Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Πολιτική-κοινωνικά θέματα’ Category

Επειδή μαζεύτηκαν πολλές, και για να τις εχω σε αρχείο ανεβάζω και δεύτερο πάκο

95852564_10158149574384194_1420271463457357824_n95864683_10158148919814194_2630358579047038976_n96042982_10158165348619194_5509910834190483456_n96267659_10158148646429194_4590499885354057728_n96418866_10158165511274194_591074412887801856_n96512499_10158172966034194_8759494068280492032_n96529812_10158166241299194_8409441928575188992_n96551115_10158165323489194_5472336789542797312_n96553879_10158165774984194_211748690920996864_n96597957_10158180064309194_2623944990283268096_n96860404_10158184017074194_5916319232651427840_n97036591_10158174984864194_1805761116328951808_n95608394_10158148813319194_1338263856123740160_n

Έχω και άρθρο στα σκαριά, πιστεύω θα το έχω ολοκληρώσει ως τις αρχές της επόμενης εβδομάδας.

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

 

 

Read Full Post »

Ανεβάζω ως δημοσίευση μια σειρά απο γελοιογραφίες που έφτιαξα την περίοδο της καραντίνας για να μην χαθούν. Εννοείται οι προσπάθειες είναι ερασιτεχνικές ενώ η μη ύπαρξη σκάνερ και απαραίτητου εξοπλισμού γραφικής ύλης (ειδικά στην αρχή) προσθέτουν ακόμη παραπάνω στην προχειρότητα. Σιγά σιγά θα λύσω το ζήτημα του εξοπλισμού και ελπίζω σε καλύτερο αποτέλεσμα.

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

91409969_10158022772119194_5927209998403764224_n91794719_10158042053199194_5608930459091206144_o91844396_10158042450604194_2692597628738207744_n91888362_10158045847774194_6388858307720773632_n92341505_10158060779369194_5068016398022737920_o92434804_10158061271859194_2200757683605209088_o92641221_10158061187209194_4697971318698541056_o92812383_10158071753124194_3065460846558707712_o94882764_10158102859224194_4620838284497518592_n94889399_10158132304849194_2521902855162429440_n95014767_10158132033159194_3321215450271973376_n95125774_10158130703609194_515653262456651776_n95196704_10158141205849194_3301107822141374464_n95303712_10158132195954194_2968005959848296448_n95335872_10158132093649194_4582795676097708032_n95577771_10158131110674194_4183391269784911872_n

 

Read Full Post »

3freddy-krueger

Ποιός Τζέισον και ποιός Μάγιερς, για εμένα πάντα ο άρχοντας ήταν ο Φρέντι

Είχα τάξει πριν από περίπου ένα μήνα (ή ένα μήνα και κάτι) ότι θα έγραφα άρθρο σχετικό με τις ταινίες τρόμου του χθες και του σήμερα, κάνοντας μερικές συγκρίσεις και αναγωγές σε ευρύτερα κοινωνικά φαινόμενα. Τότε είχα σκοπό να γράψω άμεσα το άρθρο αλλά ήρθε ο κορονοϊός[1] και μας άλλαξε την καθημερινότητα. Σε κάθε περίπτωση, έφτασε το πλήρωμα του χρόνου να γίνει και αυτό, έστω και καθυστερημένα.

Κεντρικό μου επιχείρημα είναι ότι το περιεχόμενο της τέχνης που παράγει μια εποχή φέρει μέσα του και το στίγμα της συγκεκριμένης εποχής. Το γνωρίζω ότι δεν λέω κάτι νέο, αποκτά όμως ενδιαφέρον να το δούμε αυτό και στην πράξη, ειδικότερα μέσα από την βιομηχανία ταινιών τρόμου. Θα περιοριστώ στις δεκαετίες από το 70 μέχρι και σήμερα κατά κύριο λόγο επειδή για αυτήν την περίοδο έχω καλύτερη εικόνα.

Γενικότερα, οι ταινίες τρόμου, και κυρίως οι αμερικάνικες, είναι στο κύριο μέρος τους υποπροϊόντα αυτού που αποκαλούμε «Pop κουλτούρα», και με την ιδιότητα τους αυτή, θα λέγαμε ότι αντανακλούν αρχικά (και συνειδητά) σε ένα επιφανειακό επίπεδο διάφορες τάσεις και καταστάσεις της εποχής τους. Στις ταινίες του 70 και του 80, για παράδειγμα, βλέπουμε να αποτυπώνονται διάφορες ηθικές αξίες, οι οποίες θα λέγαμε ότι εκείνη την εποχή βρίσκονταν υπό απειλή. Έτσι, σε φιλμ όπως η σειρά «Παρασκευή και 13», το αν θα επιβιώσει ή όχι κάποιος ήρωας, ήταν αρνητικά συσχετισμένο με το αν θα έκανε σεξ, αν θα έπαιρνε ναρκωτικά κλπ. Συνήθως αυτοί που επιβίωναν στο τέλος ήταν οι πιο ακέραιοι χαρακτήρες και στην περίπτωση των γυναικών οι παρθένες. Η ηθική αυτή αντιστοιχούσε, θα λέγαμε, σε συντηρητικά πρότυπα. Τα πρότυπα αυτά πιθανόν αρχικά να εισήχθησαν για ηθικοπλαστικούς λόγους[2], αργότερα όμως σχηματοποιήθηκαν ως τύπος αφήγησης και συνέχισαν να αναπαράγονται ως είχαν για αρκετά χρόνια. Όταν πια τα ήθη άλλαξαν τόσο πολύ και ανεπιστρεπτί, ο τύπος αυτός είτε προσπεράστηκε είτε διατηρήθηκε, εις γνώση των δημιουργών, σαν καρικατούρα πια. Υπάρχουν σήμερα μια σειρά από μέτα – ταινίες, οι οποίες παίρνουν τα σχήματα αυτά του παρελθόντος και τα αντιστρέφουν επίτηδες. Έτσι έχουμε την «παρθένα»  ή το «καλό παιδί» να ανατρέπουν τον παραδοσιακό τους ρόλο και να είναι αυτοί τελικά οι δολοφόνοι(δεν θέλω να αναφερθώ σε συγκεκριμένες ταινίες για να μη δώσω spoilers).

Αυτό δεν σημαίνει ότι στο σύγχρονο κινηματογράφο τρόμου έχουν εξαλειφθεί τα ηθικοπλαστικά στοιχεία. Όμως, οι σχετικά προστατευμένοι χαρακτήρες στις τωρινές ταινίες, αυτοί που παρουσιάζονται ως πιο ηθικά ακέραιοι, είναι οι μειονότητες. Αυτό έχει να κάνει με την ηθική, κυρίως των δημοκρατικών της Αμερικής, οι οποίοι έχουν τον πρώτο λόγο στο Hollywood. Πάντως, θα λέγαμε ότι οι χαρακτήρες αυτοί (ιδιαίτερα οι γκέι), κυρίως εισάγονται σε υποστηρικτικούς ρόλους, ως οι κολλητοί του πρωταγωνιστή/τριας, και λιγότερο σε ρόλο κύριου χαρακτήρα (οι μαύροι έχουν κάποιες πιθανότητες να είναι και πρωταγωνιστές).

Κάπου εδώ θέλω να κάνω μια παρένθεση για να προβάλλω ένα φαινόμενο που έχω παρατηρήσει τόσο στον κινηματογράφο όσο και στις σειρές, αλλά και στα video games, σχετικά με τις μειονότητες. Θεωρώ ότι το πώς αυτά τα μέσα διαχειρίστηκαν τις μειονότητες έχει περάσει από τρεις κύριες φάσεις, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές ανάλογα το μέσο και ανάλογα την μειονότητα. Πρώτη έρχεται η φάση της «κακομεταχείρισης», δείτε για παράδειγμα τις παλιές ταινίες γουέστερν όπου οι ινδιάνοι παρουσιάζονται σαν διάβολοι, απολίτιστοι, άγριοι, βίαιοι. Η δεύτερη φάση είναι θα λέγαμε η «απολογητική», εκεί η εκάστοτε μειονότητα εξιδανικεύεται, παρουσιάζεται σαν πρότυπο, σπάνια είναι ο κακός της ταινίας, του κόμικ ή του βιντεοπαιχνιδιού μέρος κάποιας μειονότητας. Είναι λες και οι δημιουργοί απολογούνται μέσω των έργων τους για τις αδικίες που έχουν υποστεί οι εκάστοτε πληθυσμιακές ομάδες. Εδώ σαν παράδειγμα έχουμε το χορεύοντας με τους λύκους. Και η Τρίτη φάση, που σε πολλές περιπτώσεις είναι ακόμη ζητούμενη, είναι η φάση της «ωριμότητας» κατά την οποία μειονότητες, όπως είναι για παράδειγμα οι μαύροι, δεν θα παίζουν «ειδικούς ρόλους» φορτισμένους ιδεολογικά επειδή ακριβώς είναι μαύροι. Λέω ότι η Τρίτη φάση είναι ακόμη ζητούμενη,  επειδή όσο δεν υπάρχει ουσιαστική εξίσωση στην πραγματική κοινωνία δεν μπορεί να υπάρχει ουσιαστική εξίσωση και στον κινηματογράφο παρά μόνο ως αίτημα.

Pinhead-Hellraiser1

Hellraiser, μπροστά από την εποχή του

Συνεχίζοντας από παραπάνω…

Τα όσα περιγράψαμε πιο πάνω έχουν να κάνουν με συνειδητές επιλογές των δημιουργών ή των παραγωγών των ταινιών τρόμου, τα χαρακτηριστικά κάθε εποχής όμως εισάγονται στις μορφές τέχνης και με μη συνειδητό τρόπο. Μια μεγάλη μετατόπιση που προσωπικά έχω παρατηρήσει ανάμεσα στις ταινίες τρόμου του χθες και του σήμερα, είναι ότι οι τωρινές, ολοένα και περισσότερο από ότι παλιότερα έχουν τραγική κατάληξη. Στις σύγχρονες ταινίες τρόμου το happy end είναι μεγάλο ζητούμενο, όχι ότι δεν υπάρχουν τέτοιες ταινιες, όμως αποτελούν την μειοψηφία. Παλιότερα, στην συντριπτική πλειοψηφία των ταινιών, το κακό έχανε. Μπορεί να πει κάποιος ότι το κακό κάθε φορά επανέρχονταν μέσω των sequel (η νύχτα με τις μάσκες, Παρασκευή και 13, εφιάλτης στο δρόμο με τις λεύκες, κ.α.). Αυτό είναι αλήθεια, όσο η εκάστοτε ταινία πουλούσε θα είχε τις συνέχειες της και ο δολοφόνος θα εμφανίζονταν ξανά. Κάθε φορά στο τέλος όμως, οι ήρωες με τις όποιες απώλειες τους, θριάμβευαν. Έστω και αν το τελευταίο δευτερόλεπτο πριν κλείσει η ταινία μας έδινε υπόσχεση για συνέχεια είτε με ένα χέρι να πετάγεται από τον τάφο είτε με ένα μάτι να ανοίγει κλπ.

Μεγάλη ώθηση προς αυτήν την κατεύθυνση (της άρνησης του ευχάριστου τέλους) σίγουρα δόθηκε με την υιοθέτηση από τα αμερικάνικα στούντιο διάφορων ταινιών του ασιατικού κινηματογράφου τρόμου, όπως είναι το Ring, το Ju on, το old boy και άλλα. . Εκτός από τα καθαρά remakes, υπήρξαν και «πρωτότυπες» παραγωγές που εντάχθηκαν σε αυτό το είδος ταινιών, καθαρά επηρεασμένων από τον ασιατικό κινηματογράφο, όπως είναι για παράδειγμα το truth or dare (Στο σύνολο τους όλες αυτές οι ταινίες, διασκευές ή επιροές, πρέπει να ομολογήσω ότι ήταν κατώτερες από τα πρωτότυπα). Υπάρχουν όμως και «καθαρά» χολιγουντιανές ταινίες με δυσοίωνα τέλη όπως είναι για παράδειγμα το [εξαιρετικό] cabin in the woods, αν και αυτό θα λέγαμε παίρνει στοιχεία από όλο το σινεμά τρόμου μέχρι σήμερα χωρίς όμως να είναι αντιγραφή. Οι ταινίες αυτές, κατά κανόνα, τελείωναν δραματικά, όχι με κάθαρση, όχι με επιβολή του καλού πάνω στο κακό αλλά το αντίστροφο. Ακόμα ένα χαρακτηριστικό των ταινιών αυτών είναι ότι το κακό δεν είναι ακριβώς προσωποποιημένο, αλλά, ακόμη και αν δανείζεται διάφορα πρόσωπα, αποτελεί περισσότερο μια δύναμη παρά ένα πρόσωπο.

Ring

Αν και έγινε αιτία να βλέπουμε από ενα σημείο και πέρα παραλλαγές του ίδιου πράγματος, αποτελεί ταινία σταθμό.

Θέλω να πω όμως δυο πραγματάκια πάνω στο ζήτημα του «απρόσωπου κακού». Το απρόσωπο κακό στις ταινίες τρόμου έρχεται ως μέρος μιας μεγάλης δύναμης την οποία ούτε να την κατανοήσουμε μπορούμε ούτε να την αντιμετωπίσουμε. Στις ταινίες ring, οι πρωταγωνιστές συχνά νομίζουν ότι βρίσκουν τον τρόπο να κατανοήσουν το κακό και να του ξεφύγουν, όμως κάθε φορά αποδεικνύεται ότι η ανθρώπινη τους λογική αποτυγχάνει, και μάλλον αδυνατεί γενικότερα να το συλλάβει, αφού είναι κάτι εντελώς εξώκοσμο. Φυσικά, αυτό το στοιχείο υπάρχει και σε παλιότερες ταινίες (βλέπε εξορκιστής, hellraiser[3]), ενώ εισήχθη εμφατικά στη λογοτεχνία μέσα από τον «κοσμικό τρόμο» των ιστοριών του H.P. Lovecraft. Όμως στον σύγχρονο κινηματογράφο τρόμου το συναντάμε όλο και πιο τακτικά, είναι πλέον mainstream κατάσταση.

Αυτό που θέλω να πω [τελικά] είναι ότι οι παραπάνω «τύποι» (ας τους πούμε έτσι) αφηγήσεων που αναδείχθηκαν στον σύγχρονο κινηματογράφο τρόμου ως κύριες μορφές, και που υπό αυτήν την έννοια τον διαφοροποιούν από τον κινηματογράφο του 70 και του 80, αντανακλούν πραγματικά αδιέξοδα των σύγχρονων κοινωνιών.  Η κοινωνία του 70 και του 80, αλλά και του 90, διακατέχονταν από μια γενικότερη αισιοδοξία για το μέλλον. Επιπλέον, υπήρχαν κάποια πιο ξεκάθαρα πρότυπα για τους ανθρώπους όσον αφορά το ποιοι ήταν, που ήθελαν να πάνε, τι εμπόδια είχαν να αντιμετωπίσουν κ.α. Μπορεί οι βεβαιότητες αυτές να ήταν απατηλές, υπήρχαν όμως αδιαμφισβήτητα σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι σήμερα. Ο εχθρός, στο ευρύ ιδεολογικό επίπεδο είχε και πρόσωπο, για τους μισούς ήταν ο κομμουνισμός, για τους άλλους μισούς ο καπιταλισμός, κάθε πλευρά πίστευε (ή τέλος πάντων ωθούνταν να πιστεύει) με αισιοδοξία ότι το μέλλον βρισκόταν στην επικράτηση του από εδώ ή του από εκεί. Στο συμβολικό επίπεδο, λοιπόν, το καλό ήταν κάτι πιο συγκεκριμένο, το κακό κάτι πιο συγκεκριμένο, και όλο αυτό το βλέπαμε να εκφράζεται με έναν πιο σαφή τρόπο στην pop κουλτούρα της εποχής, κατ’ επέκταση και στο σινεμά τρόμου.

 

Το σύγχρονο ανθρώπινο υποκείμενο, στις κοινωνίες μέσα στις οποίες ζει, δεν έχει πια τόσο πολλές βεβαιότητες ότι η ζωή του θα εξελιχθεί ομαλά προς μια σταθερή ασφαλή πορεία. Η κατάρρευση των διπόλων, με την [προς το παρόν τουλάχιστον] επικράτηση του καπιταλισμού, μάλλον μας δημιουργεί περισσότερη ανησυχία από ότι πριν, ακόμη και από την περίοδο του ψυχρού πολέμου. Η λογική του ότι δεν υπάρχει εναλλακτική, ειδικότερα όταν βιώνεις τη σκληρότητα και την απάθεια του σύγχρονου κόσμου, σε ένα παραγωγικό σύστημα που σαπίζει, είναι απόλυτα συμβατή με τα δυσοίωνα τέλη των ταινιών τρόμου της εποχής μας. Η τεράστια υπαρξιακή αβεβαιότητα, ο εχθρός που πλέον δεν προβάλλεται ως κάτι προσωποποιημένο (ο καπιταλισμός δεν θα προσωποποιήσει τον εαυτό του από μόνος του) αλλά είναι κάτι που σίγουρα μας εναντιώνεται και ταυτόχρονα δεν μπορούμε να το δείξουμε με το δάχτυλο, δένουν απόλυτα με το άμορφο και ακατανόητο κακό των σύγχρονων ταινιών τρόμου.[4] Τα στοιχειά αυτά, εισβάλλουν στον σύγχρονο κινηματογράφο τρόμου όχι πάντα με τρόπο συνειδητό και επικρατούν σχεδόν οργανικά, ακριβώς επειδή αντανακλούν μαζικά και κυρίαρχα φαινόμενα της εποχής μας.

The_Cabin_in_the_Woods_(2012)_theatrical_poster

Από τις καλύτερες σύγχρονες ταινίες τρόμου.

Τέλος, να πούμε ότι ο σύγχρονος κινηματογράφος τρόμου δείχνει να βρίκσεται σε μια περίοδο ανακύκλωσης των ίδιων και των ίδιων στοιχείων και φορμών, έχοντας σπάνια κάτι ενδιαφέρον να δείξει τουλάχιστον από την εποχή του «μπασταρδέματος¨του με τον ασιατικό. Ακόμη και αυτή η ανακύκλωση σπάνια γίνεται με ενδιαφέροντα τρόπο και μάλλον τις περισσότερες των περιπτώσεων δείχνει να ακολουθεί μηχανικά την μια ή την άλλη συνταγή. (εδώ σχετικό παλιότερο μου άρθρο) Δεν αμφιβάλω ότι θα βρεί στοιχεία για να ανατροφοδοτηθεί, ελπίζω όμως να αντανακλούν μια καλύτερη πραγματικότητα.

 

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

 

 

 

[1] Ενδιαφέρον ότι τη λέξη δεν την αναγνωρίζει το office 2013, αθώες εποχές τότεJ

[2] Μπορεί όμως και προκειμένου να «ξεπλύνουν» την βία που παρουσίαζαν η οποία φάνταζε ακραία για την εποχή.

[3] Αν και τα hellraiser τα θεωρώ ως ταινίες τομή προς τον κινηματογράφο του σήμερα.

[4] Ή όπως αναφέρει και ο Πάνος Ζάχαρης ως καλεσμένος στο 4ο Podcast της ΚΝΕ, όλο αυτό αντανακλάται ξεκάθαρα και στην επιστημονική φαντασία της εποχής μας. Όπου αντίθετα με παλιότερες εποχές (Ιούλιος Βερν, Ασίμοφ) στις οποίες οι παραμυθάδες ήταν και οραματιστές, σήμερα έχουμε όλο και περισσότερο την ανάδειξη ενός δυστοπικού μέλλοντος μέσα από τη φαντασία των δημιουργών.

Read Full Post »

Το πρώτο μέρος εδώ

Τεχνικές απομόνωσης των εργαζομένων

 

Ακόμη και ο καπιταλισμός δεν μπορεί να αρνηθεί την συλλογική φύση της εργασίας, οι μεγάλες εταιρίες που απασχολούν χιλιάδες εργαζόμενους θέλουν η εργασία τους να είναι όσο το δυνατόν καλύτερα συντονισμένη ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καπιταλιστές θέλουν οι εργαζόμενοι να έχουν συλλογική συνείδηση, εκτός και αν αυτή η «συλλογική συνείδηση» είναι προσανατολισμένη καθαρά στους στόχους της επιχείρησης. Όσον αφορά την καλλιέργεια αισθήματος εργατικής αλληλεγγύης ειναι κάτι που οι εταιρίες το αποφεύγουν όσο ο διάβολος το λιβάνι για αυτό και παίρνουν τα μέτρα τους.

Ένας τρόπος για να σαμποτάρεις την αλληλεγγύη είναι μέσω της ανάπτυξης του ανταγωνισμού ανάμεσα στους εργαζόμενους. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με διάφορους τρόπους, είτε μέσω ατομικών αξιολογήσεων, είτε μέσω επιβραβεύσεων αυτών που υπερκαλύπτουν τους στόχους, είτε με συμβολικά δωράκια  κλπ. Συχνά, ο ανταγωνισμός αυτός αναπτύσσεται και ανάμεσα σε διαφορετικά τμήματα της επιχείρησης. Το αποτέλεσμα είναι διπλό, από τη μια αυξάνεις την παραγωγικότητα και εντατικοποιείς την εργασία χρησιμοποιώντας το καρότο της επιβράβευσης ή το μαστίγιο της τιμωρίας ανάλογα με την επίδοση, και από την άλλη καταφέρνεις να σαμποτάρεις τις τυχόν ταξικές σχέσεις που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν ανάμεσα στους εργαζόμενους οι οποίες θα ήταν προβληματικές για την εταιρία.

1-2

Ακόμη ένας τρόπος, να επιτευχθεί αυτός ο «κατακερματισμός» είναι ο πληθωριστική πολιτική στους τίτλους των εργαζομένων. Οργανικά εννοείται ότι μια οποιαδήποτε επιχείρηση χρειάζεται να έχει διευθυντικό προσωπικό, υποδιευθυντές, τομεάρχες, προσωπάρχες κλπ κλπ κλπ. Όταν όμως δημιουργείς ένα τεράστιο αριθμό, αμφιβόλου αναγκαιότητας, τίτλων τους οποίους αποδίδεις στους εργαζόμενους, το κάνεις περισσότερο για να τους διασπάσεις, παρά για λειτουργικούς λόγους. Αποτέλεσμα όλου αυτού είναι συχνά σε μια εταιρία να έχεις περισσότερους directors of [something] παρά «απλούς» εργαζόμενους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αλυσίδες fast food όπου μεγάλο μέρος του προσωπικού που εργάζεται σε αυτές, αν και έχει τον τίτλο του υπεύθυνου κάτι ή του (υπο)διευθυντή κάτι, τηγανίζει και αυτός πατάτες, τελικά, όπως και τους υπόλοιπους.

Υπάρχουν όμως και άλλες τεχνικές που αποσκοπούν στην περιχαράκωση της συνείδησης των εργαζομένων στους σύγχρονους εργασιακούς χώρους που έχουν πιο «φυσικό» χαρακτήρα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι οι εργασιακοί χώροι που κάνουν τη χρήση cubicles (κελιών, όπως φαίνεται και στη φωτογραφία) τα οποία άρχισαν να γίνονται δημοφιλή από τη δεκαετία του 70.[1] Η φιλοσοφία των cubicles ταίριαξε απόλυτα με την εισαγωγή των προσωπικών υπολογιστών στις σύγχρονες επιχειρήσεις. Με την «αρχιτεκτονική» αυτή η εταιρίες βρήκαν έναν εύκολο τρόπο να βάλουν μέσα στον ίδιο χώρο πολλούς εργαζόμενους οι οποίοι θα έχουν περιορισμένη επαφή ο ένας με τον άλλο, γλιτώνοντας παράλληλα τα έξοδα που θα απαιτούσε η δημιουργία ξεχωριστών γραφείων. Η ακραία μορφή αυτού του χώρου εργασίας είναι οι επιχειρήσεις τηλεφωνικής εξυπηρέτησης. Σε αυτές, ο εργαζόμενος φορώντας ακουστικά, σχεδόν απομονώνεται από τους συναδέλφους του ερχόμενος σε επαφή μόνο με τον supervisor/επόπτη όποτε χρειαστεί, ο οποίος σαν μεγάλος αδερφός στέκεται όρθιος και μπορεί να παρατηρήσει τι κάνει ο κάθε ένας στο ατομικό του cubicle. Για να χρυσώσουν το χάπι, και για να καλλιεργήσουν ακόμη παραπάνω το Εγώ των εργαζόμενων, οι επιχειρήσεις προωθούν την ιδέα της προσωπικής διακόσμησης του cubicle έτσι ώστε κάθε εργαζόμενος να εκφράζει τον εσωτερικό του κόσμο στους 4 τοίχους της «φυλακής» του.

Τέλος, στο φαινόμενο της απομόνωσης, μεγάλη συμβολή έχει και η λεγόμενη «εργασία από το σπίτι», που με την χρήση της τεχνολογίας γίνεται εφικτή σε όλο και περισσότερους τομείς, αλλά και η ενοικίαση εργασίας στην οποία αναφερθήκαμε και παραπάνω.

 

Ο τρόπος που η μεταμοντέρνα ιδεολογία αναπαριστά την εμπλοκή της στις σύγχρονες μορφές εργασίας.

 

Ο μεταμοντερνισμός, φυσικά, όλα τα παραπάνω τα προωθεί ιδεολογικά με τρόπους πλάγιους που κρύβουν το ουσιαστικό. Είδαμε ακριβώς από πάνω, ότι τα cubicles δεν παρουσιάζονται ως «παραπετάσματα» πεπιεσμένου χαρτιού, αλλά ως ιδιωτικοί χώροι που μπορείς να εκφράσεις τον εαυτό σου και τη δημιουργικότητα σου. Αντίστοιχα, για να περιγράψει την συνεχή υποχρέωση απόκτησης πτυχίων από τους εργαζόμενους, το μεταμοντέρνο χρησιμοποιεί τον θετικό όρο «δια βίου μάθηση» . Ο όρος αυτός φυσικά αποκρύβει νοηματικά το κόστος, υλικό και πνευματικό, που έχει αυτός ο μαραθώνιος για τους εργαζόμενους, στον οποίο αν δεν (αντ)αγωνισθούν, κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς δουλειά. Παρομοίως, την συχνή εναλλαγή επαγγελμάτων (πολλές φορές και μέσω της μετανάστευσης) την σερβίρει ως μια περιπετειώδη διαδικασία (που εμπλουτίζει το βιογραφικό μας) που δημιουργεί ευκαιρίες, και όχι ως επαγγελματική αστάθεια. Τις νέου τύπου εργασιακές δραστηριότητες, τύπου «content creator» για τα ΜΚΔ, ως ευκαιρίες να βγάλεις χρήματα από τα ταλέντα σου και όχι ως τύπους εργασίας που ο εργοδότης κρατάει από την μεταξύ σας «σύμβαση» μόνο τα θετικά χωρίς να έχει απέναντι σου κάποιες θεσμοθετημένες τυπικές υποχρεώσεις.

Γενικότερα, για να περιγράφουν τα παραπάνω γίνεται η χρήση της λέξης «ευελιξία», ευελιξία όμως που βαραίνει κατά κύριο λόγο τον εργαζόμενο που καλείται να γίνει ένας μικρός Νουρέγιεφ προκειμένου να τα βγάλει πέρα στην σύγχρονη αγορά εργασίας.

Εν κατακλείδι

 

Τα όσα καταγράφηκαν παραπάνω δεν υφίστανται εξ αιτίας του μεταμοντέρνου, τουλάχιστον όχι κατά κύριο λόγο. Υπάρχουν αντικειμενικές και ιστορικές αιτίες πάνω στις οποίες πήραν σάρκα και οστά όλες αυτές και όλες οι άλλες εξελίξεις στον σύγχρονο εργασιακό κόσμο. Το μεταμοντέρνο, όντας μια ιδεολογία που αναπτύχθηκε στον ώριμο (σάπιο;) καπιταλισμό, και που σε μεγάλο βαθμό τον υπηρετεί, αναλαμβάνει την υπεράσπιση αυτών των αρνητικών φαινομένων και προσπαθεί να ρίξει στάχτη στα μάτια των βασικών πληγέντων, δηλαδή των εργαζομένων, έτσι ώστε να συνεχίζεται απρόσκοπτα η ανακύκλωση τους. Παράλληλα, το μεταμοντέρνο γίνεται εργαλείο ιδεολογικής αποδόμησης όλων εκείνων, των θεωριών, των συνηθειών, των πρακτικών και των ιδεολογιών, που μπορούν να θεωρηθούν εμπόδια για τον σύγχρονο καπιταλισμό.  Συνεπώς, η όποια συμβατότητα της ιδεολογίας της μετανεωτερικότητας με τα όσα βιώνουμε, δεν εμφανίζεται σαν καιρικό φαινόμενο αλλά αποτελεί μια συνειδητή πριμοδότηση/υιοθέτηση, από μέρους του καπιταλιστικού συστήματος, όλων εκείνων των ιδεολογημάτων που το εξυπηρετούν. Νομίζω είναι ασφαλές να πούμε ότι το μεταμοντέρνο – έστω ως η συνισταμένη των μερών του- αποτελεί μα ιδεολογία συντηρητική και όχι προοδευτική, και ας φοράει συνήθως προοδευτικό μανδύα για να αποπροσανατολίσει.

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] Πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκαν το 1960 από την Herman Miller Research Corporation και ως μέθοδος οργάνωσης του χώρου εργασίας ονομάστηκε «action office» (https://en.wikipedia.org/wiki/Cubicle)

Read Full Post »

ροκοκοunnamed

Τις μέρες αυτές που οξύνεται η προσφυγική κρίση έχουμε δει και έχουμε ακούσει διάφορα ακραία πράγματα τα οποία στρέφονται εναντίον των μεταναστών/προσφύγων. Συχνά, η δικαιολογία εκείνων που εκφράζουν αυτές τις ιδέες, ή που προβαίνουν στις αντίστοιχες πρακτικές εναντίον των μεταναστών, είναι ότι δεν τους θέλουν επειδή είναι πολιτισμικά καθυστερημένοι. «Μα δεν βλέπεις ποια είναι η θέση της γυναίκας σε αυτές τις χώρες;», «Οι μουσουλμάνοι είναι φονταμενταλιστές, θα έρθουν εδώ και θα μας εξισλαμίσουν» κ.α. Είναι αστείο βέβαια το ότι οι περισσότεροι που μεταχειρίζονται αυτά τα επιχειρήματα, έχουν κάνει, ή θα ήθελαν να κάνουν τα ίδια και χειρότερα με αυτά που κατηγορούν. Δεν πέρασαν άλλωστε πολλές μέρες από το περιστατικό με τη βάρκα, που είδαμε, σε μια έξαρση ανωτερότητας πολιτισμού, ένα σωρό συμπατριώτες μας να βρίζουν εγκύους και παιδία με τον χειρότερο τρόπο.

Η κατηγορία αυτή, του «άλλου» ως «άγριου», «απολίτιστου», «καθυστερημένου», έχει χρησιμοποιηθεί άπειρες φορές στο παρελθόν για να δικαιολογήσει κάθε λογής βιαιοπραγία από τη μεριά του «πολιτισμένου» προς τον «απολίτιστο», του κυρίαρχου προς τον αδύναμο. Ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα είναι οι ισραηλινοί, οι οποίοι δικαιολογούν διαχρονικά τα εγκλήματα τους απέναντι στους παλαιστίνιους με αυτόν τον τρόπο:

«Στην γειτονιά μας, πρέπει να προστατέψουμε τους εαυτούς μας από τα άγρια θηρία[…]Θα φτιαχτούν φράχτες όπως αυτόν γύρω από όλο το Israel» Benjamin Netanyahu, πρωθυπουργός του Ισραήλ.

Την εποχή της αποικιοκρατίας, ο βασιλιάς Λεοπόλδος ο δεύτερος του Βελγίου, δικαιολογούσε την αποικιοκρατική του πολιτική στο Κονγκό μεταχειριζόμενος επιχειρήματα όπως.

  • Την καταπολέμηση του δουλεμπορίου στην Αφρική.
  • Την ένωση των φυλών των ντόπιων.
  • Για να εκμοντερνίσει τους κατοίκους γύρω από τον ποταμό του Κονγκό.
  • Για να φέρει την ηθικότητα και την κατανόηση της έννοιας της αμαρτίας στους γηγενείς.
  • Για να εκσυγχρονίσει την οικονομία της περιοχής.[1]

 

Το αποτέλεσμα όλης αυτής της εκπολιτιστικής σταυροφορίας το βλέπουμε στις εικόνες αποίκων να ποζάρουν μπροστά από σκλάβους με κομμένα χέρια, ταπεινωμένες γυναίκες, και στην γενικότερη αφαίμαξη και εκμετάλλευση των ντόπιων πληθυσμών από τους Βέλγους.

220px-Victim_of_Congo_atrocities,_Congo,_ca._1890-1910_(IMP-CSCNWW33-OS10-19)

Παρόμοιες τακτικές και προφάσεις χρησιμοποιούσαν βέβαια όλοι οι αποικιοκράτες, με πιο ακραίο παράδειγμα την σχεδόν ολοκληρωτική εξόντωση των Ινδιάνων της Αμερικής, με αιχμή του δόρατος και εκεί τον εκπολιτισμό τους.

Το 1917, στα πλαίσια της διαμόρφωσης των στρατοπέδων  του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο πρόεδρος Wilson ζήτησε από το αμερικάνικο κογκρέσο να αφήσει την πολιτική ουδετερότητας και να στραφεί ενάντια στην Γερμανία με πρόφαση την προάσπιση της δημοκρατίας απέναντι σε μια μοναρχική δύναμη.[2]

Θα μπορούσα να αναφερθώ σε εκατοντάδες ακόμη παραδείγματα, όμως δεν νομίζω ότι είναι απαραίτητο. Ας επιστρέψουμε για λίγο πάλι στα του δικού μας οίκου.

Μεταξύ άλλων, υπάρχει και το πρόσχημα της άμυνας, της προστασίας του πολιτισμού μας απέναντι στους βαρβάρους (μετανάστες και πρόσφυγες) που έρχονται ως εισβολείς να μας εξισλαμίσουν και να μας κάνουν σαν τα μούτρα τους. Φυσικά, δεν έχουμε ούτε ένα ιστορικό παράδειγμα που ο μειονοτικός πληθυσμός να επέβαλλε τον πολιτισμό του στον κυρίαρχο, εκτός και αν ο ελληνικός πολιτισμός είναι τόσο ευάλωτος πια που με ένα φου του ιμάμη θα υποχωρήσει ή εκτός και αν κάποιος πιστεύει ότι οι κακομοίρηδες που στοιβάζονται στα σύνορα είναι όντως κατακτητές ικανοί να μας υποδουλώσουν. Είναι αστείο όμως, ότι το επιχείρημα της άμυνας της πολιτισμένης Δύσης απέναντι στην απολίτιστη ανατολή το χρησιμοποιούν κατά κόρον εκείνοι που θα ήθελαν τις γυναίκες τους στην κουζίνα και δεν θα είχαν κανένα πρόβλημα αν ξυπνούσε ο μαρμαρωμένος βασιλιάς και γυρνούσαμε στα βυζαντινά χρόνια (μέρος του παπαδαριού, εθνικιστές, στρατόγκαβλοι).

Επειδή δεν θέλω να επεκταθώ πολύ, να πω στο κλείσιμο του άρθρου, ότι δεν θεωρώ σε καμία περίπτωση πως το προσφυγικό ζήτημα είναι κάτι που θα πρέπει ή που μπορεί η Ελλάδα να το αντιμετωπίσει από μόνη της. Στο κάτω κάτω, η «πολιτισμένη» Ε.Ε φέρει μεγάλη ευθύνη για τη δημιουργία των μεταναστευτικών αυτών κυμάτων και θα έπρεπε να πιεστεί στο σύνολο της να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη και ανθρωπιστική διαχείριση.  Μέχρι τότε, το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να παραδοθούμε στους ουγκανισμούς και στις άναρθρες πολεμοκάπηλες κραυγές των κάθε λογής πιστολέρο (και όσων βρίσκονται πίσω τους) που κάθε άλλο παρά την υποτιθέμενη ανωτερότητα του πολιτισμού μας φανερώνουν και που μόνο στην όξυνση του προβλήματος συμβάλλουν.

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Congo_Free_State_propaganda_war

[2] https://www.history.com/this-day-in-history/wilson-asks-for-declaration-of-war

Read Full Post »

chow-mein-with-vegetables

Μεταμοντερνισμός και σύγχρονες μορφές εργασίας, μια εκλεκτική συγγένεια[1]

 

Έχουμε εξετάσει σε παλαιότερα άρθρα πως μεταφράζεται το μεταμοντέρνο σε διάφορες εκδοχές της καθημερινότητας, στο παρόν άρθρο πρόκειται να εστιάσουμε στην αλληλεπίδραση μεταξύ μεταμοντέρνου και οργάνωσης της εργασίας στον σύγχρονο καπιταλισμό. Φυσικά το ζήτημα αυτό είναι τεράστιο και κάθε άλλο παρά εξαντλητική μπορεί να είναι μια ανάλυση λίγων σελίδων, εμείς εδώ θα παραθέσουμε κάποιες σκέψεις και κάποιες ιδέες πάνω στο ζήτημα που θα μπορούσαν να είναι η αρχή μιας περιεκτικότερης και εκτενέστερης «συζήτησης».

Μεταμοντερνισμός, κάποια βασικά χαρακτηριστικά:

 

Για να πάμε παρακάτω νομίζω είναι απαραίτητο –ξανά- να αναφερθούμε επιγραμματικά σε κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά του μεταμοντέρνου έτσι ώστε να υπάρχουν ως σημεία αναφοράς για την παραπέρα ανάπτυξη επιχειρημάτων.

  • Αποδόμηση: Το μεταμοντέρνο αποδομεί αυτό που παραλαμβάνει από το μοντέρνο, χωρίς να νιώθει καμία υποχρέωση να το επαναδομήσει ως μια καινούρια συνεκτική πρόταση είτε αυτό αφορά τις τέχνες, είτε τη φιλοσοφία, είτε τα γούστα και τις συνήθειες των ανθρώπων. Αυτός είναι και ο λόγος που έρχεται πολλές φορές σε σύγκρουση με τις επιταγές του διαφωτισμού, ο οποίος είχε ζυμώσει τις ιδεολογίες μέχρι και τα μέσα περίπου του 20ου αιώνα.
  • Πολυδιάσπαση: Πάει χέρι – χέρι με την αποδόμηση και αποτελεί τη συνέχεια της, καθώς το μεταμοντέρνο, σχεδόν μεθοδολογικά, διαχειρίζεται τα φαινόμενα μέσα από μια τάση για μερικοποίηση και απομόνωση τους. Την ίδια στιγμή που ο κόσμος παγκοσμιοποιείται, το μεταμοντέρνο, ερμηνευτικά τουλάχιστον, τον σπάει σε κομμάτια και αδιαφορεί για την συγκόλληση τους.
  • Απέχθεια για τις παραδοσιακές ιδεολογίες: Οι κυρίαρχες μορφές του μεταμοντέρνου έρχονται σε σύγκρουση με τις παραδοσιακές ιδεολογίες, θεωρώντας τες ξεπερασμένες και, εξ φύσεως, αναντίστοιχες με την πραγματικότητα. Ακολούθως, το μεταμοντέρνο, ασκεί πολεμική ή απαξιώνει και τις μορφές κοινωνικής οργάνωσης που πηγάζουν από τέτοιου είδους οπτικές θεωρώντας βαφτίζοντας τις ολοκληρωτικές.
  • Απέχθεια για παραδοσιακούς τύπους κινημάτων: Κατ’ επέκταση το μεταμοντέρνο εναντιώνεται σε παραδοσιακούς τύπους κινημάτων, όπως είναι για παράδειγμα το εργατικό κίνημα, ενώ ευνοεί τύπους κινημάτων που παρουσιάζουν τοπικό χαρακτήρα, που αφορούν μειονότητες, που έχουν προσωρινό χαρακτήρα. Σε πολλές περιπτώσεις πάλι, μετασχηματίζει παραδοσιακά κινήματα, τα οποία είναι και πιο συμβατά, πχ το φεμινιστικό. Παράλληλα αντιτίθεται στην ταξική πάλη και προωθεί την αντίληψη περί «τέλους της ιστορίας».[2]
  • Αντιπαράθεση με τις ταξικές αναλύσεις: Το μεταμοντέρνο πολεμά τις ταξικές κοινωνικές αναλύσεις, τις απαξιώνει και τους επιτίθεται.
  • Μεταβλητότητα, αστάθεια, κινητικότητα, ρευστότητα, πολυσυνθετότητα: Τα παραπάνω αποτελούν χαρακτηριστικά των σύγχρονων κοινωνιών τα οποία το μεταμοντέρνο τα αγκαλιάζει και τα ανατροφοδοτεί. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά επιδρούν στην σύνθεση της ταυτότητας των σύγχρονων υποκειμένων και σε όρους επαγγελματικού αυτοπροσδιορισμού. Στη συνέχεια θα εστιάσουμε σε κάποια παραδείγματα για να δούμε και στην πράξη πως αυτά παίρνουν σάρκα και οστά στις σύγχρονες μορφές εργασίας.
  • Ατομικισμός: Το μεταμοντέρνο αγαπάει τον ατομικισμό και εξαίρει το υποκείμενο. Καλλιεργεί τον εγωισμό με πρόσχημα την «ελευθερία του ατόμου», χωρίς να μπορεί να υπερβεί τη λογική του «η ελευθερία σου σταματά εκεί που ξεκινά η δική μου». Βλέπει δηλαδή την ελευθερία σαν ένα ανταγωνιστικό αγαθό, σαν ιδιοκτησία με περιφράξεις, σαν να μην αποτελεί προϋπόθεση ελευθερίας οτιδήποτε από κοινού, αλλά μόνο το «αυτό είναι δικό μου». Θα λέγαμε ότι η δήλωση της Μ. Θάτσερ, ότι «δεν υπάρχει κοινωνία παρά μόνο το άτομο» αποτελεί μια –ακραία μεν- σίγουρα μεταμοντέρνα δήλωση.

Ας προχωρήσουμε στην εξέταση έναν προς ένα των τομέων εκείνων που σχετίζονται με την εργασία και που δείχνουν να έχουν μεταβληθεί πρός κατευθύνσεις που φαίνονται απόλυτα συμβατές με τον μεταμοντερνισμό.

Εκπαίδευση εξειδίκευση:

 

Το σύγχρονο κοινωνικό υποκείμενο βγαίνοντας ή για να βγει στην αγορά εργασίας απαιτείται να έχει μια σειρά από πρωτοφανή προσόντα σε σχέση με το παρελθόν. Ιδιαίτερα οι καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας απαιτούν πτυχία, μεταπτυχιακά, σεμινάρια, διδακτορικά κλπ. Το άτομο καλείται να συνθέσει το βιογραφικό του με όλο και περισσότερα υλικά, ενώ τα ήδη κατεκτημένα προσόντα του σύντομα παλιώνουν και μοιάζουν ανεπαρκή. Ο εργαζόμενος, και ιδιαίτερα αυτός που εργάζεται σε εξειδικευμένες μορφές εργασίας, καλείται συνεχώς να ανταγωνίζεται στον στίβο των προσόντων άλλους συναδέλφους του. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να «επενδύει» στον εαυτό του μέσω σεμιναρίων, μετεκπαιδεύσεων και γενικά να «επικαιροποιείται», αφού στην αντίθετή περίπτωση, αν επαναπαυθεί, μπορεί να καταστεί ελλιπής. Παρατηρούμε λοιπόν εδώ (και όχι μόνο εδώ) πως μεταφράζεται η αστάθεια η ρευστότητα και η πολυσυνθετότητα του μεταμοντέρνου στην απόκτηση προσόντων για την αγορά εργασίας και πως το εκάστοτε άτομο μέσα από ατομική προσπάθεια (ατομικισμός) και κόστος αγωνίζεται να αντεπεξέλθει.

 

Αστάθεια στην εργασία.

 

Υπολογίζεται ότι ο μέσος άνθρωπος στην εποχή μας αλλάζει 12 δουλειές στη διάρκεια του ενεργειακού εργασιακού του βίου. Μόλις μια δυο γενιές πριν αυτός ο αριθμός ήταν ριζικά μικρότερος, όμως η μετανεωτερική εποχή συνηθίζει να τραβάει το χαλί συνεχώς κάτω από τα πόδια των εργαζομένων αναγκάζοντας τους να βρίσκονται συνεχώς σε μια διαδικασία εύρεσης εργασίας. Κάποιες φορές αυτή η κινητικότητα αποσκοπεί στην εύρεση καλύτερης αμοιβής ή αντικειμένου, ενώ άλλες φορές γίνεται βίαια, εξαιτίας μιας απόλυσης, ή εξαιτίας άσκησης αφόρητης πίεσης στην ήδη υπάρχουσα εργασία. Ιδιαιτέρως ενισχυτικά σε όλο αυτό το φαινόμενο λειτουργούν οι συμβάσεις εργασίας μικρού χρόνου (6μηνα 12μηνα), που αποτελούν στην εποχή μας μάλλον τον κανόνα παρά την εξαίρεση.

Πάντως σε κάθε περίπτωση, σήμερα περισσότερο από ποτέ, το άτομο δεν νιώθει άνετα, ή εκδιώκεται από την εργασία του σε ασύγκριτα εντονότερους ρυθμούς σε σχέση με το παρελθόν. Ακόμα και εντός της ίδιας επιχείρησης/εταιρείας, το άτομο καλείται να ανταποκριθεί σε διαφορετικά καθήκοντα με το χρόνο, καθώς η μετάθεση, η ανέλιξη, η επανατοποθέτηση, η αλλαγή ειδικότητας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του σύγχρονου εργασιακού χώρου και τόπου.[3] Επίσης μεσουρανούν τα γραφεία ενοικιάσεως εργαζομένων με αποτέλεσμα ένας εργαζόμενος να είναι δυνατόν να δουλεύει τη μια βδομάδα για λογαριασμό της α επιχείρησης και την άλλη εβδομάδα για λογαριασμό της β. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, τα άτομα δεν μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να πουν «είμαι φούρναρης», «είμαι τσαγκάρης» κλπ. Το τι επάγγελμα κάνουν είναι κάτι πιο περίπλοκο που δεν χωράει σε μια λέξη ούτε και μπορεί να περιγραφεί έτσι απλά.

 

Ελαστικές σχέσεις εργασίας

 

Είπαμε ότι το μεταμοντέρνο αγαπά τον τεμαχισμό και την αποδόμηση, αυτό είναι κάτι που αντανακλάται και στις καπιταλιστικές σχέσεις εργασίας με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο. Οι εργαζόμενοι έχουν ξεχάσει τι πάει να πει 8ωρο πενθήμερο, αντί αυτού μπορεί να εργάζονται τη μια μέρα 4  ώρες, την άλλη 12 (που μπορεί στα χαρτιά να είναι 4 ώρες και στην πράξη 6), να δουλεύουν «σπαστά», να δουλεύουν Κυριακές, να δουλεύουν από το σπίτι μετά το πέρας του επίσημου ωραρίου τους κλπ. Μεταξύ άλλων, έχουμε και την προώθηση της αντίληψης περί ενεργού και ανενεργού χρόνου εργασίας. Στην πράξη δηλαδή, αν ένας εργαζόμενος που δουλεύει πωλητής σε ένα κατάστημα και στο κατάστημα αυτό δεν μπει πελάτης για 2 ώρες, αυτό να θεωρηθεί μη ενεργός χρόνος εργασίας και ο εργοδότης να έχει δικαίωμα να μην πληρώσει τον υπάλληλο για τις ώρες αυτές.

Αντιπροσώπευση των εργαζομένων

 

Ένα ακόμη φαινόμενο της μετανεωτερικότητας είναι η πίεση προς την απαξίωση των παραδοσιακών δομών εκπροσώπησης των εργαζομένων (συνδικαλισμός) και την εισαγωγή νέων θεσμών όπως είναι αυτός του «κοινωνικού εταίρου». Φυσικά όλα αυτά ταιριάζουν γάντι με το μεταμοντέρνο, και αυτό επειδή αντίθετα με την παραδοσιακή αντίληψη του συνδικαλισμού στην οποία προυποτίθεται η σύγκρουση μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, ο θεσμός του κοινωνικού εταίρου προϋποθέτει, την «κοινωνική ειρήνη» ανάμεσα τους, δηλαδή την κατάργηση της ταξικής πάλης.[4] Παρόμοιου τύπου θεσμός είναι και η κοινωνία των πολιτών.[5]

 

Νέοι τύποι μισοεργασίας μισο-αυτοαπασχόλησης

 

Το κεφάλαιο βρίσκει στην εποχή μας νέους τρόπους να κινητοποιήσει τους εργαζόμενους να εργαστούν για λογαριασμό του οι οποίοι όμως τυπικά δεν ανταποκρίνονται σε σχέση εργοδότη/εργαζόμενου. Μια πολυεθνική στις μέρες μας μπορεί να έχει εκατομμύρια άτομα να εργάζονται για λογαριασμό της χωρίς αυτοί να θεωρούνται υπάλληλοι της. Πάρτε για παράδειγμα το youtube, uber, το airbnb κ.α. Ο content creator (παραγωγός περιεχομένου) στο youtube γίνεται φορέας κερδοφορίας για λογαριασμό της επιχείρησης, η επιχείρηση όμως δεν έχει απέναντι του τις συμβατικές υποχρεώσεις (ασφάλιση, επιδόματα, αποζημίωση, δεν θα υπάρχουν επιπτώσεις αν λύσει τη συνεργασία μαζί του κλπ) που θα είχε αν θεωρούνταν υπάλληλος της. Επίσης τα άτομα που εργάζονται με αυτόν τον τρόπο, δεν είναι δυνατόν να αναπτύξουν συναδελφική αλληλεγγύη, ούτε είναι εύκολο να οργανωθούν μαζικά απέναντι στην όποια εταιρία. Αντικειμενικά εργάζεται ο καθ’ ένας ατομικά, δεν έρχεται σε επαφή με άλλους συναδέλφους του, και, ίσως, στη συνείδηση του να θεωρεί τον εαυτό του περισσότερο επιχειρηματία και «συνεταίρο»[6] παρά εργαζόμενο. Χάνεται λοιπόν η αίσθηση της συλλογικότητας, αν και στην πραγματικότητα το έργο που παράγεται είναι συλλογικό και όχι ατομικό, συντονισμένο και όχι ανεξάρτητο. Στην ουσία οι πολυεθνικές βρίσκουν τον τρόπο όχι μόνο να κερδοφορούν [χωρίς τις ενοχλητικές υποχρεώσεις του παραδοσιακού εργοδότη] από τον κόπο μας τη δημιουργικότητα μας και το ταλέντο μας (youtube), αλλά και από τα περιουσιακά σου στοιχεία (airbnb, uber).

 

Τέλος Πρώτου μέρους

 

[1] Όρος που εισήχθη στις κοινωνικές επιστήμες από τον Max Weber και αναφέρεται σε μια σχέση σύγκλισης, ώσμωσης αμοιβαίας ενίσχυσης μεταξύ δύο φαινομένων αλλά όχι με την στενή έννοια του αίτιου αιτιατού που συναντούμε στους φυσικούς νόμους. ( shorturl.at/bcqMN )

[2] https://www.iefimerida.gr/news/318389/o-anthropos-poy-proevlepse-telos-tis-istorias-tora-anisyhei

[3] Δεν υποστηρίζω πως αυτό δεν συνέβαινε και παλιότερα, ριζοσπαστικοποιείται όμως στην εποχή μας.

[4] Αυτό βέβαια είναι κάτι που χρόνια το επιδιώκει το κεφάλαιο, άλλοτε με ακραία μέσα (Ναζισμός/Φασισμός/4η Αυγούστου κ.α) άλλοτε με λιγότερο ακραία.

[5] https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CF%8E%CE%BD

[6] Φυσικά οι όροι αυτού του «συνεταιρισμού» είναι ριζικά εις βάρος του ενός από τα δυο μέρη.

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

 

Το δεύτερο μέρος εδώ

Read Full Post »

BN-XN702_meese_D_20180219102420

Την τελευταία περίπου δεκαετία έχουν αναδειχθεί με πολύ εμφατικό τρόπο διάφοροι προβληματισμοί και θεωρίες γύρω από το ζήτημα της ταυτότητας/identity οι οποίες έχουν απασχολήσει τόσο τον επιστημονικό χώρο[1] όσο και τον χώρο της πολιτικής[2] αλλά και τον δημόσιο διάλογο. Στο επίκεντρο των θεωριών αυτών βρίσκονται διάφορες κοινωνικές ομάδες (κυρίως μειονοτικές αλλά όχι μόνο) και εξετάζονται τόσο οι κοινωνικές διεργασίες εντός των ομάδων αυτών, οι αλληλεπιδράσεις τους με άλλες ομάδες, καθώς επίσης και οι ψυχολογικές και κοινωνικές λειτουργίες των ατόμων που τις αποτελούν.

Η ανάδειξη αυτού του τύπου των θεωριών σε μεγάλο βαθμό στηρίχθηκε σε δυο μεγάλες εξελίξεις του σύγχρονου κόσμου, της υποκειμενικής μείωσης των γεωγραφικών αποστάσεων[3] και της αντικειμενικής αύξησης της ταχύτητας που οι διάφορες οικονομικές/κοινωνικές/πολιτικές διεργασίες συμβαίνουν και αλληλοεπιδρούν. Η αύξηση αυτή των ρυθμών και η μείωση των αποστάσεων επιδρά με καταλυτικό τρόπο στα ανθρώπινα υποκείμενα και τις κοινωνίες. Οι άνθρωποι αναλαμβάνουν πολύ περισσότερους και πιο πολύπλοκους ρόλους, έρχονται σε επαφή με πολλές διαφορετικές κουλτούρες, με πολύ πιο πολύπλοκες ιδέες, ενώ βρίσκονται πολύ πιο συχνά, σε σχέση με παλαιότερα, σε νέα περιβάλλοντα (μετανάστευση, σπουδές στο εξωτερικό, ταξίδια εργασίας), αλλάζουν πολλές φορές εργασία  ή και αντικείμενο εργασίας ενώ καλούνται να ανταγωνιστούν μεταξύ τους στο στίβο των τυπικών και ουσιαστικών προσόντων αν θέλουν να μείνουν «επίκαιροι». Παράλληλα, νέες ταυτότητες πηγάζουν από τη σεξουαλική ελευθέρωση ενώ κάποιες από τις παραδοσιακές μεταβάλλονται ή και απειλούνται με εξαφάνιση. Οι νέες ταυτότητες είναι πιο πολύπλοκες, πιο ασταθείς, ανατροφοδοτούνται συνεχώς ενώ η συνεχής κίνηση ιδεολογιών και ανθρώπων έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ολοένα και περισσότερων ρόλων αλλά και ομάδων εντός των ευρύτερων κοινωνικών συνόλων και τάξεων.

Στην ερώτηση, λοιπόν, αν ορθώς απασχολεί την κοινωνία και την επιστήμη το ζήτημα των ταυτοτήτων η απάντηση φυσικά είναι εύκολα ναι. Το επόμενο λοιπόν ερώτημα που τίθεται, είναι το κατά πόσο ο τρόπος με τον οποίο απαντάμε στις προκλήσεις που πηγάζουν από αυτά τα φαινόμενα είναι ο ενδεδειγμένος. Σκοπός μου στο παρόν άρθρο είναι να δείξω ότι η κυριαρχία του μεταμοντερνισμού στη συζήτηση γύρω από τις ταυτότητες, που σε μεγάλο βαθμό προσδιορίζει τις αντιλήψεις των [μειονοτικών] ομάδων και των υποκειμένων, αλλά και της επιστημονικής κοινότητας, είναι προβληματική και περισσότερο θολώνει το τοπίο παρά μας βοηθάει να κατανοήσουμε και να διαχειριστούμε το φαινόμενο, είτε ως κοινωνίες, είτε ως «ειδικοί», είτε ως διακριτά υποκείμενα.

Μια από τις βασικές διαστάσεις του μεταμοντέρνου αφορά στην παραίτηση από την ελπίδα αποκάλυψης της αντικειμενικής αλήθειας ή του γενικού νόμου. Άμα όμως δεν υπάρχει «αντικειμενική αλήθεια», τότε δεν υπάρχει και κριτήριο αξιολόγησης του τι είναι ακριβές και τι όχι, του τι είναι αληθές και τι όχι. Ο κάθε ένας έχει την άποψη του και αυτή του η άποψη δεν μπορεί να είναι καλύτερη ή χειρότερη από κάποιου άλλου αφού δεν υπάρχει κάποιο αντικειμενικό κριτήριο. Το μεταμοντέρνο είναι ευθέως συμβατό με τέτοιου είδους οπτικές, για αυτό και παράγει θεωρίες τέτοιου τύπου οι οποίες με τη σειρά τους διαχέονται στην κοινωνία και βρίσκονται εντός των θεωριών ταυτοτήτων και των αντιλήψεων που πηγάζουν από αυτές.

Σαν αποτέλεσμα των παραπάνω, το «υποκείμενο» βρίσκεται στο επίκεντρο και ταυτόχρονα στο κενό, είτε αυτό αφορά το άτομο  είτε ένα κοινωνικό υποκείμενο (όπως μια μειονοτική ομάδα). Το μεταμοντέρνο, σε αυτήν του την υπαρξιακή ταραχή, έρχεται και διδάσκει ότι υποκειμενική του αλήθεια είναι μια αλήθεια που έχει το ίδιο βάρος με όλες τις άλλες αλήθειες εκεί έξω. Δίνεται λοιπόν στα άτομα και στις μειονοτικές ομάδες η εντύπωση ότι η όποια «αλήθεια», αφού δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αντικειμενικά κριτήρια, είναι αυτό που πιστεύουμε και κανείς δεν δικαιούται να μας το προσβάλλει. Έτσι, και σε συνδυασμό με την ανάπτυξη θεωριών για το βιολογικό και το κοινωνικό φύλο[4], τα υποκείμενα κάνουν όπως λένε identify κατά βούληση και μη λαμβάνοντας υπόψη κανενός τύπου αντικειμενικότητα. Το αποτέλεσμα είναι να φτάνουμε σε μια σειρά από ακρότητες κατά τις οποίες μοιάζει απολύτως φυσιολογικό να μπορεί να αλλάζει κάποιος κοινωνικό φύλο όπως θα άλλαζε κάλτσες ή ακόμα και να μπορεί να αλλάζει είδος, αφού υπάρχει μια μερίδα ανθρώπων που κάνουν identify ως σκύλοι ή ως γάτες.

Στο εσωτερικό των ομάδων όλο αυτό δημιουργεί τελικά μια περιχαράκωση, αφού αυτές όλο και περισσότερο κλείνονται στην ιδέα που έχουν για τον εαυτό τους αδιαφορώντας ή και ερχόμενοι σε αντιπαράθεση με την ευρύτερη κοινωνία που αρνείται να δει και να αναγνωρίσει τη δική τους πραγματικότητα.[5]

Σχετικά με την περιχαράκωση αυτή γράφει ο Hobsbawm:

«Πρώτα απ’ όλα, επιτρέψτε μου να επαναλάβω: οι ομάδες ταυτοτήτων είναι για τον εαυτό τους, για τον εαυτό τους και για κανέναν άλλον. Ένας συνασπισμός τέτοιων ομάδων που δεν συσπειρώνεται με βάση ένα κοινό σύνολο στόχων ή αξιών, έχει μόνο μια «ad hoc» ενότητα, όπως τα κράτη προσωρινά συμμάχησαν στον πόλεμο εναντίον ενός κοινού εχθρού.»[6]

Αυτό που ισχυρίζεται ο Hobsbawm είναι ότι τέτοιου είδους ομάδες, ομάδες πίεσης, που εμφανίζουν πολιτική δράση, είναι καταδικασμένες να επιστρέφουν στον εαυτό τους και είναι δομημένες έτσι που να μην μπορούν να δράσουν για μεγάλες περιόδους σε ένα ευρύτερο κοινωνικό κίνημα. Έχω γράψει σε παλαιότερο μου άρθρο ότι και από την πλευρά τους τα ευρύτερα κινήματα οφείλουν να συμπεριλαμβάνουν και τις (όποιες συμβατές) διεκδικήσεις των μειονοτήτων για να είναι δυνατή η ενσωμάτωση τους σε αυτά.

Οδηγούμαστε λοιπόν σε μια διάσπαση του όποιου υποκειμένου, στην προκειμένη περίπτωση του «κοινωνικού σώματος», σε τόσο μικρά κομματάκια που μάλλον το καθιστούν ανήμπορο να επιβάλλει τελικά τη βούληση του σε σημαντικά ζητήματα ή εκεί που πρέπει να συγκρουστεί με ισχυρά συμφέροντα. Η πολυδιάσπαση αυτή αποτελεί ένα ακόμη από τα χαρακτηριστικά της μεταμοντέρνας σκέψης, που δεν θα μπορούσε ποτέ να δει με συμπάθεια κάτι τόσο ευρύ όπως είναι η εργατική τάξη που σαν κοινωνικός τύπος είναι δυνατόν και να οριστεί αντικειμενικά εντός του καπιταλιστικού συστήματος, και να συσπειρώσει τα υποκείμενα γύρω από βασικά ζητήματα πάλης. Τα μεταμοντέρνα «Εγώ» όμως δεν μπορούν να χωρέσουν ποτέ σε ένα τόσο μεγάλο «εμείς», και αυτό είναι κάτι που εξηγεί γιατί ο καπιταλισμός είναι αρκετά φιλικός απέναντι στο μεταμοντέρνο. Για αυτό όσο και αν μοιάζει ο μεταμοντέρνος λόγος ως χειραφετικός, τα όρια χειραφέτησης εντός το μεταμοντέρνου είναι ιδιαιτέρως περιορισμένα στα επι μέρους.

Υπάρχει όμως και μια τριγωνική σχέση ανάμεσα στο μεταμοντέρνο, την ταυτότητα και τον δικαιωματισμό. Συχνά οι ομάδες πιέσης ζητούν τυπικά δικαιώματα ή τυπική αναγνώριση. Στην ολη αυτή εξίσωση αυτό που οι μεταμοντέρνες τάσεις τείνουν να αγνοούν είναι το επόμενο βήμα του «έχω δικαίωμα να…» και αυτό είναι το «έχω τη δυνατότητα να…». Πχ, είναι ενα πράγμα το να αποκτήσουν οι γυναίκες με βάση το νόμο τυπική ισότητα και ένα άλλο πράγμα να αποκτήσουν ουσιαστική ισότητα. Το μεταμοντέρνο, λοιπόν, στέκει κυρίως στους τύπους και λιγότερο στην ουσία, επιμένει θα λέγαμε στο τυπικό για να υποβαθμίσει την αξία του ουσιαστικού. Για να το πούμε και αλλιώς, ειναι διαφορετικό να έχεις το δικαίωμα να μπεις στην Αθηνών – Κορίνθου και διαφορετικό αν έχεις να πληρώσεις τα διόδια.

Untitled

Καθόλου αποσυνδεμένη με τα παραπάνω δεν είναι η μετανεωτερική αντίληψη περί αυτοδιάθεσης του σώματος. Όταν το Εγώ νομιμοποιείται να μη δίνει λογαριασμό σε κανένα, τότε γιατί να υπάρχουν περιορισμοί και στο τι μπορεί να κάνει το άτομο με το σώμα του; «Αν θέλω να με βλάψω θα με βλάψω και κανείς δεν μπορεί να με εμποδίσει…», σε αυτά τα άκρα ωθούνται οι μεταμοντέρνες αντιλήψεις. Το άτομο, θεωρητικά, δεν δίνει λογαριασμό σε κανένα[7] και οποιαδήποτε προσπάθεια θεσμοθετημένης παρέμβασης στα θέλω του από οποιοδήποτε κρατικό οργανισμό, θεωρείται αυτομάτως ολοκληρωτισμός. Ακόμη και η κοινωνική πρόνοια σε αυτά τα πλαίσια μπορεί να χαρακτηριστεί ολοκληρωτική. Το αποτέλεσμα είναι να γίνεται σταδιακά αποδεκτή η χρήση ναρκωτικών αρκεί αυτά να γίνονται σε ειδικούς χώρους χρήσης, ενώ παράλληλα  μετατρέπεται σε ντεμοντέ η όποια αντίληψη περί καταπολέμησης της χρήσης ουσιών. Αναλόγως, σε πολλά «εξελιγμένα» κράτη του Δυτικού κόσμου, έχει ανοίξει μια κουβέντα περί υποβοηθούμενης αυτοκτονίας με την φροντίδα του κράτους. Πρόσφατα μάλιστα λανσαρίστηκε από τις Κάτω Χώρες η «λύση» του χαπιού αυτοκτονίας για άτομα άνω των 70 ετών που δεν θέλουν να συνεχίσουν τη ζωή τους.

Υπάρχει και μια πολύ καλύ ταινία που πραγματεύεται το ζήτημα της αυτοδιάθεσης του σώματος, λέγεται Ares και είναι δυστοπική ταινία επιστημονικής φαντασίας σε ένα κόσμο που η αυτοδιάθεση του σώματος έχει φτάσει στο έπακρο. Στον κόσμο αυτό τα άτομα είναι ελεύθερα να πουλάνε τα όργανα τους, να παίρνουν ότι ουσίες θέλουν, να γίνονται πειραματόζωα, να πουλούν τον εαυτό τους με συμβόλαια σε εταιρίες κλπκλπκλπ.

Στα πλαίσια λοιπόν του μεταμοντέρνου, το σύγχρονο κράτος καλείται να διαχειριστεί τα αρνητικά κοινωνικά προβλήματα, όχι με την αντιμετώπιση τους, αλλά με το να τα αποδεχθεί και να τα εντάξει ως κανονικότητες. Οτιδήποτε άλλο μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωτικό, ασχέτως αν τελικά, στα πλαίσια της απελευθέρωσης του σώματος, προτείνονται λύσεις που χρησιμοποιήθηκαν από τους ναζί όπως η ευθανασία. Δυστυχώς τέτοιου τύπου θεωρίες περί αυτοδιάθεσης του σώματος βρίσκουν μεγάλη απήχηση στο λαό, ενώ δεν θα έπρεπε γιατί στην πραγματικότητα του εναντιώνονται. Πρέπει να απαιτούμε από το κράτος να δημιουργεί τις συνθήκες για να γίνουμε καλύτεροι να υπάρχει πρόνοια για επανένταξη στην κοινωνία όσων πέφτουν σε λακκούβες, όμως αυτό κοστίζει και το αστικό κράτος δεν θέλει να επενδύει στην πρόνοια. Αντί αυτού, οι συνθήκες έχουν γίνει τόσο άθλιες που οι άνθρωποι φτάνουν στο σημείο να θέλουν να δώσουν τέλος στη ζωή τους, είτε αυτοκτονώντας άμεσα είτε έμμεσα (ναρκωτικά), ότι πιο εύκολο και ανέξοδο για το αστικό κράτος είναι να τους κρατάει το χέρι σε τούτη την καταστροφική πορεία ή να πατάει τη σκανδάλη και να τους ξεφορτώνεται. Αυτό μπορεί να αφορά είτε τη φυσική είτε την κοινωνική εξόντωση τους.

Τέλος, το μεταμοντέρνο αγκαλιάζει το «πολιτικά ορθό» και το πολιτικά ορθό είναι άμεσα συνδεδεμένο με τις θεωρίες ταυτοτήτων. Οι μειονοτικές ομάδες, για παράδειγμα, αγωνίζονται πολύ συχνά για την επιβολή του πολιτικά ορθού, ακόμη και όταν αυτό δεν είναι λογικά ορθό. Αλλά ακόμη και όταν δικαίως διάφορες μειονοτικές ομάδες εναντιώνονται σε μη πολιτικά ορθές λέξεις, πχ να μη χρησιμοποιείται η ιστορικά αρνητικά φορτισμένη λέξη niger, συχνά η εμμονή στην διατύπωση δεν δίνει χώρο (η αποκρύπτει την) στην πρακτική αντιμετώπιση διαφόρων φαινομένων, όπως είναι στην προκειμένη περίπτωση ο ρατσισμός. Το παραπάνω παρατηρείται ξεκάθαρα στις πολιτικές επιλογές δημοκρατικών και ρεπουμπλικάνων στις ΗΠΑ που προωθούν ένα προοδευτικό ή συντηρητικό προφίλ με βάση την υιοθέτηση ή μη ενός πολιτικά ορθού λόγου, ικανοποιώντας έτσι τους οπαδούς τους και υφαρπάζοντας της ψήφο τους χωρίς να χρειαστεί να παρέμβουν στην ουσία των προβλημάτων (ή παρεμβαίνοντας με αρνητικό πρόσημο).[8]

Εν τέλει, το μεταμοντέρνο καταφέρνει να παρεισφρήσει στις σύγχρονες κοινωνίες ως κάτι επαναστατικό, ριζοσπαστικό και νέο. Στην πραγματικότητα αυτό που κάνει είναι να παίρνει το παλιό και συντηρητικό και να το περνάει μέσα από μια αίθουσα παραμορφωτικών καθρεπτών προσπαθώντας να το επανεφεύρει  ή τουλάχιστον να μας μπερδέψει τόσο  με τις τόσες διαθλάσεις που να το δεχθούμε ως κάτι νέο και να υιοθετήσουμε στοιχεία του. Το μεταμοντέρνο σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί εργαλείο κοινωνικής απελευθέρωσης, είναι το ακριβώς αντίθετο, είναι ένα 12αρι κλειδί με το οποίο ποτέ δεν θα μπορέσεις να ξεβιδώσεις την τεράστια βίδα εκείνη που θα φέρει την κοινωνική πρόοδο. Οι όποιες ελευθερίες ευαγγελίζεται είναι είτε κατ’ όνομα μόνο ελευθερίες, είτε αφορούν προόδους που επιτρέπεται να γίνουν μέσα στα πλαίσια του οικονομικού συστήματος χωρίς να απειληθεί στο ελάχιστο η κυριαρχία του. Έχεις την ελευθερία μεν να ισχυρίζεσαι ότι είσαι κόκορας με βάση τις επιταγές του μεταμοντέρνου, όταν όμως θα πας στη δουλειά για να βιοποριστείς θα πρέπει να δουλέψεις σαν το σκύλο και να αμοίβεσαι σαν σπουργίτι και αυτό δεν είναι κάτι που προβληματίζει τους μεταμοντέρνους.

Οι αντιθέσεις και οι αντιφάσεις του σύγχρονου καπιταλιστικού κόσμου που εκφράζονται με ραγδαίο τρόπο βοηθούν το μεταμοντέρνο να καρποφορήσει ως στοιχείο αποδοχής μη δυνατότητας κατανόησης, πόσο μάλλον συνειδητής συνολικής παρέμβασης, ενός τόσο ταχέως κινούμενου και πολύπλοκου κόσμου που κανέναν δεν περιμένει. Στα πλαίσια όλου αυτού που συμβαίνει στο μακροεπίπεδο, στο μικροεπίπεδο, τα υποκείμενα μένουν κλεισμένα μέσα σε ιδεαλιστικές ταυτότητες και παγιδευμένα στο Εγώ τους, σε ένα είδος αυτό – ικανοποίησης που απέχει πολύ από την υγιή κοινωνική πραγμάτωση.  Παράλληλα είναι ανήμπορα να στοιχειοθετήσουν ένα αντίπαλο δέος σε όσα συμβαίνουν στο περιβάλλον που πηγάζουν από ένα σύστημα που τα υπερβαίνει ως άτομα και ως μικρές ομάδες. Συμπερασματικά, οι μεταμοντέρνες αντιλήψεις και οι θεωρίες που πηγάζουν ή που επηρεάζονται από αυτές, αντί να δίνουν πραγματικά χρήσιμες απαντήσεις στα υπαρκτά κοινωνικά προβλήματα, γίνονται μέρος του ίδιου του προβλήματος συμβάλλοντας είτε παθητικά είτε ενεργητικά στη διαιώνιση του.

 

Λαγωνικάκης Φραγκίσκος (Poexania)

[1] Ιδιαίτερα τις ανθρωπιστικές/κοινωνικές επιστήμες και τα παρακλάδια τους όπως η κοινωνιολογία, η ψυχολογία, η ανθρωπογεωγραφία, η πολιτική επιστήμη κ.α.

[2] Το κόμμα των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, έχει προσαρμόσει στον πολιτικό του λόγο και στην πολιτική του προπαγάνδα μια σειρά από «ελευθεριακές» αντιλήψεις οι οποίες πηγάζουν από επεξεργασίες εντός του χώρου των θεωριών ταυτότητας. Ανεξάρτητα όμως από την υιοθέτηση μέρους αυτών των θεωριών από κάποιο πολιτικό κόμμα ή κόμματα, αυτές είναι έτσι και αλλιώς πολιτικά φορτισμένες αφού εστιάζουν σε μειονοτικά ζητήματα και υιοθετούνται από διάφορες «ομάδες πίεσης» που τις εντάσσουν στο ιδεολογικό οπλοστάσιο τους.

[3] Υποκειμενική επειδή δεν είναι πως η Γη συρρικνώθηκε αλλά ότι μπορούμε να ταξιδέψουμε ή να έρθουμε σε έμμεση επαφή με οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη πολύ πιο γρήγορα σε σχέση με το παρελθόν.

[4] Θεωρίες οι οποίες υποστηρίζουν ότι υπάρχει βιολογικό και κοινωνικό φύλο (sex και gender) και ότι το κοινωνικό φύλο αποτελεί μια κοινωνική κατασκευή. Αν και αυτές οι θεωρίες δεν είναι κατά βάση λανθασμένες, η πλήρης αποσύνδεση του κοινωνικού φύλου από το βιολογικό δεν μπορεί παρά να είναι ιδεαλιστική λαθροχειρία.

[5] Επειδή δεν θέλω να παρεξηγηθώ, ξεκαθαρίζω ότι εδώ δεν ισχυρίζομαι ότι δεν υπάρχουν ιδιαίτερες διαστάσεις που χαρακτηρίζουν την α ή τη β κοινωνική ομάδα και την κάνουν να διακρίνεται από το ευρύτερο σύνολο ή ότι αυτό δεν είναι θεμιτό. Αυτό που θέλω να δείξω είναι ότι οι μεταμοντέρνες αντιλήψεις οδηγούν τις ομάδες και τα άτομα να δρουν με ένα είδος βουλησιαρχίας χωρίς εξωτερικά κριτήρια και με εσωτερικά κριτήρια τα οποία οφείλουν να σχετίζονται με το αχαλίνωτο Εγώ.

[6] https://praxisreview.gr/eric-hobsbawm%CE%B7-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%84%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%BF%CF%84%CE%AE%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%83/?fbclid=IwAR0rHi25NbMiTxIcBW4_o09uVZirJc53c_dPNWY33xdVKrAOW2DC1knjbyw

[7] Αντικειμενικά βέβαια περιορίζεται από τους νόμους του καπιταλισμού.

[8] Για περισσότερα γύρω από το πολιτικά ορθό μπορείτε να διαβάσετε ένα παλιότερο μου άρθροεδώ.

Read Full Post »

Older Posts »

Αρέσει σε %d bloggers: