιστών. Την ίδια ακριβώς «συνεργασία των τάξεων», διακήρυττε τόσο ο Χίτλερ όσο και ο Μουσολίνι. Ο Μεταξάς άλλωστε, όπως θα δούμε και παρακάτω, ήταν καλός μαθητής και των δυο. Όμως η ιδέα της «ταξικής συνεργασίας», δεν πήγαζε έτσι απλά από τα αρρωστημένα μυαλά του ενός ή του άλλου δικτάτορα, ήταν απαίτηση των αστικών τάξεων των χωρών στις οποίες επιβλήθηκε. Οι δικτάτορες χρησίμευσαν ως μακριά –και οπλισμένα- χέρια των αστών.

Όμως, για να κάνουμε και μια μικρή παρένθεση, η ιδέα της υποτιθέμενης «συνεργασίας των τάξεων» δεν καλλιεργείται από την αστική προπαγάνδα μόνο σε εποχές δικτατορίας, αλλά και σε εποχές κοινοβουλευτικής ομαλότητας. Και δεν εννοώ μόνο τις κραυγές, υπέρ των εφοπλιστών, του ναζιστικού μορφώματος της χρυσής αυγής , αλλά και ο σύγχρονος θεσμός των «κοινωνικών εταίρων» κινείται σε αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση. Ότι τάχα μου μπορούν να συμμετέχουν από κοινού οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και οι εκπρόσωποι τη κυβέρνησης και της πλουτοκρατίας σε ένα διάλογο για την προώθηση των υποτιθέμενων κοινών τους συμφερόντων. Φυσικά ο «διάλογος» αυτός καταλήγει κάθε φορά σε υποχωρήσεις από την πλευρά των εκπροσώπων των συστημικών συνδικαλιστικών οργανώσεων και καταλήστευση των όποιων μέχρι τότε κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Ας επιστρέψουμε όμως στα του Μεταξά…

Ως μεγάλος θαυμαστής του Χίτλερ, ο Μεταξάς, δεν παρέλειψε να τον αντιγράψει σε πολλά από αυτά που έκανε. Έκαιγε βιβλία ο Χίτλερ, έκαψε και ο Μεταξάς. Με ειδικό νόμο, κάηκαν σε πλατείες της Αθήνας και άλλων πόλεων πολλά προοδευτικά βιβλία με βάση μια λίστα που είχε συντάξει ο Μανιαδάκης. Η λίστα περιελάμβανε 445 τίτλους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν και ορισμένα αρχαία ελληνικά συγγράμματα.4 Όντας θαυμαστής και του Γκαίμπελς ο Μεταξάς, μιμήθηκε σε μεγάλο βαθμό και τις μεθόδους προπαγάνδας του. Οργάνωνε για παράδειγμα ομιλίες σε όλη την Ελλάδα, στις οποίες μιλούσε ο ίδιος ή άλλοι διαφωτιστές, αξιωματούχοι και υποστηρικτές του καθεστώτος, με τη συμμετοχή κλακαδόρων στο κοινό που αποθέωναν τους ομιλητές. Για το σκοπό της προπαγάνδας του ο Μεταξάς χρησιμοποίησε και τον κινηματογράφο, υποχρεώνοντας τους ιδιοκτήτες κινηματογραφικών στούντιο να δείχνουν ταινίες μικρού μήκους που διαφήμιζαν το καθεστώς. Ενώ πριν από κάθε φιλμ, στο διάλειμμα αλλά και μετά το τέλος του, έπρεπε να παίζεται ο ύμνος της ΕΟΝ και της 4ης αυγούστου.5

Μιας και αναφερθήκαμε στην ΕΟΝ, ας πούμε και δυο λόγια για αυτήν. Η ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωση Νεολαίας) ιδρύθηκε στις αρχές του 1938 και αποτελούσε τον φορέα της ιδεολογίας της 4η Αυγούστου στο χώρο της νεολαίας. Είχε ως γενικό αρχηγό τον διάδοχο Παύλο και κυβερνητικό επίτροπο τον Αλ. Κανελλόπουλο, γόνο γνωστής οικογένειας βιομηχάνων. Ήταν οργανωμένη με στρατιωτικό τρόπο, κατά τα πρότυπα της χιτλερικής νεολαίας, και προωθούσε στους νέους τον αντικομμουνισμό και τον χαφιεδισμό. Στις συγκεντρώσεις της προβαλλόταν η άποψη ότι οι μοναδικοί ηγέτες της χώρας ήταν ο Μεταξάς και ο βασιλιάς Γεώργιος. Ο χαιρετισμός των μελών της ΕΟΝ ήταν ο ίδιος με τον ναζιστικό χαιρετισμό. 6

14885977_10154601563079194_1575946416_n

14885954_10154601563339194_1138394008_n

«Πάνω ΕΟΝ κάτω ναζιστική νεολαία, βρείτε τις διαφορές»

Το γενικότερο ιδεολογικό επικάλυμμα της δικτατορίας αντλούσε και αυτό τα μέγιστα από τον ναζισμό. Τρίτο Ράιχ ο Χίτλερ (δηλαδή Τρίτη αυτοκρατορία, με πρώτη να θεωρείται η «αγία ρωμαϊκή αυτοκρατορία» και δεύτερη η ενοποίηση των κρατιδίων της Γερμανίας υπό τον Μπίσμαρκ)7 «τρίτο ελληνικό πολιτισμό» ο Μεταξάς. Τα ιδεώδη του τρίτου ελληνικού πολιτισμού κατά τας γραφάς του καθεστώτος, πήγαζαν από τον πρώτο ελληνικό πολιτισμό, που ήταν ο Σπαρτιατικός, και από τον δεύτερο που ήταν η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Τους Σπαρτιάτες τους χρειάζονταν ο Μεταξάς για να «διαπαιδαγωγεί» τη νεολαία κατά τας «αυστηράς στρατιωτικάς αρχάς», και το Βυζάντιο για να τροφοδοτεί τον μεγαλοϊδεατισμό και τα «ελληνοχριστιανικά ιδεώδη». Αξίζει εδώ να γίνει αναφορά και στην «εθνική εταιρία» μια ακόμη οργάνωση που δημιούργησε το καθεστώς, και η οποία έδινε ανά την επικράτεια διαλέξεις που συχνά επαινούσαν τον Μουσολίνι, εξυμνούσαν τον Φράνκο για τις νίκες του στον ισπανικό εμφύλιο, και δόξαζαν τον Χίτλερ.8

Αλλά και επισήμως, το βασιλομεταξικό καθεστώς δεν έκρυβε τους δεσμούς του με τα φασιστικά κράτη. Σημείο σταθμός η διπλωματική επίσκεψη στη χώρα μας, του υπουργού προπαγάνδας και δεξί χέρι του Χίτλερ, του Γιόζεφ Γκαίμπελς, και η συνάντηση του με τον Μεταξά ένα μόλις μήνα μετά το πραξικόπημα. Εκτός από τον μεταξά, ο Γκαίμπελς συνέφαγε και με τον δήμαρχο Αθηναίων (ή πιο σωστά υπουργό Διοικήσεως Πρωτευούσης) Κωνσταντίνο Κοτζιά. Ο Κοτζιάς ήταν οπαδός, τόσο του ιταλικού φασισμού, όσο και του γερμανικού ναζισμού, και είχε επισκευθεί επανειλημμένως τις πρωτεύουσες και των δυο φασιστικών χωρών μεταφέροντας τις θετικές του εντυπώσεις.9

Σαν δυο καλοί φίλοι, Γιόζεφ Γκαίμπελς, Ιωάννης Μεταξάς

14875248_10154601563254194_620837161_n

Σαν δυο καλοί φίλοι, Γιόζεφ Γκαίμπελς, Ιωάννης Μεταξάς

 

«Στις 20 Σεπτεμβρίου 1936, ο Γερμανός υπουργός Προπαγάνδας του ναζιστικού καθεστώτος Γιόσεφ Γκαίμπελς, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του Μάγδα, ταξίδεψε την Ελλάδα. Η κυβέρνηση Μεταξά και ο ελληνικός Τύπος έδωσαν μεγάλη δημοσιότητα στο γεγονός, καθώς ήταν η πρώτη επίσκεψη ενός ανώτατου Γερμανού αξιωματούχου αμέσως μετά την εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου. Στο ημερολόγιο του Γκαίμπελς διακρίνουμε διάχυτο τον ενθουσιασμό του τόσο για την επίσκεψη στην Ακρόπολη όσο και την ελληνική φιλοξενία: «Ένα από τα ωραιότερα πρωινά της ζωής μου. Πάνω στην Ακρόπολη…Είμαι συνεπαρμένος…Οι άνθρωποι φιλόξενοι. Οι Αρχές, ο Τύπος όλοι είναι φιλικοί μαζί μας»».10

14877762_10154601563359194_2090576960_n

Κατά την επίσκεψη του Γκαίμπελς στη λίμνη του Μαραθώνα, το καθεστώς είχε υψώσει τη σβάστικα πάνω στη γέφυρα για να τον υποδεχθεί

Παραπάνω εξετάσαμε αρκετά πειστήρια που αποκαλύπτουν την αγάπη του Μεταξά για τα φασιστικά καθεστώτα, τις σχέσεις του με αυτά, και τα κοινά σημεία αναφοράς που είχαν, τόσο στην ιδεολογία όσο και και στην άσκηση εσωτερικής πολιτικής. Στις επόμενες παραγράφους θα σταθούμε σε κάποια ζητήματα τα οποία καθορίζουν τελικά την απάντηση που έδωσε ο Μεταξάς στον Ιταλό πρέσβη, το, «Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμος…».

Όπως αναφέρθηκε στην αρχή του κειμένου, η βασιλομεταξική δικτατορία είχε προωθηθεί από την Αγγλία. Έτσι, οι Άγγλοι, είχαν λόγο στην άσκηση της πολιτικής του καθεστώτος και δεν δίσταζαν να κάνουν παρεμβάσεις όπου δεν συμφωνούσαν. Ο Μεταξάς, ωστόσο, προσπαθούσε να τα έχει καλά όχι μόνο με τους Άγγλους, αλλά και με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, όσο προχωρούσαν οι μεγάλες δυνάμεις προς τη σύγκρουση, να δημιουργούνται στην ελληνική εξωτερική πολιτική χτυπητές αντιφάσεις. Οι αντιφάσεις αυτές –μεταξύ άλλων- έγιναν αιτία για να καθυστερήσει μια καλύτερη προετοιμασία της χώρας μας για την αναπόφευκτη σύγκρουση.

Το καθεστώς, μέχρι και την τελευταία στιγμή, προσπαθούσε να κρατήσει μια στάση ουδετερότητας. Ακόμη και μετά το ξεκίνημα των εχθροπραξιών εμπιστευτική εγκύκλιος της κυβέρνησης προς τις εφημερίδες της εποχής ζητούσε να μην παίρνουν θέσεις ευνοϊκές για καμία από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές.11 Ο Μανιαδάκης (υφυπουργός δημόσιας ασφάλειας), με ανακοίνωση του που δημοσιεύθηκε στις 6 Σεπτέμβρη 1939, απαγόρευε τις δημόσιες συζητήσεις και σχόλια περί των εμπολέμων, οι παραβάτες θα τιμωρούνταν.12 Το παιχνίδι της ουδετερότητας ο Μεταξάς συνέχιζε να το παίζει ακόμα και όταν η φασιστική Ιταλία είχε με έμπρακτο τρόπο εκφράσει τις επιθετικές της βλέψεις εναντίον της Ελλάδας. Στις 12 Ιουλίου του 1940 τα ιταλικά αεροπλάνα βομβάρδισαν ένα αντιτορπιλικό και ένα βοηθητικό σκάφος του ελληνικού στόλου. Στις 30 του Ιούλη βομβάρδισαν δυο αντιτορπιλικά και στις 2 Αυγούστου ένα περιπολικό. Ακόμα και όταν στις 15 Αυγούστου τορπιλίστηκε η φρεγάτα «Έλλη» η κυβέρνηση Μεταξά συνέχισε να κάνει την πάπια. Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις της, ο τορπιλισμός έγινε από υποβρύχιο αγνώστου εθνικότητος.13

Η ατολμία που έδειχνε ο Μεταξάς απέναντι στο ενδεχόμενο πολέμου, το ότι δεν προέβαινε σε κάποιου είδους στρατιωτικές προετοιμασίες, προβλημάτισαν τον αρχηγό του ΓΕΣ Αλέξανδρο Παπάγο ο οποίος γράφει σχετικά. «Ουδέποτε η κυβέρνησις μεταξύ των σκοπών της στρατιωτικής μας προπαρασκευής είχε θέσει και τον της αντιμετωπίσεως ενός πολέμου κατά της Ιταλίας. Ότε, όμως, τον Απρίλιον του 1939, τα ιταλικά στρατεύματα κατέλαβαν την Αλβανίαν, το ζήτημα της αντιμετωπίσεως του ιταλικού κινδύνου εν αμέσω ή προσεχή μέλλοντι ετίθετο πλέον υπό στρατιωτικής πλευράς»14

Όμως ο Μεταξάς δεν παρέλειπε να κάνει εράνους υπέρ της αεροπορίας και να ζητά βαριά φορολογία υπέρ της εθνικής άμυνας, αλήθεια, που πήγαιναν όλα αυτά τα λεφτά; Σπαταλούνταν στην προπαγάνδα, στη συγκρότηση στρατιών χαφιέδων, στην οργάνωση της ΕΟΝ, έμπαιναν σε τσέπες υποστηρικτών και στελεχών του καθεστώτος, και γενικά σπαταλούνταν σε δράσεις που σκοπό είχαν, όχι την υπεράσπιση της χώρας, αλλά τη στήριξη –με νύχια και με δόντια- της πραξικοπηματικής κυβέρνησης.15 Όταν τελικά ήρθε η ώρα της σύγκρουσης, το πεζικό διέθετε παλιό υλικό του προηγούμενου πολέμου, δεν υπήρχαν αποθέματα ιματισμού και εφοδίων του στρατού, ενώ τα πολεμοφόδια έφταναν για επιχειρήσεις 3-4 μηνών. Τα αντιαρματικά ήταν ελάχιστα, το στράτευμα καν δεν είχε την απαραίτητη εκπαίδευση για να τα χειριστεί, δεν υπήρχαν μεταγωγικά μέσα και οι διαβιβάσεις βρίσκονταν σε υποτυπώδη κατάσταση. Οχυρωματικά έργα είχαν γίνει μόνο στα σύνορα προς Βουλγαρία(το καθεστώς βλέπετε διαφήμιζε την βουλγαρική απειλή), ενώ στα σύνορα με την Αλβανία που διαγράφονταν η κύρια απειλή, οι οχυρώσεις ήταν υποτυπώδεις και προσωρινές. Ο στόλος δεν βρισκόταν σε καλύτερη κατάσταση με την πλειοψηφία των σκαφών να είναι παλιά και παρωχημένης τεχνολογίας. 16

Δεδομένων όλων των παραπάνω, αναρωτιέται κανείς ποιοι ήταν αλήθεια οι λόγοι που ανάγκασαν τον Μεταξά να μην δεχθεί την πρόταση του Ιταλού πρέσβη για παράδοση της χώρας; Από τη μια υπάρχει ο φόβος του Μεταξά για τις συνέπειες από μια νίκη των συμμαχικών δυνάμεων, τι θα συνέβαινε σε αυτήν την περίπτωση; Πως θα έβλεπε η Αγγλία την «προδοσία» του Μεταξά που τον θεωρούσε δικό της παιδί; Στο παρακάτω παράθεμα ο ίδιος ο Μεταξάς απαντά σε αυτόν τον προβληματισμό:

«Θα σας αποκαλύψω τώρα, ότι τότε διέταξα να βολιδοσκοπηθή καταλλήλως το Βερολίνον. Μου διεμηνύθη εκ μέρους τον Χίτλερ, η σύστασις να αποφύγω οιονδήποτε μέτρον δυνάμενον να θεωρηθή από την Ιταλίαν πρόκλησις. Έκαμα το πάν δια να μη μπορούν οι Ιταλοί να εμφανισθούν ως δυνάμενοι να έχουν όχι αφορμάς ευλόγους, αλλ’ ούτε ευλογοφανές παράπονον εκ μέρους μας, αν και από την πρώτην στιγμήν αντελήφθην τι πράγματι εσήμαινεν η όλως αόριστος σύστασις του Βερολίνου. Σεις καλύτερον παντος άλλου γνωρίζετε ότι έκαμα το πάν δια να μη δώσωμεν αφορμήν εμφανίσεως της Ιταλίας ως δυναμένης να έχη ευλογοφανείς καν αφορμάς αιτιάσεων. Λόγω του επαγγέλματός σας έχετε παρακολουθήσει εις όλες τις λεπτομέρειες την ιστορίαν των ατελειώτων ιταλικών προκλήσεων δημοσιογραφικών και άλλων, αλλά και την χριστιανικήν υπομονήν την οποίαν ετηρίσαμεν, προσποιούμενοι ότι δεν τις καταλαβαίνουμε, περιοριζόμενοι μόνον σε δημοσιογραφικάς ανασκευάς των ιταλικών εναντίον μας κατηγοριών[…]δια να αποφύγωμεν τov πόλεμον, να γίνωμεν εθελονταί δούλοι και να πληρώσωμεν αυτήν την τιμήν… με το άπλωμα του δεξιού χεριού της Ελλάδος προς ακρωτηριασμόν από την Ιταλίαν και του αριστερού προς ακρωτηριασμόν από την Βουλγαρίαν. Φυσικά δεν ήτo δύσκολον να προβλέψη κανείς ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν οι Άγγλοι θα έκοβαν και αυτοί τα πόδια της Ελλάδος. Και με το δίκαιόν των.»17

Ταυτόχρονα υπήρχε και η βαλκανική στρατιωτική συμφωνία, που είχε υπογραφεί το Φλεβάρη του 1937, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα αναλάμβανε την υποχρέωση της κήρυξης του πολέμου κατά οποιασδήποτε δύναμης αναμιγνύονταν στρατιωτικά στις βαλκανικές υποθέσεις.18

Από την άλλη, πέρα από τις βουλές των Άγγλων και τις διεθνείς συμφωνίες, υπάρχει και η ασίγαστη διάθεση του ελληνικού λαού να πολεμήσει για την πατρίδα του. Όταν το πρωί στις 28 του Οκτώβρη η κυβέρνηση Μεταξά εξαγγέλλει ότι η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στην Ελλάδα, μέσα σε λίγες ώρες οι δρόμοι της Αθήνας γέμισαν από κόσμο που διαδήλωνε, ενώ οι έφεδροι συνέρρεαν στα κέντρα επιστράτευσης. το ίδιο συνέβη και σε άλλες περιοχές τις Ελλάδας. Αυτό ήταν το πραγματικό Όχι, το είπε και το έδειξε έμπρακτα ο ελληνικός λαός, και στο μέτωπο του πολέμου, στο οποίο η ελληνική αστική τάξη και η βασιλομεταξική κυβέρνηση πίστευαν ότι θα πέσουν απλά μια δυο τουφεκιές για την τιμή των όπλων. Αλλά και αργότερα κατά την περίοδο της κατοχής, με την ηρωική εθνική αντίσταση.

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

1 Εκείνη την εποχή ο βιγκανισμός δεν υπήρχε ακόμη –ευτυχώς- και έτσι η διατροφική ευημερία ενός λαού υπολογίζονταν βάσει του πόσο κρέας κατανάλωνε.

2 Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Ά τόμος, 1918 – 1949, εκδ. σύγχρονη εποχή, Αθήνα 2011, σελ. 313 – 314.

3 Στο ίδιο σελ. 313.

4 Στο ίδιο, σελ. 310.

5 Στο ίδιο, σελ. 312.

6 Στο ίδιο, σελ. 316 – 317.

8 Δοκίμιο ιστορίας, όπως παραπάνω, σελ. 316 – 317.

11 Υφυπουργείο Τύπου και τουρισμού. Αριθ. εμπ. πρωτ. 5/Β/2-2-1940.

12 Δοκίμιο ιστορίας, όπως παραπάνω, σελ. 341.

13 Στο ίδιο, σελ. 355.

14 Αλέξανδρος Παπάγος, Ο ελληνικός στρατός και η προς πόλεμον προπαρασκευή του από Αυγούστου 1923 μέχρι Οκτωβρίου 1940. Σελ. 135 – 136.

15 Δοκίμιο ιστορίας, όπως παραπάνω, σελ. 353.

16 Στο ίδιο, σελ. 353.

18 Δοκίμιο ιστορίας, όπως παραπάνω, σελ. 315.

Read Full Post »

Older Posts »

Αρέσει σε %d bloggers: